Riyadh trong đêm báo động
Theo Reuters ngày 21/11, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu thông báo hệ thống phòng không đã phá hủy ba tên lửa đạn đạo hướng tới Riyadh. Một phóng viên AFP tại thủ đô nghe thấy hai tiếng nổ sau khi nhà chức trách phát cảnh báo về mối đe dọa trên không; cảnh báo sau đó được dỡ bỏ. Những dữ kiện này xác nhận có một tình huống an ninh nghiêm trọng, nhưng không tự thân cho biết toàn bộ thiệt hại hay đường bay của từng quả tên lửa.
Đợt tấn công mới nối tiếp vụ một tòa nhà cao tầng tại khu tài chính Riyadh bị hư hại ngày 19/11. Việc các mục tiêu nổi bật trong đô thị xuất hiện trong diễn biến quân sự khiến cảm giác bất an lan từ khu vực biên giới vào trung tâm kinh tế của Saudi Arabia. Đối với người dân, ngay cả khi phòng không hoạt động hiệu quả, một hồi còi báo động cũng đủ làm gián đoạn cuộc sống thường ngày.
Phía Houthi mô tả các đòn đánh là hành động đáp trả. Tuy nhiên, những tuyên bố về mục tiêu và kết quả của mỗi bên cần được phân biệt với bằng chứng được kiểm chứng độc lập, đặc biệt khi thông tin hiện trường còn hạn chế.
Hodeidah và cuộc chiến quanh hạ tầng thiết yếu
Ngày 20/11, liên quân Saudi Arabia tuyên bố thực hiện “chiến dịch đặc biệt” tại Hodeidah, đồng thời tấn công các năng lực tên lửa, máy bay không người lái và những mục tiêu mà họ xác định là quân sự tại Sanaa. Các hoạt động khác được đề cập tại Saada và Taiz.
Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận ủng hộ chiến dịch, cáo buộc Houthi lợi dụng cơ sở cảng cho việc vận chuyển vũ khí; đây là cáo buộc của một bên trong xung đột, không phải kết luận kiểm chứng độc lập.
Hodeidah có ý nghĩa vượt ra ngoài địa bàn quân sự. Là cửa ngõ Biển Đỏ quan trọng cho dòng hàng nhập khẩu vào Yemen, mọi nguy cơ gián đoạn tại đây có thể làm việc đưa lương thực, nhiên liệu và hàng cứu trợ thêm khó khăn. Một cơ sở bị coi là mục tiêu quân sự có thể đồng thời liên quan trực tiếp đến sinh kế của thường dân; chính sự chồng lấn ấy làm cho quyết định sử dụng vũ lực trở nên đặc biệt nhạy cảm.
Reuters và AP ghi nhận hai bên liên tiếp đưa ra tuyên bố về các cuộc tấn công và đánh chặn. Không nên gộp tất cả tuyên bố thành một bức tranh thương vong đã xác nhận, bởi số liệu về tổn thất tại từng nơi có thể thay đổi theo điều tra hiện trường.
Người dân giữa các tuyên bố đối nghịch
Người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Farhan Haq cho biết tổ chức này theo dõi với lo ngại các báo cáo về không kích tại Hodeidah và hoạt động quân sự ở nhiều tỉnh Yemen, cùng các cuộc tấn công Houthi vào Saudi Arabia. Cách diễn đạt nhấn mạnh rằng sự an toàn của dân thường phải được đặt ở cả hai phía đường biên.
Theo kế hoạch ứng phó nhân đạo năm 2026 của Liên Hợp Quốc, khoảng 22,3 triệu người tại Yemen cần hỗ trợ và bảo vệ. Con số ấy đưa chiến sự trở về quy mô con người: trẻ em cần thuốc men, các gia đình cần nước sạch, và người lao động cần những tuyến vận chuyển không bị phá vỡ. Mỗi đợt leo thang còn có thể làm tăng chi phí cứu trợ ngay khi nguồn lực quốc tế đã chịu sức ép.
Sự bất định cũng ảnh hưởng doanh nghiệp, hãng vận tải và thị trường năng lượng. Nhưng rủi ro kinh tế không thể che khuất điều căn bản: người dân ở Sanaa, Hodeidah hay Riyadh không phải là những biểu tượng trên bản đồ tác chiến mà là những cộng đồng có quyền được sống an toàn.
Con đường hạ nhiệt ngày càng hẹp
Chiến sự năm 2026 đánh dấu sự rạn nứt của giai đoạn tương đối yên ắng sau thỏa thuận ngừng bắn năm 2022. Houthi tiếp tục kiểm soát Sanaa và phần lớn miền bắc, miền tây Yemen, trong khi chính phủ được quốc tế công nhận đặt căn cứ tại Aden. Các chia rẽ trong lực lượng chống Houthi càng khiến nỗ lực tìm ra một thỏa thuận bao trùm trở nên phức tạp.
Một giải pháp bền vững đòi hỏi nhiều hơn thông báo đánh chặn thành công hay danh sách mục tiêu bị phá hủy. Các bên cần cơ chế giảm căng thẳng, bảo vệ cơ sở dân sự và mở đường cho hàng hóa thiết yếu. Quan sát viên quốc tế cũng cần tiếp cận thông tin đáng tin cậy về thương vong, hư hại và tác động tới hoạt động cứu trợ.
Trước mắt, những đòn trả đũa có thể tạo cảm giác răn đe. Về lâu dài, chúng dễ làm khoảng cách chính trị sâu hơn và thu hẹp không gian cho trung gian hòa giải. Khi tên lửa trở thành ngôn ngữ đối thoại, thường dân luôn là những người khó lên tiếng nhất.

















