Một chiến lược hai vế: răn đe và khuyến khích
Các cuộc gặp gần đây của Jared Kushner và Steve Witkoff với Tổng thống Vladimir Putin tại Moscow, rồi với Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Kyiv, cho thấy Washington đang nỗ lực nối lại một khuôn khổ đối thoại ba bên. Theo Reuters, các đặc phái viên Mỹ nói đã nghe những ý tưởng mới từ Moscow và hy vọng một vòng đàm phán mới có thể sớm được công bố, dù chưa có dấu hiệu về một đột phá thực chất.
Điều đó phản ánh bài toán khó của Tổng thống Donald Trump: chỉ gây sức ép có thể khiến các bên siết chặt lập trường, còn chỉ đưa ra ưu đãi có thể bị coi là phần thưởng cho việc dùng vũ lực. Vì vậy, cách tiếp cận hiện nay dường như kết hợp hai thông điệp: Nga sẽ đối mặt chi phí lớn hơn nếu chiến tranh kéo dài, nhưng cũng có thể nhìn thấy một lối ra kinh tế nếu chấp nhận dừng chiến sự và một thỏa thuận có thể kiểm chứng.
Quốc hội Mỹ đã thông qua dự luật với tỷ lệ 262 phiếu thuận và 159 phiếu chống. Dự luật nhắm vào quan chức, ngân hàng, ngành năng lượng, công nghiệp quốc phòng và đội tàu chở dầu được gọi là “hạm đội bóng tối” của Nga. Văn bản cũng cho phép áp thuế tới 100% với các nước mua lượng lớn dầu hoặc khí đốt Nga. Đây là đòn bẩy đáng kể, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào cách chính quyền sử dụng quyền hạn và mức độ phối hợp với các đối tác.
Donbas, an ninh và mùa đông là những nút thắt
Nút thắt lớn nhất vẫn là Donbas. Moscow tiếp tục đòi Kyiv nhượng toàn bộ khu vực miền đông này, trong khi Ukraine chủ trương ngừng bắn theo đường tiếp xúc hiện tại và yêu cầu các bảo đảm an ninh có sự hậu thuẫn của phương Tây.
Khoảng cách ấy không chỉ là vấn đề bản đồ, mà còn liên quan đến chủ quyền, an toàn của cộng đồng địa phương và lòng tin rằng một thỏa thuận sẽ không mở đường cho xung đột trở lại.
“Chúng tôi đã nghe những ý tưởng mới ở Moscow”, Steve Witkoff nói sau các cuộc gặp, nhưng ý tưởng chỉ trở thành tiến triển khi được chuyển thành cam kết cụ thể, có lộ trình và cơ chế giám sát.
Mùa đông khiến tính cấp bách tăng lên. Ông Zelensky cho biết ông đã thảo luận với phía Mỹ về phòng không và hỗ trợ năng lượng, trong bối cảnh Ukraine lo các đợt tấn công mới nhằm vào lưới điện. Một thỏa thuận nhân đạo tối thiểu, như kiềm chế tấn công hạ tầng dân sinh, bảo đảm sửa chữa và trao đổi tù binh, có thể không giải quyết được toàn bộ chiến tranh nhưng có thể cứu được nhiều gia đình khỏi giá lạnh và bất trắc.
Bối cảnh của các cuộc tiếp xúc trước đó
Các nỗ lực trung gian của Mỹ trước đó đã tạo ra ít kết quả chính trị rõ rệt, nhưng đã góp phần duy trì các sáng kiến nhân đạo như trao đổi tù binh. Reuters cho biết các vòng tiếp xúc trước vẫn bế tắc vì những khác biệt sâu sắc về Donbas và các bảo đảm sau chiến tranh.
Việc Quốc hội Mỹ thông qua gói trừng phạt mới diễn ra khi chiến sự đã kéo dài hơn bốn năm rưỡi. Bài học từ giai đoạn này là ngoại giao không thể chỉ được đo bằng một cuộc gặp cấp cao hay một tuyên bố lạc quan. Nó cần những bước đi nhỏ nhưng có thể kiểm chứng: bảo vệ dân thường, giữ đường dây liên lạc, giảm nguy cơ leo thang và tạo điều kiện cho các thỏa thuận lớn hơn.














