Dòng xuất khẩu phục hồi nhưng chưa an toàn
Có một nghịch lý trên vùng biển nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman: số tàu chở dầu tìm đường rời khu vực tăng lên khi mức độ an toàn vẫn không được bảo đảm. Các công ty sản xuất và vận chuyển đã xây dựng phương án hoạt động trong tình trạng khẩn cấp kéo dài, thay vì chờ xung đột kết thúc. Theo dữ liệu Kpler được nhiều hãng tin dẫn lại, xuất khẩu dầu thô khu vực trong tháng 9 phục hồi mạnh, song số liệu từng nguồn khác nhau vì cách tính thời gian, phạm vi địa lý và các tàu tắt thiết bị phát tín hiệu.
Các tàu siêu lớn có thể chở khoảng hai triệu thùng dầu mỗi chuyến. Một số tàu đi lại liên tục giữa các cảng trong vịnh và vùng nước ngoài Hormuz, nơi hàng được chuyển sang tàu khác. Đây là cách giúp dầu vẫn ra thị trường quốc tế, nhưng tạo thêm chặng vận hành, tăng nhu cầu tàu và kéo dài thời gian của thủy thủ trên vùng biển nguy hiểm.
Những cú đánh vào mắt xích vận tải
Theo United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), cơ quan tiếp nhận báo cáo sự cố hàng hải, nhiều tàu bị vật thể chưa xác định đánh trúng quanh eo biển kể từ ngày 28/9. Có trường hợp hỏa hoạn, mất điện và hư hại phòng máy.
Những thông báo ban đầu chủ yếu xác nhận thiệt hại và tình trạng thủy thủ, chưa phải kết luận pháp lý về thủ phạm của từng cuộc tấn công.
The Wall Street Journal đưa tin lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã phát cảnh báo đối với tuyến đi được Mỹ hỗ trợ. Washington duy trì những biện pháp bảo vệ hàng hải, nhưng ngay cả sự hộ tống cũng không thể xóa bỏ rủi ro từ vật thể bay, sự cố kỹ thuật hoặc tính toán sai trên một tuyến đường hẹp. Những chuyến vượt biển được thực hiện liên tục vì nhu cầu dầu và vì khả năng tài chính của nhà xuất khẩu đang chịu sức ép.
Cái giá ẩn trong mỗi thùng dầu
Chi phí vận tải chính là thước đo ít được nhìn thấy khi các thống kê xuất khẩu bật tăng. Theo ước tính từ giới môi giới tàu được The Wall Street Journal dẫn lại, một chuyến khứ hồi kiểu con thoi có thể tiêu tốn hàng chục triệu USD, chưa tính phí bảo hiểm. Chủ tàu phải cân nhắc giữa khoản thu cao bất thường và nguy cơ thiệt hại về con người, tàu thuyền và môi trường biển.
Dầu được bốc đi nhiều hơn không tự động khiến người dân mua được nhiên liệu rẻ hơn. Giá dầu Brent kết thúc phiên giao dịch ngày 2/10 quanh mức 102,25 USD một thùng theo bài báo tham khảo. Chi phí bảo hiểm, bảo vệ và chế biến dầu tiếp tục được tính vào chuỗi cung ứng; diesel và các sản phẩm lọc dầu còn có những điểm nghẽn riêng. Sự hồi phục về sản lượng hàng hóa vì thế có thể đi cùng những hóa đơn đắt đỏ hơn.
Bài toán vượt ra ngoài eo biển
Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đã khai thác các đường ống và cảng nằm ngoài Hormuz. Tuy nhiên, khả năng thay thế không vô hạn: tuyến Đông–Tây của Saudi Arabia cũng từng chịu tấn công, trong khi tuyến Biển Đỏ đối diện rủi ro khác. Những tuyến dự phòng giúp hạn chế tổn thương chứ không biến cuộc khủng hoảng thành chuyện nội bộ của khu vực.
Khía cạnh ngoại giao chưa kém căng thẳng. Chủ tịch quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf tuyên bố Tehran chỉ đồng ý mở lại hoàn toàn eo biển khi bảy điều kiện dựa trên thỏa thuận tạm thời hồi tháng 6 được đáp ứng. Qatar làm trung gian trao đổi đề xuất giữa Iran và Mỹ. Khi điều kiện an ninh vẫn chưa được hai phía thống nhất, việc một tàu an toàn qua cửa biển hôm nay chưa đảm bảo con tàu kế tiếp sẽ có cùng may mắn.
















