Nguồn gốc và sự hình thành của APC

Đảng All Progressives Congress (APC) được thành lập vào năm 2013 từ liên minh của bốn đảng chính: ACN, APGA, CPC và các thành phần của PDP. Tuy nhiên, thực tế APC là ý tưởng và sáng kiến của hai nhân vật chủ chốt, Bola Ahmed Tinubu và Muhammadu Buhari, những người đã cùng gắn kết trong một chuyến thăm lịch sử tại Daura, Katsina State. Đây chính là bước ngoặt quan trọng tạo nên một lực lượng chính trị nhằm mục đích thay đổi cục diện chính trị của Nigeria.

Bola Tinubu chưa từng tự mình tranh cử tổng thống trước đó và chỉ đóng vai trò nhà tài trợ cho các ứng viên thua cuộc, trong khi Buhari đã ra tranh cử ba lần và thất bại cả ba lần, tuyên bố sẽ không tranh cử nữa cho đến khi Tinubu đề xuất một chiến lược thắng cuộc thuyết phục. Cái bắt tay này đã mở ra một chương mới trong chính trị Nigeria, tuy nhiên, đến năm 2026, nhiều người dân đang cảm thấy thất vọng trước kết quả.

Khái quát bài học từ vụ lừa đảo điển hình

Một bài học kinh điển được so sánh với sự nghiệp chính trị của APC là câu chuyện về Jay 2 - kẻ lừa đảo nổi tiếng tại Boston, người đã kiếm hàng triệu USD bằng những chiêu trò đơn giản nhưng hiệu quả nhắm vào niềm tin của người dân. Những chính trị gia Nigeria, theo tác giả, đã nâng tầm nghệ thuật lừa đảo này lên một mức cao hơn nhiều, sử dụng lời hứa và cam kết giả tạo để chiếm lấy niềm tin và sự ủng hộ của cử tri.

Advertisement300 × 250

Ví dụ cụ thể là việc Quốc hội Nigeria (NASS) thông qua luật trao quyền tự chủ tài chính cho các chính quyền địa phương và được tổng thống ký ban hành. Tuy vậy, nhiều thống đốc lại không thực hiện luật này, trong khi cả NASS, tổng thống và hơn 30 thống đốc đều thuộc APC. Thực trạng này cho thấy sự lừa gạt công khai của các nhà lãnh đạo với người dân - những người đã bỏ phiếu để đổi lấy sự thay đổi nhưng đã bị phản bội.

Kết quả thực thi và thất vọng sau 8 năm cầm quyền

Trước cuộc bầu cử 2015, APC cam kết nhiều điều lớn lao, như xây dựng bệnh viện giảng dạy đạt chuẩn thế giới tại mỗi vùng để ngăn chặn tình trạng người dân phải ra nước ngoài chữa bệnh, cũng như tạo ra sáu triệu việc làm mới hàng năm và chống tham nhũng triệt để. Tuy nhiên, sau 8 năm với Buhari và hơn 3 năm với Tinubu, những cam kết này đều không được thực hiện một cách hiệu quả.

Về y tế, không một bệnh viện giảng dạy nào đạt chuẩn quốc tế được xây dựng, trong khi chính Buhari lại nhiều lần ra nước ngoài điều trị khiến nhiều người hoài nghi về lời cam kết “chống lại bệnh viện nước ngoài”. Về việc làm, lời hứa tạo sáu triệu việc làm mỗi năm chỉ là một ảo tưởng chưa bao giờ được hiện thực hóa. Chống tham nhũng cũng thất bại nghiêm trọng khi nhiều quan chức cấp cao bị phanh phui là những kẻ tham nhũng lớn, điển hình là 48 tài sản liên quan đến một quan chức cao cấp bị tòa án liên bang Nigeria thu hồi gần đây.

Thể chế dân chủ và sự kiểm soát của quyền lực

Thời kỳ của Tổng thống Tinubu đánh dấu giai đoạn mới trong sự tập trung quyền lực tại Quốc hội Nigeria, với sự kiểm soát chặt chẽ của nhà lãnh đạo đảng đối với cơ quan lập pháp. Việc Quốc hội chấp nhận một lãnh đạo với hồ sơ pháp lý đang bị điều tra cho thấy mức độ phụ thuộc và phục vụ của cơ quan lập pháp đối với quyền lực hành pháp. Điều này làm xói mòn nền dân chủ và làm gia tăng sự mất niềm tin của người dân đối với trách nhiệm của giới chính trị.

Từ thời điểm Đảng APC lên nắm quyền, nhiều người Nigeria đã nhìn thấy rõ sự trục trặc trong hoạt động quyền lực và trách nhiệm giải trình của lãnh đạo đối với người dân. Lời hứa thay đổi từ năm 2014 tới nay dần trở thành một biểu tượng của thất bại và sự lừa dối, đưa đất nước đến bên bờ vực khủng hoảng kinh tế và chính trị nghiêm trọng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Liên minh APC được hình thành chủ yếu nhờ vai trò của Bola Tinubu và Muhammadu Buhari, tạo bước ngoặt trong chính trị Nigeria năm 2013.
  • Các lãnh đạo APC đã thất bại trong việc thực hiện các cam kết lớn về y tế, việc làm và chống tham nhũng suốt hơn 8 năm cầm quyền.
  • Quốc hội và các thống đốc thuộc APC không thực thi luật trao quyền tự chủ tài chính cho chính quyền địa phương, làm giảm niềm tin công chúng.
  • Việc kiểm soát chặt chẽ của Tổng thống đối với Quốc hội làm suy yếu nền dân chủ Nigeria và thể hiện sự lệ thuộc của cơ quan lập pháp.
  • Sự thất bại trong quản lý và minh bạch của APC đưa Nigeria đến gần bờ vực khủng hoảng kinh tế và mất niềm tin xã hội.

Đăng ký bản tin QMVN