Tiến trình ký kết thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia

Vào ngày 22/7, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman, đã ký kết một thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự cùng một thỏa thuận song phương về các biện pháp bảo vệ hạt nhân. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, thỏa thuận này đặt nền móng cho hợp tác hạt nhân kéo dài 30 năm với quy mô hàng tỷ đô la giữa Mỹ và Saudi Arabia, mở ra cơ hội cho các công ty Mỹ tham gia xây dựng ngành hạt nhân của vương quốc vùng Vịnh.

Tuy nhiên, ngay ngày hôm sau 23/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận chỉ có hiệu lực nếu Saudi Arabia gia nhập Abraham Accords, tức là thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Israel. Nhà Trắng sau đó cũng khẳng định rằng thỏa thuận sẽ bị hủy bỏ nếu Saudi Arabia không tham gia Abraham Accords, dấy lên nhiều nghi vấn về khả năng thực thi thỏa thuận.

Nội dung cốt lõi của thỏa thuận

Thỏa thuận cho phép chuyển giao vật liệu, công nghệ và thiết bị hạt nhân dân sự từ Mỹ sang Saudi Arabia. Các công ty hạt nhân Mỹ sẽ được ưu tiên khi Saudi Arabia bắt đầu xây dựng hệ thống hạt nhân của mình. Thỏa thuận song phương về bảo vệ hạt nhân sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát bổ sung đối với các lĩnh vực nhạy cảm như làm giàu uranium, chuyển đổi, chế tạo nhiên liệu và tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng.

Khác với thỏa thuận năm 2009 giữa Mỹ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) mà Abu Dhabi cam kết không làm giàu uranium hay tái xử lý nhiên liệu trước khi nhà máy Barakah đi vào hoạt động, theo báo Mỹ, thỏa thuận Mỹ - Saudi Arabia không có điều kiện tương tự, dù văn bản đầy đủ vẫn chưa được công khai.