Ca tử vong đầu tiên ở Kenya
Theo Bộ trưởng Duale, người đàn ông chưa được nêu tên đã đổ bệnh khoảng một tháng trước và được điều trị ở CHDC Congo. Sau đó, ông đi đường bộ tới Kampala, thủ đô Uganda, rồi bay tới Nairobi ngày 3/10. Người thân và bạn bè đưa ông từ sân bay quốc tế tới Bệnh viện Nairobi, nơi ông lập tức được cách ly với các triệu chứng sốt, ớn lạnh, mệt mỏi dữ dội, đau cơ, đau họng, nuốt đau và xuất huyết dưới da tại vị trí tiêm.
Ông được xét nghiệm và xác nhận dương tính với virus Ebola, nhưng đã qua đời vào khoảng 23 giờ 30 phút đêm 5/10. Một lễ an táng “an toàn và trang nghiêm” theo tiêu chuẩn y tế công cộng được lên kế hoạch ngay trong ngày. Trước đó, Kenya chưa từng ghi nhận ca Ebola nào, trong khi nước láng giềng Uganda có 20 ca, gần như tất cả là người từ CHDC Congo trở về, và 2 ca tử vong, trước khi được tuyên bố hết dịch hồi tháng 8.
Cuộc chạy đua truy vết
Ngay sau khi xác nhận ca bệnh, nhà chức trách Kenya triển khai các biện pháp khoanh vùng:
- Xác định 28 người tiếp xúc gần, gồm thành viên gia đình và nhân viên y tế; đến nay chỉ có duy nhất ca tử vong cho kết quả dương tính.
- Truy tìm 23 hành khách và 4 thành viên tổ bay trên cùng chuyến bay với bệnh nhân.
- Chuẩn bị sẵn các phương án cách ly cho những người có nguy cơ.
“Tôi muốn trấn an công chúng không nên hoảng loạn, vì mọi hệ thống đã sẵn sàng để hạn chế sự lây lan của dịch bệnh”, ông Duale nói. Đầu năm nay, người dân Kenya từng phản ứng gay gắt trước kế hoạch của chính phủ cho phép Mỹ đặt một cơ sở xử lý Ebola tại căn cứ không quân Laikipia, cách Nairobi khoảng 200 km.
“Ngọn lửa lớn” ở Bắc Kivu
Khởi phát từ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo hồi tháng 5, dịch bệnh đã lan ra bảy tỉnh ở miền bắc và miền đông nước này. MSF cho biết tỉnh Bắc Kivu, giáp biên giới Uganda, hiện chiếm 40% số ca mới, tăng từ 24% hồi cuối tháng 8.
Nó giống như chống lại một đám cháy khổng lồ. Nhiều ổ dịch đang phát triển cùng lúc, với cường độ khác nhau và ở những địa điểm khác nhau.
Bà Hoffmann, điều phối viên trung tâm điều trị Ebola của MSF tại thành phố Butembo, cho biết khu y tế Butembo với khoảng 2 triệu dân chỉ có bốn trung tâm điều trị Ebola, hai trong số đó mới mở.
Vì thiếu giường bệnh, đôi khi các bác sĩ buộc phải chuyển bệnh nhân đã xác nhận sang nơi khác, bất chấp nguy cơ lớn đối với cộng đồng.
Chủng virus chưa có vắc xin
Khác với chủng Zaire từng gây ra các đợt dịch lớn trước đây, chủng Bundibugyo hiện chưa có vắc xin được cấp phép hay thuốc điều trị đặc hiệu. Điều đó khiến việc kiểm soát dịch phụ thuộc gần như hoàn toàn vào phát hiện sớm, cách ly, truy vết và an táng an toàn.
Với 4.082 ca tử vong trên 8.463 ca xác nhận, tỷ lệ tử vong của đợt dịch vào khoảng 48%. Quy mô hiện nay đã vượt xa đợt dịch 2018-2020 ở miền đông CHDC Congo, vốn khiến khoảng 2.300 người tử vong, và trở thành một trong những đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận.
Xung đột, mất lòng tin và cắt giảm viện trợ
Nỗ lực ứng phó tại CHDC Congo bị cản trở bởi bất ổn, đụng độ giữa các nhóm vũ trang và sự mất lòng tin vào chính quyền, dẫn tới các vụ bạo lực nhằm vào nhân viên y tế. Một chính trị gia địa phương thậm chí đã bị đánh chết sau khi lên sóng phát thanh nói về dịch bệnh. Theo tổ chức theo dõi xung đột ACLED, Bắc Kivu ghi nhận 134 vụ bạo lực trong tháng qua, nhiều nhất cả nước.
Việc cắt giảm mạnh viện trợ quốc tế càng khiến nguồn lực thiếu hụt. Ca bệnh ở Kenya là lời cảnh báo rằng trong một thế giới liên kết, một ổ dịch không được kiểm soát ở bất kỳ đâu cũng có thể nhanh chóng vượt qua biên giới.
