Bàn tay từ phương nam
Cơ quan giảm nhẹ thiên tai Indonesia cho biết sứ mệnh bảy ngày sẽ tập trung vào Đông Kalimantan. Đại sứ Australia Roderick Bruce Brazier nhắc lại một ký ức đẹp: năm 1974, Indonesia từng gửi máy bay C-130 tới hỗ trợ Australia sau cơn bão Tracy. Hơn nửa thế kỷ sau, sự giúp đỡ ấy được đáp lại trên bầu trời Kalimantan.
- Máy bay: một C-130 Hercules và một Cessna Citation.
- Thời gian: từ ngày 6 đến 12/11.
- Sức dội: tối đa 15.000 lít nước mỗi lượt, khoảng sáu lượt mỗi ngày.
Người đứng đầu cơ quan thiên tai Kristomei Sianturi nói Indonesia đang nỗ lực ở quy mô lớn, từ dội nước, gieo mây đến kêu gọi hỗ trợ nước ngoài. Theo SBS, hơn 60.000 nhân sự và khoảng 50 máy bay đã được huy động tính đến giữa tháng 10. Nhật Bản trước đó cũng đề nghị giúp sức với tàu và trực thăng.
Cái giá của những người đi dập lửa
Chiếc trực thăng gặp nạn hôm 4/11 chở tám thành viên phi hành đoàn và rơi khi đang lấy nước. Ba người tử vong, một số người khác bị thương.
Đây là lời nhắc đau xót rằng phía sau mỗi con số về lượt bay là những con người đang chấp nhận rủi ro trong làn khói mù.
Đối với người dân, khói đã trở thành gánh nặng hằng ngày. Số ca nhiễm trùng hô hấp cấp tại bảy tỉnh tăng từ 113.336 ngày 9/9 lên 283.270 ngày 13/10, rồi vượt 400.000 vào ngày 2/11. Trẻ em, người già và người có bệnh hô hấp là những đối tượng dễ tổn thương nhất.
“Dữ liệu y tế hiện có có thể còn thấp hơn thực tế.” Fachrial Kautsar
Làn khói không cần hộ chiếu
Khói không dừng ở biên giới. Malaysia từng ban bố tình trạng khẩn cấp tại Serian, bang Sarawak, Singapore ghi nhận không khí không lành mạnh, còn Brunei và Philippines cũng bị ảnh hưởng và nhiều trường học phải đóng cửa. Tại Indonesia, gần 2.000 chuyến bay bị ảnh hưởng từ tháng 8 đến giữa tháng 10, còn một số nơi ở Borneo và Sumatra có chỉ số ô nhiễm vượt 1.000, trong khi từ 300 trở lên đã được xếp vào mức nguy hại.
Quy mô thiệt hại vẫn chưa thống nhất. Số liệu chính thức ghi nhận 202.000 héc-ta bị cháy tính đến tháng 7, nhóm môi trường Auriga cho biết hơn 637.000 héc-ta từ tháng 1 đến tháng 8, còn Nusantara Atlas đưa ra con số gần 900.000 héc-ta.
Ai phải chịu trách nhiệm?
Giới chức cho biết phần lớn đám cháy do con người gây ra, thường để phát quang đất, dù lệnh cấm đã có từ lâu. Cảnh sát cho biết 223 cá nhân và chín công ty có thể bị xử lý. Tuy nhiên, các tổ chức xã hội dân sự cho rằng việc thực thi thường nhắm tới nông dân và người bản địa nhiều hơn các doanh nghiệp lớn. Bà Belgis Habiba của Greenpeace Indonesia coi đây là thất bại trong việc giảm nhẹ một thảm họa có thể dự báo và ngăn chặn.
“Chính phủ cần lập tức có những bước đi cụ thể để giải quyết vấn đề này.” Janang Firman Palanungkai
Mùa cháy cũng đang đến sớm hơn, vì thế việc phòng ngừa khó có thể chờ tới tháng 8 như trước.
“Mùa cháy ở Indonesia đã đến sớm hơn, không còn bắt đầu từ tháng 8.” Vicky Suryono
Những chiếc máy bay từ Australia có thể làm dịu ngọn lửa trong vài ngày. Nhưng than bùn vẫn âm ỉ dưới lòng đất, và chỉ những cánh đồng được giữ ẩm, những khu rừng được bảo vệ, những chính sách được thực thi công bằng mới có thể dập tắt tận gốc.
