Cuộc họp đầu tiên của nhóm công tác
Theo Lầu Năm Góc, cuộc họp có sự tham gia của bà Cynthia “Xanthi” Carras, Giám đốc phụ trách Trung Quốc, Đài Loan và Mông Cổ thuộc Văn phòng Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ phụ trách chính sách, và Đại tá cấp cao Vương Vĩ, Phó Vụ trưởng Vụ châu Mỹ và châu Đại Dương thuộc Văn phòng Hợp tác Quân sự Quốc tế của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Hai bên nhất trí về tầm quan trọng của việc thúc đẩy các biện pháp liên lạc thiết thực để giảm rủi ro giữa hai nước, thảo luận các “kênh bổ sung” nhằm quản lý khủng hoảng hiệu quả và cách thức liên lạc nhanh chóng. Lầu Năm Góc cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy thảo luận với quân đội Trung Quốc về các vấn đề quốc phòng then chốt trong những tháng tới, nhưng không nêu chi tiết cụ thể.
Từ hội nghị thượng đỉnh đến bàn làm việc
Cuộc họp là cuộc gặp đầu tiên của giới chức quân sự hai nước kể từ khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 26/9 thông báo hai bên nhất trí đẩy nhanh và hoàn tất biên bản ghi nhớ về liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng. Trước đó, từ ngày 23 đến 25/9, Chủ tịch Tập Cận Bình có chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ, với tám kết quả và đồng thuận, trong đó có:
- Quân đội hai nước nhất trí sớm ký biên bản ghi nhớ về liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng.
- Tiếp tục hợp tác tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích tại Trung Quốc.
- Thiết lập Đối thoại AI Trung – Mỹ, với vòng trao đổi tiếp theo vào tháng 11/2026.
- Lập kênh liên lạc song phương về các sự cố liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
*“Bẫy Thucydides có thể vượt qua. Quân đội hai nước nên duy trì đối thoại thường xuyên và cải thiện các cơ chế liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng.” — Tập Cận Bình*
Những tín hiệu chưa rõ ràng
Thỏa thuận quân sự được Bắc Kinh công bố riêng, không nằm trong tám thông cáo về thương mại, trí tuệ nhân tạo, hợp tác chống ma túy và các vấn đề quốc tế. Nó cũng không xuất hiện trong các thông cáo sau hội nghị của Washington hay trong kết quả của Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Ấn Độ – Thái Bình Dương.
Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân không tháp tùng ông Tập, và phái đoàn Bắc Kinh không có quan chức quân sự cấp cao nào.
Một số báo cáo khi đó còn cho biết có quan chức Mỹ phủ nhận việc thảo luận này, làm dấy lên câu hỏi về mức độ cam kết của hai bên. Cuộc họp tại Washington vì thế được xem là tín hiệu đầu tiên cho thấy thỏa thuận đang được triển khai trên thực tế.
Đài Loan, tâm điểm của kênh liên lạc
Việc tập trung vào quản lý khủng hoảng cho thấy khả năng xung đột liên quan đến Đài Loan sẽ là trọng tâm của kênh liên lạc quân sự này. Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ Trung Quốc và sẵn sàng thống nhất bằng vũ lực nếu cần. Phần lớn các nước, kể cả Mỹ, không công nhận Đài Loan là quốc gia độc lập, nhưng Washington phản đối mọi nỗ lực dùng vũ lực chiếm hòn đảo và cam kết cung cấp vũ khí cho Đài Loan.
Tháng 8/2022, Trung Quốc cắt đường dây nóng với Mỹ để phản đối chuyến thăm Đài Loan của Chủ tịch Hạ viện khi đó là bà Nancy Pelosi. Hai bên nhất trí khôi phục kênh liên lạc vào tháng 11/2023, sau cuộc gặp giữa ông Tập và cựu Tổng thống Joe Biden tại San Francisco, nhưng liên lạc thực tế vẫn hạn chế. Nỗ lực khôi phục tiếp tục dưới nhiệm kỳ hai của ông Trump.
Hướng tới sự ổn định mang tính thể chế
Tháng 10/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth có cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với người đồng cấp Đổng Quân bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng tại Malaysia, và hai bên nhất trí thiết lập các kênh liên lạc quân sự. Tháng 8 vừa qua, Tư lệnh Chiến khu Đông Trung Quốc Dương Chí Bân và Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ – Thái Bình Dương Mỹ Samuel Paparo, những người chịu trách nhiệm trực tiếp cho các tình huống liên quan Đài Loan, đã gặp mặt tại Canada, lần đầu tiên sau hai năm.
*“Ngoại giao cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo là quan trọng, nhưng việc nhấn mạnh tiếp xúc cấp làm việc, đối thoại quân sự và cơ chế quản lý khủng hoảng cho thấy nỗ lực khiến sự ổn định ấy bền vững và được thể chế hóa hơn.” — Wang Zichen*
