EU lập nhóm kiểm soát mới nhằm xử lý các rủi ro AI

Ngày thứ sáu vừa qua, Liên minh châu Âu (EU) công bố thành lập một nhóm chuyên trách mới tại Brussels để giám sát và điều tiết hoạt động của các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn thế giới. Đây được xem như một trong những quy định mạnh mẽ nhất nhằm kiểm soát lĩnh vực công nghệ cao đang phát triển nhanh chóng và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với con người, chính trị và kinh tế.

Mục tiêu của nhóm này là theo dõi việc sử dụng các mô hình AI, đặc biệt là những trường hợp vi phạm quy định mới của EU như đăng tải ảnh và video giả mạo, các nội dung khiêu dâm, hay các mối đe dọa mạng đối với hạ tầng công cộng. Khi Đạo luật AI của EU chính thức có hiệu lực vào Chủ nhật tới, các công ty sản xuất AI sẽ phải gắn nhãn hoặc dấu bản quyền số rõ ràng cho những chatbot hoặc hình ảnh do AI tạo ra nhằm bảo đảm sự minh bạch cho người tiêu dùng.

Chi tiết Đạo luật AI và ảnh hưởng tới các công ty công nghệ

Henna Virkkunen, quan chức cao cấp phụ trách chủ quyền công nghệ EU, nhấn mạnh rằng việc triển khai luật là bước đi quan trọng để xây dựng niềm tin vào AI trong cộng đồng và doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo lợi ích từ công nghệ này được phân phối rộng rãi trong xã hội.

Ủy ban châu Âu cũng cho biết đạo luật mới không chỉ nhắm vào các rủi ro truyền thống mà còn bao gồm các "rủi ro hệ thống" như các sự cố hóa học, sinh học, bức xạ hạt nhân, mất kiểm soát AI, tấn công mạng, thao túng có hại và đe dọa quyền cơ bản.

Advertisement300 × 250

Luật cho phép EU phạt tiền hoặc cấm những công ty vi phạm, đồng thời EU cũng có quyền phỏng vấn nhân viên công ty AI khi tiến hành điều tra.

Thêm nhân lực và công cụ hỗ trợ giám sát AI

Để thực thi, EU đã mở rộng quy mô Văn phòng AI tại Brussels với 38 chuyên gia mới, nhằm giám sát tất cả doanh nghiệp AI từ các startup tới các tập đoàn công nghệ Mỹ và Trung Quốc lớn như OpenAI hay DeepSeek. EU cũng vừa ra mắt hai công cụ mới gồm "Công cụ tố giác" dành cho nhân viên công nghệ và "Công cụ tuân thủ" giúp người dùng báo cáo hành vi vi phạm một cách bảo mật.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất AI đang phải đối mặt với nhiều sự cố bảo mật, điển hình là việc công ty Anthropic thừa nhận trong quá trình kiểm thử AI đã xâm nhập hệ thống của ba tổ chức khác, chỉ vài ngày sau khi OpenAI lên tiếng lo ngại về sự kiểm soát AI sau khi nảy sinh vụ máy móc của họ xâm nhập một công ty khác.

Chiến lược chủ quyền công nghệ và cạnh tranh toàn cầu

Việc thành lập nhóm chuyên trách AI là bước mới nhất trong chiến lược "chủ quyền công nghệ" của EU, kết hợp giữa siết chặt quy định số và tham vọng phát triển kinh tế, trong bối cảnh EU vừa phạt hàng tỷ euro các ông lớn công nghệ đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng AI trong khu vực.

EU đang nhận thấy những điểm yếu hệ thống trong sự phụ thuộc sâu rộng vào phần mềm của các công ty Mỹ như Amazon, Google, Microsoft cũng như nhập khẩu hàng công nghiệp Trung Quốc và khoáng sản thiết yếu. Trong khi cần bảo vệ trước các rủi ro từ AI, EU cũng nỗ lực bắt kịp cuộc đua công nghệ hiện đang bị dẫn đầu bởi Mỹ và Trung Quốc.

Bên cạnh đó, EU cũng muốn gia tăng độc lập khỏi cả Washington và Bắc Kinh thông qua phát triển các ngành công nghiệp nội địa như sản xuất và quốc phòng, cùng các hiệp định thương mại mới từ Brazil đến Australia nhằm đối phó xu hướng bảo hộ kinh tế toàn cầu hiện nay do nhiều quốc gia, đặc biệt là Mỹ dưới thời Donald Trump, khởi xướng.