Một đầu mối hàng không gần như ngừng hoạt động
Theo bản tin Reuters ngày 12/10, sân bay King Khalid, sân bay đông khách thứ hai của Saudi Arabia sau sân bay tại Jeddah, đã hủy 99,7% chuyến bay theo lịch trong ngày 11/10. Đây là mức gián đoạn gần như toàn bộ hoạt động dự kiến. Một đầu mối lớn mất khả năng phục vụ không chỉ ảnh hưởng người đi từ Riyadh mà còn tác động đến hành khách nối chuyến và những lịch trình phụ thuộc vào việc máy bay đến đúng giờ.
Cirium dự báo khoảng 60% chuyến theo lịch tại Riyadh có thể bị hủy ngày 12/10, còn Flightradar24 ước tính khoảng 78%. Reuters không giải thích đầy đủ sự khác biệt trong thời điểm cập nhật hay phương pháp của hai đơn vị. Vì vậy, không nên coi một tỷ lệ là sự đính chính của tỷ lệ kia, cũng không lấy trung bình để tạo ra một con số tưởng như chính xác hơn.
Phạm vi ảnh hưởng đã vượt ra ngoài thủ đô: hơn một phần ba chuyến bay theo lịch trên toàn Saudi Arabia được dự kiến không hoạt động ngày 12/10, theo Cirium được Reuters dẫn lại. Gulf News cũng ghi nhận các hãng tại United Arab Emirates hủy nhiều chuyến đến những điểm tại Saudi Arabia. Những dữ liệu này cho thấy áp lực trên mạng lưới, nhưng không đồng nghĩa mọi sân bay trong nước đều đóng cửa.
Thương vong phía sau những dòng thông báo hủy chuyến
Reuters cho biết sân bay tại Riyadh vẫn đóng cửa ngày 11/10 sau một vụ tấn công làm một người thiệt mạng và gần một chục người bị thương. Vụ này tiếp nối cuộc tấn công mà Houthi tuyên bố thực hiện một ngày trước đó, khiến 13 người chết và hơn 300 người bị thương.
Cần giữ riêng số liệu của từng vụ, tránh biến những cập nhật khác thời điểm thành một tổng số chưa được xác nhận.
Houthi là lực lượng tại Yemen có quan hệ với Iran. Tuy nhiên, mô tả quan hệ đó không tự nó xác định ai ra lệnh hay tham gia trực tiếp trong một cuộc tấn công cụ thể. Trách nhiệm đối với từng vụ việc cần được làm rõ bằng chứng cứ và thông tin có thể kiểm tra. Cách đưa tin thận trọng giúp công chúng hiểu diễn biến mà không biến suy đoán địa chính trị thành kết luận.
Với gia đình người chết và những người đang điều trị, thiệt hại không thể đo bằng số chuyến bay. Với người mắc kẹt, điều cần biết là họ có thể đi đâu, nhận trợ giúp từ ai và khi nào được cập nhật. Sự hỗ trợ cần tính đến cả những nhu cầu nhỏ nhưng cấp thiết như liên lạc với người thân, tìm nơi chờ phù hợp và hiểu rõ lựa chọn cho chặng đường tiếp theo.
Các hãng dừng đường bay và bài toán an toàn
Lufthansa Group đã hủy các chuyến đến Riyadh đến ngày 16/10, theo Reuters. Air France-KLM kéo dài việc đình chỉ dịch vụ đến và đi từ thủ đô Saudi Arabia đến hết tháng 10. Những mốc này thể hiện quyết định vận hành tại thời điểm bản tin được công bố; chúng không phải cam kết rằng chuyến bay chắc chắn trở lại ngay sau đó.
Cũng theo Reuters, Federal Aviation Administration của Mỹ ngày 11/10 yêu cầu các hãng Mỹ thận trọng khi bay đến hoặc qua Saudi Arabia. Khuyến cáo thận trọng cần được phân biệt với lệnh cấm toàn bộ chuyến bay. Trong tình huống thay đổi nhanh, thông tin về một hãng hay một đường bay không đủ để kết luận cho toàn bộ không phận, và chuyến vẫn xuất hiện trên lịch không bảo đảm sẽ được thực hiện.
Việc mở lại dịch vụ cần dựa trên đánh giá rủi ro cập nhật và khả năng bảo đảm vận hành. Tốc độ khôi phục có ý nghĩa với hành khách và doanh nghiệp, nhưng thông báo rõ ràng cũng quan trọng không kém. Nếu thời điểm hoạt động trở lại chưa chắc chắn, nói rõ điều chưa biết và lịch cập nhật tiếp theo sẽ hữu ích hơn một lời hứa trấn an thiếu căn cứ.
Giữ sự chăm sóc trong những hành trình bị gián đoạn
Một chuyến hủy có thể kéo theo mất chuyến nối, thay đổi nơi lưu trú hoặc lỡ công việc. Đây là các hệ quả có thể xảy ra của gián đoạn hàng không, không phải thống kê thiệt hại đã được xác nhận ở Riyadh. Người đi lại nên kiểm tra trạng thái đặt chỗ trực tiếp với hãng trước khi đến sân bay, đồng thời giữ các thông báo và chứng từ liên quan để xử lý thay đổi hành trình.
Thông tin cần dễ tiếp cận với cả người lớn tuổi, người khuyết tật và người không thông thạo ngôn ngữ địa phương. Hướng dẫn về đổi chuyến, hoàn tiền hay lưu trú phải gắn với điều kiện vé và chính sách áp dụng, tránh đưa ra quyền lợi chung cho mọi hành khách. Một hướng dẫn ngắn, dễ hiểu có thể giảm gánh nặng trong lúc người đi lại đang chịu áp lực.
Về lâu dài, giá trị của một mạng lưới hàng không còn nằm ở khả năng duy trì niềm tin khi xảy ra khủng hoảng. Bảo vệ dân thường, công bố thông tin đáng tin cậy và hỗ trợ những người dễ bị tổn thương là các ưu tiên có thể thực hiện song song. Khi bầu trời Riyadh thưa vắng, điều đáng quan tâm không chỉ là số máy bay trở lại, mà còn là sự an toàn của từng người trong hành trình.
