Nắng nóng đỉnh điểm ở Anh và xứ Wales tháng 6 khiến gần 440 người tử vong mỗi ngày

Nắng nóng tháng 6 gây tử vong hàng trăm người mỗi ngày ở Anh và xứ Wales

Tác động của biến đổi khí hậu và so sánh tử vong

Theo phân tích, hơn 40% số người chết trong đợt nắng nóng này có thể đã tránh được nếu không có sự tăng nhiệt khoảng 1,4 độ C do biến đổi khí hậu do con người gây ra. Để dễ hình dung, chính phủ Anh thống kê mỗi ngày có khoảng 4 người chết do tai nạn giao thông và 35 người chết liên quan đến rượu bia, ma túy. Vì vậy, số lượng người chết do nắng nóng đã vượt xa những nguyên nhân phổ biến này trong những ngày cao điểm đợt nắng nóng.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiệt độ cực đoan sẽ tiếp tục gia tăng nếu việc đốt nhiên liệu hoá thạch không giảm bớt. Để đối phó, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và triển khai các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt là cần thiết và cấp bách.

Cảnh báo đỏ liên tiếp và nhóm người dễ bị tổn thương

Tại đỉnh điểm của đợt nắng nóng tháng 6, Cơ quan An toàn Y tế Anh và Văn phòng Khí tượng đã ban hành cảnh báo đỏ liên tục trong ba ngày, cảnh báo nguy cơ đe dọa tính mạng cho toàn xã hội, đặc biệt là những người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có bệnh nền. Thống kê từ UKHSA cho biết trong giai đoạn 2020-2024, các đợt nắng nóng mùa hè đã khiến hơn 10.000 người ở Anh tử vong.

Ủy ban Biến đổi Khí hậu đã nhiều lần cảnh báo rằng kế hoạch của Anh nhằm bảo vệ người dân trước các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng nghiêm trọng là chưa đủ mạnh và chưa đáp ứng kịp thời.

Mức độ nghiêm trọng kỷ lục trên khắp châu Âu

Đợt nắng nóng tháng 6 năm 2026 được coi là đợt nóng rộng nhất và dữ dội nhất từng được ghi nhận tại châu Âu, ước tính đã cướp đi hơn 20.000 sinh mạng. Tại Đức, nơi từng ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục 41,7 độ C, gần 5.500 người cũng được cho là đã tử vong liên quan đến nắng nóng, theo dữ liệu sơ bộ.

Bên cạnh tác động về sức khỏe, hệ thống trường học, bệnh viện và các phương tiện giao thông cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nhiệt độ cao kỷ lục và điều kiện thời tiết bất lợi kéo dài.

Khẩn thiết trong công tác phòng ngừa và giảm phát thải

Chuyên gia Clair Barnes từ Imperial College London, người dẫn đầu phân tích, nhấn mạnh rằng những con số tử vong lớn như vậy là lời cảnh tỉnh về việc phải nghiêm túc đối mặt với tác động của nắng nóng. Việc hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính để đạt trung hòa carbon không chỉ là một chỉ tiêu chính trị mà là mệnh lệnh của khoa học nhằm ngăn chặn sự gia tăng của các đợt nắng nóng ngày càng khốc liệt.

Cùng quan điểm, Tiến sĩ Mark McCarthy từ Văn phòng Khí tượng thông tin năm 2026 là thời điểm đặc biệt, với hai đợt nắng nóng sớm kỷ lục trong tháng 5 và tháng 6. Trong đợt tháng 5, nhiệt độ cao nhất đo được lên tới 35,1 độ C ở Tây London, còn trong tháng 6, ba ngày liên tiếp đạt trên 37 độ C ở khu vực Đông Anglia. Phân tích cho thấy biến đổi khí hậu đã làm tăng nhiệt độ từ 3 đến 4 độ C trong những sự kiện này.

Các chuyên gia cảnh báo, nhiệt độ ở Anh đang nóng lên nhanh hơn mức trung bình toàn cầu, điều này làm nắng nóng trở nên nguy hiểm hơn. Một sự kiện El Niño lớn dự kiến sẽ làm tình hình nắng nóng ở mùa hè tiếp theo còn nghiêm trọng hơn.

Đánh giá và khuyến nghị của các tổ chức môi trường

Đại diện Friends of the Earth, ông Denis Fernando, gọi tình trạng thiếu chuẩn bị đối phó nắng nóng ở Anh là “một bê bối quốc gia”. Giáo sư Emma Howard Boyd của Trường Kinh tế London đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Rủi ro Nhiệt Độ cũng nhấn mạnh rằng số liệu tử vong trong nửa đầu mùa hè năm nay gần bằng với thiệt hại do nắng nóng kỷ lục năm 2022, và chính phủ không được xem nhẹ cảnh báo này mà cần hành động ngay.

Phân tích chi tiết số ca tử vong liên quan nắng nóng

Theo nghiên cứu, đợt nắng nóng trong khoảng từ 21-29/5 đã khiến khoảng 550 người tử vong, trong đó gần 60% số ca tử vong là do lượng nhiệt dư thừa từ biến đổi khí hậu. Khoảng 2.200 ca tử vong xảy ra trong khoảng thời gian 18-28/6, bao gồm cả đỉnh điểm 24-26/6, với 38% số này có liên quan trực tiếp đến hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Sự khác biệt này phần lớn do mức nhiệt độ cực đoan trong tháng 6 quá cao, ngay cả khi không có biến đổi khí hậu thì số ca tử vong do nhiệt cũng đã rất lớn.

Phương pháp nghiên cứu và tầm quan trọng của dữ liệu

Phân tích sử dụng các phương pháp được phản biện rộng rãi dựa trên dữ liệu thời tiết kết hợp mô hình khí hậu để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các đợt nắng nóng. Các nhà nghiên cứu dựa trên những công trình công bố về mối quan hệ giữa nhiệt độ cao và tỷ lệ tử vong hàng ngày ở Anh và xứ Wales để ước tính chính xác số ca tử vong do nhiệt trong thực tế và kịch bản giả định không có biến đổi khí hậu.

Số liệu tử vong thực tế so với ước tính nghiên cứu phù hợp gần với các số liệu chính thức sau khi công bố từ giấy chứng tử trong nhiều tháng. Điều này giúp xác nhận tính chính xác và đáng tin cậy của phân tích hiện tại.

Đáng chú ý, số tử vong được tính dựa trên “số ca tử vong vượt mức”, bao gồm tất cả nguyên nhân gây chết tăng lên do nhiệt độ cao như nhồi máu cơ tim hoặc các tình trạng y tế cấp tính khác. Việc chỉ xét đến tử vong do nhiệt trực tiếp được xem là đánh giá thấp thực trạng. Đại diện UKHSA, tiến sĩ Ross Thompson cho biết điều này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm về mức độ ảnh hưởng của nắng nóng.

Ý nghĩa toàn cầu và những con số cảnh báo

Bằng việc lưu giữ dữ liệu chi tiết về tử vong và khí hậu trong nhiều năm, Anh quốc trở thành một trong số ít nước có thể tiến hành đánh giá chính xác các ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao. Tuy nhiên, nhiều quốc gia khác, bao gồm cả những vùng chịu ảnh hưởng nhiệt độ nghiêm trọng nhất hiện nay, chưa có điều kiện thực hiện phân tích tương tự.

Một nghiên cứu toàn cầu năm 2025 ước tính, trung bình mỗi phút trên thế giới có một người tử vong do nhiệt độ tăng liên quan biến đổi khí hậu, đặc biệt tại các khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề của nhiệt độ cao.

Kết quả cho thấy áp lực từ biến đổi khí hậu không chỉ là thách thức môi trường mà còn là bài toán sức khỏe cộng đồng toàn cầu cần ưu tiên giải quyết.

Theo Guardian Environment