Đông Á tăng tốc nhờ làn sóng AI
Báo cáo mới nhất của WB về 23 nền kinh tế trong khu vực, trong đó có Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Thái Lan, vẽ nên bức tranh tăng trưởng khả quan hơn dự kiến:
- Tăng trưởng khu vực dự kiến đạt 4,5% năm 2026, sau đó giảm nhẹ xuống 4,4% năm 2027 và 4,3% năm 2028.
- Việt Nam được nâng dự báo thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 7,4%.
- Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam xuất khẩu 1.400 tỷ USD hàng hóa liên quan đến AI trong 12 tháng tính đến tháng 4.
- Xuất khẩu của Hàn Quốc tăng 83,5% trong tháng 9, lên mức kỷ lục 120,9 tỷ USD, với chip chiếm một nửa.
Thế nhưng, khi loại trừ hàng hóa liên quan đến AI, tăng trưởng thương mại của khu vực được WB đánh giá là yếu hoặc thậm chí âm. Điều đó cho thấy động lực tăng trưởng đang tập trung vào một mảng hẹp của nền kinh tế.
Một trụ cột, nhiều rủi ro
Theo WB, chi tiêu vốn cho AI đã đạt khoảng 6% GDP của Mỹ, tương đương đỉnh đầu tư công nghệ thông tin năm 2000, và chu kỳ hiện tại tăng nhanh hơn cả hai chu kỳ trước, vẫn đang tiếp tục tăng tốc. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) hồi tháng 6 cũng cảnh báo quy mô và tốc độ của cơn sốt AI có nhiều điểm giống bong bóng dot-com thập niên 1990.
Đáng lo hơn là nguồn vốn kém minh bạch. Trong tổng số 2.900 tỷ USD chi tiêu vốn cho AI dự kiến giai đoạn 2025–2028, khoảng 800 tỷ USD sẽ đến từ tín dụng tư nhân, lĩnh vực mà cho vay liên quan đến AI đã tăng lên 34% hoạt động năm 2025, so với mức trung bình 18% của năm năm trước. Các danh mục tín dụng tư nhân năm nay đã chứng kiến giảm giá trị, rút vốn và vỡ nợ; theo WB, thị trường này khó quan sát và chưa từng trải qua một cú suy thoái nghiêm trọng.
Khi lãi suất quay đầu đi lên
Làn sóng đầu tư AI được nuôi dưỡng bởi thanh khoản dồi dào có thể chậm lại khi các ngân hàng trung ương lớn tăng lãi suất lần đầu kể từ năm 2023. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã tăng lãi suất tháng trước, lần đầu sau hơn ba năm, và phát tín hiệu sẽ tăng thêm một lần trong năm nay. WB nhận định một đợt điều chỉnh chưa hẳn là sự sụp đổ, nhưng cho thấy đầu tư đã đi trước nhu cầu thực tế.
*“Nếu ngành công nghệ cao gặp gió ngược, tác động tiêu cực tới kinh tế địa phương có thể lớn hơn dự kiến.” — Cơ quan Thống kê Đài Loan*
WB ước tính tăng trưởng của Mỹ chậm lại 1 điểm phần trăm sẽ làm giảm khoảng 0,6 điểm phần trăm tăng trưởng của các thị trường mới nổi khác, và mức tác động tới đầu tư còn lớn gấp đôi. Nguồn vốn ngân hàng là kênh rủi ro rộng nhất: nợ phải trả bằng ngoại tệ của các ngân hàng tương đương 29,2% GDP ở Malaysia và 20,7% ở Philippines.
Bài toán đa dạng hóa
Sự tập trung hiện rõ trên thị trường chứng khoán: tính đến cuối tháng 4, chỉ hai hãng chip Samsung và SK Hynix đã chiếm 43% giá trị chỉ số Kospi của Hàn Quốc. Đài Loan vừa nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 lên 11% nhờ nhu cầu AI, nhưng cũng tự cảnh báo về rủi ro khi lĩnh vực công nghệ cao gặp khó.
Với Việt Nam, mức dự báo 7,4% là tin vui, phản ánh vị thế ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn toàn cầu. Nhưng bài học từ báo cáo của WB là rõ ràng: để tăng trưởng bền vững, các nền kinh tế cần đa dạng hóa động lực, tăng giá trị nội địa và củng cố hệ thống tài chính trước khi chu kỳ đảo chiều.














