Sân bay bị tấn công và cái giá đối với người dân
AP cập nhật số người chết lên 13 sau khi một nạn nhân tử vong vì thương tích. Bài điều tra của The Wall Street Journal trước đó ghi nhận ít nhất 12 người thiệt mạng trong vụ đánh ngày 10/10 vào sân bay King Khalid. Những đòn đánh tiếp theo làm gia tăng bất an. Đằng sau số liệu là hành khách, nhân viên hàng không và các gia đình mất người thân. Với họ, hậu quả còn kéo dài qua việc điều trị, những chuyến đi dang dở và nỗi lo về sinh kế.
Theo The Wall Street Journal, các cuộc tấn công Houthi đang nhắm vào sân bay và cơ sở năng lượng Saudi Arabia. Nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn nói đây là phản ứng đối với hành động của Saudi Arabia. Lời giải thích của bên tấn công không làm giảm hậu quả đối với dân thường. Với một nền kinh tế muốn thu hút khách quốc tế, sân bay là cửa ngõ tạo niềm tin. Gián đoạn ở đó có thể khiến kế hoạch đi lại, công việc và lựa chọn đầu tư bị thay đổi.
Tuyến dầu thay thế cũng cần một môi trường an toàn
Saudi Arabia từng có lợi thế nhờ đường ống East-West, đưa dầu sang bờ Biển Đỏ để giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Nhưng The Wall Street Journal cho biết Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia trong tháng 7 và tấn công đường ống trong tháng 9. Khi cả hành lang xuất khẩu thay thế cũng chịu sức ép, vấn đề vượt khỏi phạm vi một cơ sở bị hư hại: năng lực vận chuyển và độ tin cậy của chuỗi cung ứng cùng bị thử thách.
Đa dạng hóa tuyến vận chuyển giúp giảm rủi ro tập trung, nhưng không tự động loại bỏ nguy cơ xung đột. Dầu được đưa đến một cảng khác vẫn cần tàu có thể tiếp cận và rời cảng an toàn. Những diễn biến này cho thấy an ninh trên bộ và trên biển liên hệ chặt chẽ. Đối với các nước nhập khẩu, tác động có thể xuất hiện qua lịch giao hàng, chi phí vận tải và giá năng lượng; mức ảnh hưởng phụ thuộc vào thời gian gián đoạn và khả năng điều chỉnh nguồn cung.
Ngân sách phải gánh thêm chi phí bảo vệ phát triển
Các dự án như Neom và công trình Mukaab tại Riyadh thể hiện tham vọng xây dựng động lực tăng trưởng ngoài dầu mỏ. The Wall Street Journal cho biết nhiều dự án lớn đang đình trệ hoặc được rà soát, trong khi chi phí quốc phòng và khôi phục hạ tầng gây thêm sức ép.
Khi nguồn lực hữu hạn, khoản dành cho sửa chữa và bảo vệ có thể thu hẹp dư địa đầu tư mới. Sự điều chỉnh cần được đánh giá theo hiệu quả, thay vì chỉ qua quy mô hay độ nổi bật của công trình.
Bộ Tài chính Saudi Arabia trong thông báo ngày 30/9 ước tính GDP thực năm 2026 giảm 3,6%, nhưng hoạt động ngoài dầu mỏ vẫn tăng 3,2%. Đây là ước tính, chưa phải kết quả cả năm đã hoàn tất. Hai con số giúp làm rõ sự khác biệt giữa khó khăn chung và diễn biến từng khu vực. The Wall Street Journal dẫn Capital Economics cho biết khu vực ngoài dầu mỏ quý II nhỏ hơn quý I; so sánh này không tương đương tốc độ tăng trưởng cả năm.
Phòng thủ quân sự không giải quyết hết bài toán niềm tin
The Wall Street Journal dẫn những người am hiểu tình hình cho biết Saudi Arabia đang tìm thêm hỗ trợ phòng không và đối mặt sức ép về đạn đánh chặn. Đây là thông tin quy thuộc nguồn, không phải số liệu kho dự trữ đã được công bố. Một lãnh thổ rộng với sân bay, đường ống và khu dân cư khiến bảo vệ mọi mục tiêu trở thành nhiệm vụ khó khăn. Dù tăng năng lực phòng thủ là nhu cầu trước mắt, doanh nghiệp còn cần khả năng dự đoán để lên kế hoạch dài hạn.
Kristian Coates Ulrichsen, chuyên gia tại Baker Institute thuộc Rice University, nhận định trong bài của The Wall Street Journal rằng phản ứng quân sự có nguy cơ kéo Saudi Arabia sâu hơn vào xung đột bất đối xứng. Nhận định này không khẳng định mọi biện pháp quân sự đều thất bại; nó chỉ ra nguy cơ chi phí leo thang khi đối phương có thể gây thiệt hại lớn bằng những đòn đánh chọn lọc. Cân nhắc ấy đặc biệt quan trọng với quốc gia đang đầu tư cho du lịch và công nghệ.
Giữ kênh đối thoại để giảm tổn thất cho cả hai phía
Theo Anadolu, dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại giao Saudi Arabia, ngoại trưởng Saudi Arabia và Iran đã điện đàm ngày 11/10 về leo thang trong khu vực và các nỗ lực ứng phó. Cuộc gọi cho thấy kênh trao đổi vẫn tồn tại, nhưng chưa chứng minh một thỏa thuận giảm căng thẳng đã đạt được. Đối thoại chỉ tạo ra hiệu quả thực tế khi dẫn tới những bước có thể kiểm chứng. Trước mắt, bảo vệ người dân và hạ tầng phục vụ đời sống cần trở thành ưu tiên rõ ràng.
Triển vọng phục hồi cũng liên quan đến người dân Yemen, vốn chịu hậu quả kéo dài của chiến tranh. Cách tiếp cận giảm thiệt hại cần đặt an toàn của cư dân hai bên cạnh nhau, đồng thời giữ trách nhiệm cụ thể của từng bên đối với hành động của mình. Với Mohammed bin Salman, phép thử là bảo vệ thành quả phát triển mà không để chi phí xung đột lấn át nhu cầu xã hội. Niềm tin sẽ trở lại bền hơn khi người dân và doanh nghiệp nhìn thấy sự ổn định trong cuộc sống hằng ngày.
