Từ Bahrain đến Qeshm: vòng đáp trả đầy rủi ro
Ngày 17/11, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố dùng UAV tấn công hệ thống radar do Mỹ vận hành ở căn cứ không quân Sheikh Isa tại Bahrain. Tehran gọi đây là hành động trả đũa việc UAV quân sự Mỹ nhiều lần xâm phạm không phận Iran. Đây là lời giải thích của phía Iran, chưa phải kết luận kiểm chứng độc lập.
Bahrain và Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết phòng không đã chặn UAV, không có thiệt hại đối với nhân sự hoặc thiết bị Mỹ được báo cáo. Sau đó, một quan chức quân sự Mỹ xác nhận máy bay chiến đấu tấn công cơ sở phóng tên lửa thuộc IRGC trên đảo Qeshm, tại khu vực eo biển Hormuz. Quan chức địa phương Iran nói các đòn đánh không gây hư hại khu dân cư hoặc hạ tầng thiết yếu. Các tuyên bố về hiệu quả quân sự chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Kuwait lên tiếng, nguồn gốc UAV vẫn chưa rõ
Cuối ngày 17/11, quân đội Kuwait thông báo hệ thống phòng không đang đối phó các UAV thù địch và yêu cầu người dân tuân thủ hướng dẫn an toàn. Theo thông báo của quân đội, những tiếng nổ có thể nghe thấy liên quan hoạt động đánh chặn.
Tuy nhiên, Kuwait chưa nêu xuất phát điểm của UAV, số lượng mục tiêu, thương vong hay mức độ thiệt hại.
Khoảng trống thông tin ấy đặc biệt quan trọng. Kuwait, Bahrain và các quốc gia Vùng Vịnh có quan hệ an ninh sâu rộng với Mỹ nhưng cũng phải bảo vệ dân cư, cảng biển, sân bay và cơ sở năng lượng. Trong một cuộc xung đột kéo dài, chỉ cần nhận định sai về nguồn phóng hoặc mục tiêu cũng có thể khiến một sự cố phòng không biến thành khủng hoảng ngoại giao mới.
Hormuz và những thủy thủ mắc kẹt giữa chiến sự
Căng thẳng trên bầu trời đi kèm nguy hiểm đối với tàu thương mại. Phía Iran cho biết ba tàu chở hàng năng lượng bốc cháy sau khi trúng thủy lôi trong eo biển Hormuz; mức độ và nguyên nhân của những vụ việc này chưa được xác minh độc lập. Những báo cáo khác đề cập tàu Tara Gas treo cờ Panama bị tấn công gần Khasab của Oman, thủy thủ đoàn phải rời tàu và có thông tin một người mất tích.
Trước chiến tranh, tuyến hàng hải qua Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng trên thế giới. Khi rủi ro tăng, tàu phải đổi hướng, trì hoãn chuyến hoặc chịu phí bảo hiểm cao hơn. Vì vậy, một sự cố trên biển có thể lan tới giá nhiên liệu, chi phí vận tải và ngân sách hộ gia đình cách xa chiến trường hàng nghìn kilômét.
Ngoại giao chưa dừng, nhưng thứ tự nhượng bộ gây bế tắc
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi gặp giới chức Oman bàn về an toàn hàng hải và khả năng giảm leo thang. Qatar cũng duy trì liên lạc với Tehran nhằm thu hẹp khác biệt giữa các đề xuất. Những cuộc gặp diễn ra trong lúc Mỹ tiếp tục phong tỏa đường biển liên quan Iran và các bên bất đồng về điều kiện mở lại hoạt động vận tải bình thường qua Hormuz.
Tehran muốn thấy các biện pháp siết chặt kinh tế và hàng hải được nới lỏng trước khi chấp nhận những bước đi lớn hơn; Washington đòi hỏi cam kết tương ứng, có thể kiểm chứng về an ninh và chương trình hạt nhân. Cả hai lo ngại nhượng bộ trước sẽ bị xem là yếu thế. Với các nước trung gian, nhiệm vụ trước mắt không chỉ là đề xuất một thỏa thuận cuối cùng, mà còn tạo ra những bước giảm rủi ro đủ nhỏ để từng bên có thể thực hiện.

















