Nguyên nhân gia tăng Afrophobia và bài ngoại tại Nam Phi

Tác giả Ahmed Aminu-Ramatu Yusuf cho rằng Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) phải chịu trách nhiệm hàng đầu trong các vụ bạo lực mang tính Afrophobia (phân biệt chủng tộc đối với người da đen) và bài ngoại xảy ra thường xuyên tại Nam Phi sau khi cầm quyền từ năm 1994. Ông đặc biệt nhấn mạnh việc ANC không thực hiện các điều khoản số 4, 5, 8 và 9 trong Tuyên ngôn Tự do, đồng thời chịu áp lực và chấp nhận sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản độc quyền da trắng, cũng như không thực hiện cuộc cải cách kinh tế và xã hội nhằm phi thuộc địa hóa đất nước. Điều này dẫn đến việc Đảng ANC đổ lỗi sai cho người nhập cư châu Phi về nguyên nhân nghèo đói và sự suy thoái của người dân da đen bản địa.

Những diễn biến bạo lực theo từng giai đoạn

Kể từ nhiệm kỳ của Nelson Mandela, bạo lực nhắm vào người nhập cư châu Phi đã liên tục xảy ra. Vào tháng 1/1995, tại Alexandra Township, người nhập cư từ Malawi, Mozambique và Zimbabwe bị tấn công và bị buộc rời khỏi khu vực. Trong thời Thabo Mbeki cầm quyền, các vụ tấn công diễn ra ở Johannesburg năm 1998 và các vụ giết người nhằm vào người nhập cư ở Cape Town năm 2000 cũng ghi nhận mức độ tăng cao.

Từ cuối năm 2005 đến đầu 2006, tại khu định cư Olievenhoutbosch, các vụ giết người và đốt phá tài sản của người nhập cư diễn ra liên tiếp, và cộng đồng địa phương đòi trục xuất họ với lý do về một vụ án mạng. Tháng 5/2008, đợt bạo lực nghiêm trọng càn quét nhiều khu vực, khiến 21 người Nam Phi và nhiều người nhập cư khác thiệt mạng, hàng nghìn người mất nhà cửa, và quân đội phải được đưa vào để duy trì trật tự.

Dưới thời tổng thống Jacob Zuma, các vụ tấn công tương tự xảy ra năm 2015, sau phát biểu mang tính kích động của Vua Zulu Goodwill Zwelithini. Các vụ tấn công lan rộng từ Durban đến Johannesburg, khiến bảy người nhập cư thiệt mạng và hàng nghìn người phải di dời. Nhiều cửa hàng do người nước ngoài làm chủ bị cướp phá, buộc nhiều quốc gia châu Phi phải hồi hương công dân của họ. Cũng trong năm này, bạo lực tiếp tục xuất hiện ở một số khu vực khác như Primrose và Johannesburg.

Những năm sau đó, các vụ bạo lực và diễu hành chống người nhập cư diễn ra nhiều lần, như cuộc biểu tình chính thức năm 2017 nhằm buộc tội người nhập cư chiếm việc làm, phạm tội và đặc biệt phản ánh định kiến đối với người Nigeria. Dưới thời tổng thống Cyril Ramaphosa, các vụ bạo lực vẫn liên tiếp tiếp diễn, điển hình là chiến dịch "Operation Dudula" kêu gọi trục xuất người nhập cư cư trú bất hợp pháp tại đất nước và các đợt bạo lực mới trong các năm gần đây.

Chính sách và hệ quả xã hội từ chính quyền ANC

Đảng ANC được cho là không có biện pháp hiệu quả để ngăn chặn tinh trạng bạo lực quá khích nhằm vào người nhập cư. Ngược lại, các chính phủ do ANC lãnh đạo thường chỉ xử lý hậu quả bằng cách điều quân đội duy trì trật tự khi bạo lực xảy ra, mà chưa có giải pháp căn cơ để chấm dứt tình trạng này.

Advertisement300 × 250

Các cơ sở pháp lý và đạo luật nhân quyền quốc tế, vốn bảo vệ quyền sống và tài sản cho mọi người bất kể quốc tịch, dường như bị bỏ qua hoặc không được thực thi nghiêm túc.

Thêm vào đó, việc trục xuất người nhập cư bất hợp pháp cũng thường diễn ra ngoài khuôn khổ pháp luật, thông qua các hành động đe dọa và bạo lực của các nhóm cực đoan. Người nhập cư bị từ chối quyền tiếp cận dịch vụ y tế, mất nhà cửa và đối mặt với nguy cơ bị đẩy vào khủng hoảng tị nạn.

Thiếu sót trong giáo dục lịch sử và tác động của quan hệ Pan-Afrika

ANC cũng không chú trọng giáo dục người dân da đen ở Nam Phi về vai trò và đóng góp của Châu Phi và người da đen trong cuộc đấu tranh giải phóng đất nước. Điều này khiến nhiều người không nhận thức đầy đủ về các thiệt hại và sự hy sinh của các quốc gia như Angola, Mozambique, Zimbabwe, Zambia, Tanzania và Nigeria trong cuộc chiến chống chủ nghĩa Apartheid. Tổng thiệt hại kinh tế do chính sách và hành động của chính quyền Apartheid gây ra cho các nước này lên đến hàng chục tỷ USD, cùng với mất mát về con người và tài sản, nhưng những thông tin này ít được truyền tải đến công chúng Nam Phi.

Việc thiếu hiểu biết sâu rộng này làm lung lay sự đoàn kết trong cộng đồng người da đen và giảm sức mạnh trong phong trào chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc tại Nam Phi. Như học giả Yusuf Bangura từng nhấn mạnh, sự sụp đổ của chính quyền thiểu số da trắng không chỉ là thành tựu nội bộ mà còn là chiến thắng của sự đoàn kết Pan-African.

Lời kết

Đảng ANC thông qua các hành động hay thiếu sót trong chính sách đã vô hình trung tạo điều kiện cho các đợt bạo lực phân biệt chủng tộc và bài ngoại gia tăng tại Nam Phi. Việc từ chối thực thi những điều luật quan trọng trong Tuyên ngôn Tự do và cam chịu với các thế lực độc quyền đã làm chậm tiến trình phát triển kinh tế và xã hội của người dân da đen tại quốc gia này. Trong khi đó, người nhập cư, vốn có nhiều đóng góp và cũng từng đồng hành trong cuộc đấu tranh giải phóng, lại bị biến thành đối tượng bị hắt hủi và đổ lỗi cho các vấn đề tồn đọng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Đảng ANC bị cho là nguyên nhân chính gây ra các vụ bạo lực Afrophobia và bài ngoại tại Nam Phi kể từ 1994.
  • Việc không thực hiện các điều khoản quan trọng của Tuyên ngôn Tự do và chấp nhận chủ nghĩa tư bản độc quyền là điểm yếu của ANC.
  • Các đợt tấn công nhắm vào người nhập cư Châu Phi diễn ra dưới nhiều nhiệm kỳ tổng thống khác nhau, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
  • ANC không có giải pháp hiệu quả để ngăn chặn bạo lực, thường chỉ can thiệp khi bạo lực đã bùng phát.
  • Việc thiếu giáo dục về vai trò của các quốc gia Châu Phi khác trong cuộc đấu tranh giành tự do làm giảm sự đoàn kết trong cộng đồng người da đen tại Nam Phi.

Đăng ký bản tin QMVN