Viên thuốc mang theo hy vọng
Thử nghiệm bắt đầu từ tháng 7, là một trong nhiều nghiên cứu được triển khai để tìm kiếm lá chắn chống lại virus Bundibugyo. Thuốc obeldesivir được dùng ngay sau khi nghi ngờ tiếp xúc với virus, theo phương pháp gọi là dự phòng sau phơi nhiễm, hay PEP. Mục tiêu là ngăn virus phát triển thành bệnh, thay vì chờ đợi trong lo âu xem người tiếp xúc có đổ bệnh hay không.
Một phụ nữ tham gia thử nghiệm từ tháng 8, sau khi chồng bà dương tính với Ebola, kể với hãng tin AP rằng bà đã chạm vào chồng, vào cả chất nôn của ông, và hiểu rằng mình là người tiếp xúc trực tiếp, có thể đã nhiễm bệnh và có thể lây cho người khác. Bà biết nhiều gia đình bị lây nhiễm cả nhà sau khi một thành viên mắc bệnh. Đến nay, chưa ai trong gia đình bà xuất hiện triệu chứng.
Một người tham gia khác cho biết hai người thân của anh đã mắc Ebola, trong đó một người tử vong. Với anh, căn bệnh này đang giết người, nên tốt hơn hết là phải phòng ngừa. Các tình nguyện viên đều đề nghị giấu tên để bảo vệ quyền riêng tư, do tính chất nhạy cảm của dịch bệnh.
Thử nghiệm được tiến hành như thế nào
ALIMA đặt mục tiêu tuyển gần 1.000 người lớn hoặc trẻ em trên 12 tuổi, đã tiếp xúc với một ca bệnh xác nhận trong vòng năm ngày nhưng chưa có triệu chứng. Một nửa trong số họ sẽ dùng giả dược.
Theo bác sĩ Godefroid Basara, thành viên nhóm nghiên cứu, quy trình gồm những điểm chính sau:
- Người tham gia được theo dõi trực tiếp hằng ngày trong 21 ngày, rồi nhận một cuộc gọi kiểm tra cuối cùng vào ngày thứ 42.
- Nếu xuất hiện triệu chứng, họ được điều trị hỗ trợ ngay lập tức, biện pháp đã được chứng minh có ích khi bệnh được phát hiện sớm.
- Đối tác của thử nghiệm gồm Viện Nghiên cứu Y sinh Quốc gia Congo và viện ANRS Các bệnh truyền nhiễm mới nổi của Pháp.
*“Nó khác với vắc-xin, vốn có thể mất vài ngày hoặc vài tuần mới tạo ra khả năng bảo vệ, và cũng khác với thuốc điều trị vì dành cho những người chưa có triệu chứng.” — Guilavogui Jean Paul Yassa*
Những rào cản nơi tâm dịch
Bác sĩ Jacques Zawadi, điều tra viên làm việc với ALIMA tại trung tâm thử nghiệm ở Rwampara, cho biết phần lớn người tham gia vui vẻ hợp tác, nhưng việc thuyết phục những người sống xa trung tâm đăng ký là không dễ. Nghiên cứu đôi khi bị gián đoạn khi tình nguyện viên hay tin người thân qua đời vì dịch bệnh.
*“Đây là thách thức lớn nhất của chúng tôi. Khi một người bị tổn thương về cảm xúc, thật không dễ để thuyết phục họ quay lại với nghiên cứu.” — Jacques Zawadi*
Vì Ebola chỉ lây sau khi có triệu chứng, việc truy vết những người có nguy cơ đang ủ bệnh là chìa khóa để kiểm soát dịch, nhưng công việc này ở Congo vô cùng khó khăn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, xung đột vũ trang ở Ituri cản trở việc di chuyển của các đội giám sát và vận chuyển mẫu xét nghiệm. Dù số ca mới ở Ituri đã giảm dần từ đỉnh dịch giữa tháng 8, mức lây truyền vẫn rất cao.
Nhân viên y tế tuyến đầu đối mặt hiểm nguy
Trong khi các loại vắc-xin mới vẫn đang được phát triển, Congo đã bắt đầu tiêm vắc-xin Ervebo cho nhân viên y tế. Loại vắc-xin này từng phát huy hiệu quả trong các đợt dịch trước do chủng Zaire, phổ biến hơn, gây ra. Giới chức cho rằng Ervebo có thể mang lại phần nào khả năng bảo vệ trước virus Bundibugyo, nhưng hiệu quả thực sự vẫn đang được nghiên cứu.
Hôm thứ Năm, tổ chức Bác sĩ Không biên giới cho biết một nhân viên của họ dương tính với Ebola và đang được sơ tán sang Hà Lan. Hồi tháng 6, một bác sĩ của ALIMA cũng dương tính sau khi trở về Pháp từ một điểm nóng của dịch. Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo đợt dịch đang lan nhanh hơn nỗ lực truy vết và có nguy cơ vượt qua đợt dịch Tây Phi 2014–2016, đợt dịch chết chóc nhất từng được ghi nhận với khoảng 11.000 người tử vong.

















