Afrah al-Zouba và bước ngoặt lịch sử trong chính trường Yemen

Ngày thứ Năm vừa qua, Afrah al-Zouba chính thức trở thành Ngoại trưởng Yemen, đánh dấu lần đầu tiên một người phụ nữ giữ chức vụ này trong lịch sử nước nhà. Bên cạnh đó, bà cũng là người đầu tiên đảm nhận một trong những vị trí quan trọng nhất trong nội các Yemen. Sự kiện này thu hút sự chú ý lớn không chỉ bởi tính đặc biệt mà còn vì quá trình phát triển chính trị và chuyên môn của bà kéo dài hàng thập kỷ.

Afrah al-Zouba đã dành hơn 25 năm làm việc trong lĩnh vực phát triển và hòa bình, sau đó chuyển sang công tác chính phủ. Tháng 2 năm nay, bà được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Kế hoạch và Hợp tác Quốc tế sau khi giữ vị trí lãnh đạo cơ quan tiếp nhận viện trợ nước ngoài tại Yemen.

Hành trình từ phát triển cộng đồng đến chính trị cấp cao

Sinh ra tại al-Bayda, trung tâm Yemen, Afrah al-Zouba bắt đầu sự nghiệp với ngành dược, tốt nghiệp đại học tại Sanaa. Bà tiếp tục học thạc sĩ về sức khỏe cộng đồng và kinh tế y tế tại Malaysia, sau đó lấy bằng MBA tại Đại học Khoa học và Công nghệ Yemen.

Advertisement300 × 250

Tổ hợp kiến thức về sức khỏe, kinh tế và quản lý này tạo nền tảng vững chắc giúp bà tập trung phát triển chính sách cũng như cải cách chính phủ.

Bà từng làm việc cho tổ chức phi chính phủ SOUL for Development, tập trung vào những cộng đồng nghèo khó tại Yemen, thúc đẩy dự án giảm nghèo và cải thiện tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục vùng nông thôn. Tiếp đó, bà cộng tác với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) trong các chương trình về quản trị, dân chủ, giảm nhẹ xung đột và hỗ trợ phát triển cơ hội cho phụ nữ, thanh niên.

Vai trò trong tiến trình chính trị chuyển đổi quốc gia

Afrah al-Zouba bắt đầu nổi bật trên trường quốc gia sau cuộc Cách mạng 2011 tại Yemen. Từ 2013 đến 2015, bà giữ chức Phó Tổng Thư ký Hội nghị Đối thoại Quốc gia, một hội nghị chuyển tiếp nhằm gom các phe nhóm chính trị, xã hội đối lập lại để xây dựng hệ thống chính trị mới và soạn thảo hiến pháp mới cho Yemen.

Bà đã quản lý các hoạt động kỹ thuật, tổ chức của hội nghị, tham gia soạn thảo văn kiện cuối cùng nêu ra kết luận của tiến trình. Ngoài ra, bà còn nằm trong Ủy ban Soạn thảo Hiến pháp để chuyển các thỏa thuận chính trị thành dự thảo hiến pháp chính thức.

Quá trình này kết thúc bằng thất bại khi phong trào Houthi, vốn là một thành viên tham gia Hội nghị Đối thoại Quốc gia, bác bỏ kết quả và tiến công vào thủ đô Sanaa tháng 9/2014. Yemen rơi vào tình trạng chiến tranh kéo dài, song tiến trình đối thoại vẫn là nỗ lực đáng kể nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị hòa giải.

Gắn bó với hoạt động hòa bình và ngoại giao trong thời kỳ khủng hoảng

Mặc dù một số ý kiến đánh giá al-Zouba thiếu kinh nghiệm ngoại giao chuyên sâu, bà từng tham gia nhiều sáng kiến hòa giải. Giai đoạn 2016-2017, bà được Liên Hợp Quốc mời tham gia tư vấn quá trình hòa bình Yemen tại Kuwait. Sự tham gia của bà cũng thể hiện nỗ lực nâng cao vị thế và đóng góp của phụ nữ Yemen trong các cuộc đàm phán hòa bình, vốn còn hạn chế.

Hiện tại, vai trò ngoại trưởng của bà diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm với chính phủ Yemen đang cố gắng thống nhất các lực lượng chống lại Houthi dưới một chỉ huy chung, đồng thời củng cố quyền kiểm soát tại miền Nam và miền Đông – những khu vực không nằm dưới sự kiểm soát của Houthi.

Sau bốn năm tương đối yên tĩnh, bạo lực tăng trở lại với nguy cơ nổ ra xung đột quy mô lớn giữa Houthi và chính phủ. Afrah al-Zouba sẽ đứng ra đại diện cho chính phủ Yemen trước cộng đồng quốc tế, bao gồm các quốc gia khu vực, phương Tây và Liên Hợp Quốc, nhằm thúc đẩy sự phục hồi quyền lực của nhà nước Yemen trên toàn lãnh thổ.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Afrah al-Zouba là người phụ nữ đầu tiên giữ chức Ngoại trưởng Yemen, phá vỡ rào cản giới tính trong chính trường nước này.
  • Bà có nền tảng kiến thức đa ngành về y tế cộng đồng, kinh tế và quản trị, phục vụ cho sự nghiệp phát triển và cải cách chính phủ.
  • Vai trò của bà trong Hội nghị Đối thoại Quốc gia góp phần quan trọng vào nỗ lực chính trị nhằm ổn định Yemen sau cách mạng 2011.
  • Mặc dù còn hạn chế kinh nghiệm ngoại giao, bà từng tham gia các sáng kiến hòa bình được Liên Hợp Quốc bảo trợ.
  • Sự kiện bổ nhiệm diễn ra trong bối cảnh tình hình Yemen căng thẳng với các nỗ lực tái thiết chính phủ và đối đầu lực lượng Houthi.

Đăng ký bản tin QMVN