Tốc độ bùng phát dịch Ebola nhanh kỷ lục tại Congo

Dịch Ebola ở Congo đã chính thức vượt ngưỡng 1.000 ca tử vong với tốc độ chưa từng thấy, được các chuyên gia đánh giá nhanh gấp gần ba lần so với đợt dịch nghiêm trọng từ năm 2014-2016. Theo dữ liệu chính thức của Bộ Y tế Congo, tính đến ngày 27/7, toàn quốc ghi nhận 2.536 ca nhiễm và 1.033 trường hợp tử vong kể từ khi dịch được công bố hồi giữa tháng 5. Trong khi đó, đại dịch Ebola 2014-2016, được xem là tồi tệ nhất trước đây, phải mất tới tám tháng mới chạm mốc 1.000 ca tử vong đầu tiên.

Như vậy, đợt bùng phát Ebola hiện tại đã phá vỡ mọi kỷ lục trước đó về tốc độ lan rộng với gần 2.500 ca mắc trong vòng hai tháng, nhanh gấp gần ba lần so với đợt dịch lớn cách đây gần một thập kỷ.

Biến thể virus Bundibugyo gây dịch lần này khác biệt

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ebola không phải một loại virus duy nhất mà thuộc nhóm gồm ba virus có khả năng gây ra các đợt dịch lớn, bao gồm virus Ebola, virus Sudan và virus Bundibugyo. Trong khi đại dịch 2014-2016 được kích hoạt bởi virus Ebola phổ biến nhất, đợt dịch hiện nay lại do virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra, và đặc biệt chưa có vaccine hay phương pháp điều trị được phê duyệt dành cho biến thể này.

Điều này làm cho nỗ lực kiểm soát dịch gặp nhiều thách thức hơn, bởi thiếu các công cụ y tế trực tiếp phòng chống. Tính chất mới mẻ của virus Bundibugyo cũng khiến việc phát hiện và theo dõi dịch bệnh trở nên khó khăn, gây trì hoãn trong phản ứng sớm và hạn chế khả năng kiểm soát.

Phạm vi ảnh hưởng chủ yếu giới hạn tại Congo và các quốc gia lân cận

Hiện tại, dịch Ebola này chủ yếu tập trung tại Congo, đặc biệt trong năm tỉnh miền đông gần biên giới với Uganda. Một số trường hợp cũng được xác nhận tại Uganda và chỉ một vài quốc gia khác lân cận.

Advertisement300 × 250

Đây là điểm khác biệt lớn so với đại dịch 2014-2016 từng lan rộng tại nhiều quốc gia Tây Phi như Guinea, Liberia và Sierra Leone, đồng thời có các ca bệnh xuất hiện tại Mỹ và châu Âu liên quan đến nguồn lây từ Tây Phi.

Tỷ lệ tử vong và thách thức trong khống chế dịch

Đợt dịch Ebola năm nay ghi nhận tỷ lệ tử vong khoảng 40%, theo các nhà chức trách Congo. Họ đánh giá phần lớn số ca tử vong xuất phát từ tình trạng bệnh nhân đến cơ sở y tế muộn, khiến việc điều trị hiệu quả không kịp thời. Trong khi đó, đợt dịch 2014-2016 có tỷ lệ tử vong lên tới 66%, gây áp lực nặng nề lên hệ thống y tế nhiều quốc gia.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), virus Ebola được ghi nhận là loại virus gây tỷ lệ tử vong cao nhất trong ba chủng gây dịch lớn, với đến 90% trường hợp không được chữa trị có thể tử vong.

Triển vọng dịch và những bất cập hiện tại

Giới chức y tế cảnh báo đỉnh dịch hiện tại vẫn chưa tới vì chưa thể xác định chính xác trường hợp mắc đầu tiên (bệnh nhân số 0) của đợt dịch này. Phần lớn các ca bệnh mới đều không thuộc nhóm tiếp xúc đã được theo dõi, cho thấy sự lây lan âm thầm và khó kiểm soát. Thêm vào đó, việc xác định rõ chủng virus ngay khi các ca bệnh đầu tiên được báo cáo đã gặp khó khăn, làm chậm trễ phản ứng ngăn chặn.

So với đại dịch 2014-2016 kéo dài gần ba năm với trường hợp mắc đầu tiên ghi nhận vào tháng 12/2013, nhưng phải đến tháng 3/2014 dịch mới được phát hiện và chính thức công bố vào tháng 6/2016, rõ ràng những hạn chế trong phát hiện sớm dịch là bài học rất cần thiết trong ứng phó hiện tại.

Những diễn biến nghiêm trọng của dịch Ebola tại Congo hiện nay đặt ra thách thức không nhỏ đối với các cơ quan y tế và cộng đồng quốc tế trong việc kiểm soát hiệu quả, hạn chế tối đa tử vong và ngăn chặn đợt bùng phát trở thành đại dịch mới.

Key takeaways from this article

  • Dịch Ebola tại Congo vượt mốc 1.000 ca tử vong với tốc độ nhanh nhất từ trước đến nay.
  • Virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra đợt dịch hiện tại, chưa có vaccine hay phương pháp điều trị được phê duyệt.
  • Dịch tập trung chủ yếu ở năm tỉnh miền đông Congo và lân cận Uganda, khác với dịch 2014-2016 lan rộng ở Tây Phi.
  • Tỷ lệ tử vong hiện tại là 40%, phần lớn do bệnh nhân đến trễ, thấp hơn tỷ lệ 66% của đợt dịch 2014-2016.
  • Đỉnh dịch chưa đến vì chưa xác định được bệnh nhân số 0 và ca bệnh mới xuất hiện ngoài nhóm được theo dõi.

Subscribe to the QMVN newsletter