Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân đối với Saudi Arabia

Ngày thứ Hai, nhóm phiến quân Houthi ở Yemen, được Iran ủng hộ, đã công bố một quyết định phong tỏa hải quân nhằm vào Saudi Arabia, gây ra căng thẳng mới trong khu vực Trung Đông. Tuyên bố của Houthi nhấn mạnh rằng họ đã áp dụng "một lệnh cấm vận hàng hải đối với kẻ thù Saudi Arabia tội phạm, dựa trên nguyên tắc "mắt đền mắt", có hiệu lực ngay lập tức". Họ lý giải hành động này là để trả đũa lệnh phong tỏa mà họ gọi là "bất công và áp bức" do Saudi Arabia áp đặt lên Yemen.

Phong tỏa này sẽ tác động trực tiếp tại Eo biển Bab el-Mandeb thuộc Biển Đỏ, một tuyến giao thương sống còn đối với Saudi Arabia, đồng thời cũng là vị trí chiến lược trong bối cảnh Eo biển Hormuz đang bị chặn do xung đột giữa Mỹ và Iran.

Phản ứng và lời cảnh báo từ Houthi

Yahya Saree, phát ngôn viên quân sự của Houthi, khẳng định quyền của nhân dân họ trong việc đáp trả phong tỏa bằng một phong tỏa tương tự. Ông cảnh báo rằng nhóm đã chuẩn bị đối phó với "mọi hành động liều lĩnh do kẻ thù Saudi Arabia gây ra" bằng "một sự leo thang toàn diện và quyết đoán". Cho tới nay, phía Saudi Arabia vẫn chưa có phản hồi chính thức trước tuyên bố này.

Tác động đến nguồn cung năng lượng toàn cầu

Cuộc xung đột tại khu vực đã gây ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung năng lượng thế giới. Chiến tranh giữa Iran và Mỹ cùng với các xung đột tại Eo biển Hormuz đã làm giảm khoảng 10% nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu.

Advertisement300 × 250

Theo ước tính của Kpler, nếu Eo biển Bab el-Mandeb cũng bị đóng cửa, sản lượng dầu thô toàn cầu có thể giảm thêm khoảng 7%, làm trầm trọng hơn cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại.

Tuần trước, nhóm Houthi đã phóng tên lửa vào Saudi Arabia, cáo buộc Riyadh vi phạm thỏa thuận ngừng bắn bốn năm qua bằng việc ném bom một sân bay nằm trong tầm kiểm soát của họ.

Khả năng chiến tranh hải quân và ảnh hưởng tới vận tải quốc tế

Nhóm Houthi được biết đến với kỹ năng chiến đấu trên biển, từng gây gián đoạn các tuyến vận tải hàng hải trong quá khứ, ví dụ như trong cuộc chiến Israel trên Dải Gaza năm 2024. Khi đó, Houthi đã tiến hành các cuộc tấn công có hệ thống vào tàu thương mại liên quan đến Israel qua Eo biển Bab el-Mandeb, làm giảm số lượng tàu qua lại kênh đào Suez đáng kể, đồng thời làm tăng chi phí bảo hiểm và làm chậm chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, hai tháng đầu năm 2024, lưu lượng hàng hóa qua kênh đào Suez giảm 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lưu lượng qua kênh đào Panama giảm 32%. Nhiều công ty vận tải lớn đã phải chọn tuyến đường dài hơn qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10 đến 14 ngày.

Bối cảnh xung đột và chiến tranh dài hạn ở Yemen

Cuộc xung đột giữa nhóm Houthi và Saudi Arabia có nguồn gốc từ cuộc nội chiến Yemen năm 2014, khi Houthi chiếm đóng nhiều khu vực phía tây bắc trong đó có thủ đô Sana’a, buộc chính phủ được quốc tế công nhận ở Aden phải rời bỏ quyền kiểm soát.

Một liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu và được phương Tây hậu thuẫn đã can thiệp từ sau đó, mở ra các cuộc chiến kéo dài nhiều năm giữa Houthi và lực lượng này, với việc Iran hỗ trợ Houthi về vũ khí, huấn luyện và kỹ thuật. Đến năm 2022, một thỏa thuận do Liên Hợp Quốc môi giới đã được ký kết nhưng chưa chấm dứt hoàn toàn các đụng độ.

Chiến dịch không kích của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất nhằm vào các mục tiêu Houthi bắt đầu từ năm 2015 và gây tranh cãi lớn vì thiệt hại dân thường, từ đó có nhiều lời kêu gọi ngừng xuất khẩu vũ khí từ Anh sang Saudi Arabia.

Hệ quả nhân đạo và vị trí của Houthi trong khu vực

Cuộc chiến đã khiến khoảng 400.000 người thiệt mạng. UNICEF ước tính có tới 17,4 triệu người Yemen cần hỗ trợ thực phẩm do Saudi Arabia hạn chế các cảng nhập khẩu, nơi nhập gần 90% lượng lương thực cho quốc gia này.

Dù được coi là nhóm được Iran hậu thuẫn, Houthi có mục tiêu chính trị riêng biệt không hoàn toàn dưới sự kiểm soát của Tehran. Họ thuộc trục kháng cự của Iran cùng với Hamas ở Gaza và Hezbollah ở Lebanon, một liên minh quân sự được xây dựng trong hơn 40 năm nhằm chống lại ảnh hưởng của Israel và Mỹ tại Trung Đông.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Nhóm Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân với Saudi Arabia nhằm đáp trả lệnh phong tỏa đè nặng lên Yemen.
  • Eo biển Bab el-Mandeb là tuyến vận tải chiến lược quan trọng có thể làm giảm 7% nguồn cung dầu toàn cầu nếu bị phong tỏa hoàn toàn.
  • Chiến tranh kéo dài ở Yemen đã gây ra thảm họa nhân đạo với hàng trăm nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người cần viện trợ thực phẩm.
  • Houthi có khả năng chiến tranh hải quân và từng làm gián đoạn các tuyến vận tải quốc tế gây ảnh hưởng kinh tế toàn cầu.
  • Nhóm là một phần của trục kháng cự do Iran đứng đầu, với mục tiêu chính trị riêng biệt ngoài sự chỉ đạo trực tiếp của Tehran.

Đăng ký bản tin QMVN