Quan điểm của Congo về mối quan hệ song phương với Mỹ và Trung Quốc
Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Fox News Digital tại Liên Hợp Quốc, Ngoại trưởng Cộng hòa Congo Thérèse Kayikwamba Wagner bày tỏ quan điểm rằng sự phát triển kinh tế của các quốc gia lớn như Mỹ, Trung Quốc hay chính Congo, không phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Thay vì coi đây là cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, bà nhấn mạnh đây là cơ hội hợp tác bổ sung và hợp tác đa phương nhằm tận dụng hiệu quả các nguồn lực và chuyên môn khác nhau.
Bà cho biết, Congo cần nhiều đối tác để chuyển đổi nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của mình thành sự thịnh vượng bền vững cho người dân, đồng thời phát triển song song lợi ích kinh tế cho các đối tác nước ngoài.
Thỏa thuận chiến lược giữa Mỹ và Congo
Vào ngày 4/12/2025, Mỹ và Cộng hòa Congo đã ký kết một thỏa thuận chiến lược, theo đó tăng cường hợp tác kinh tế và đầu tư, đồng thời thiết lập các chuỗi cung ứng khoáng sản trọng yếu minh bạch và an toàn. Đây là một phần trong nỗ lực giúp giảm bớt sự phụ thuộc của Mỹ vào các chuỗi cung ứng khoáng sản do Trung Quốc kiểm soát.
Thỏa thuận này cũng là một phần trong khuôn khổ hợp tác khu vực nhằm thúc đẩy sự hòa hợp chính trị và kinh tế sau nhiều năm xung đột giữa Congo và Rwanda. Ngoài ra, thỏa thuận còn khuyến khích các quan hệ đối tác với doanh nghiệp nhà nước của Congo, như Công ty khai thác mỏ Gécamines, và các công ty thương mại hàng hóa quốc tế nhằm ưu tiên tiếp cận các khoáng sản quan trọng như đồng và cobalt.
Cam kết của Congo về phát triển bền vững và công bằng trong khai thác khoáng sản
Người đứng đầu ngành ngoại giao Congo nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi toàn cầu sang năng lượng sạch không nên tái tạo lại mô hình kinh tế phụ thuộc vào việc xuất khẩu nguyên liệu thô mà không phát triển quá trình chế biến và công nghệ tại chỗ. Bà kêu gọi các đối tác nước ngoài hỗ trợ Congo trong chuyển giao công nghệ, đầu tư cơ sở hạ tầng, nghiên cứu và thúc đẩy công nghiệp hóa để gia tăng giá trị gia tăng trong nước.
Điều này nhằm tránh việc đầu tư chỉ tập trung khai thác nguyên liệu mà không dẫn đến thay đổi kinh tế sâu rộng cho người dân địa phương, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế độc lập và bền vững.
Tình hình an ninh và hòa bình khu vực liên quan đến khoáng sản
Thỏa thuận hợp tác cũng gắn liền với tiến trình hòa bình do Mỹ làm trung gian giữa Congo và Rwanda, được khởi đầu bằng ký kết tại Washington vào ngày 27/6/2025 và được củng cố thêm vào ngày 4/12 với các thỏa thuận kinh tế liên quan. Mục đích không chỉ nhằm giảm thiểu xung đột mà còn thu hút đầu tư phương Tây vào khu vực giàu các khoáng sản thiết yếu như cobalt, đồng và tantalum.
Mặc dù đã có tiến triển, Ngoại trưởng Kayikwamba Wagner thừa nhận bạo lực tại miền đông Congo vẫn chưa chấm dứt, và Washington đã áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Lực lượng Quốc phòng Rwanda và các quan chức cấp cao nhằm ngăn chặn sự hỗ trợ cho nhóm phiến quân M23, vốn bị cáo buộc kiểm soát nhiều mỏ khoáng sản quan trọng.
Tác động của xung đột đối với quyền lợi cộng đồng và phụ nữ
Bà cũng nhấn mạnh tác động nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng đối với các nhóm dân cư, đặc biệt là vấn đề bạo lực tình dục liên quan đến xung đột tại các vùng do M23 và lực lượng Rwanda kiểm soát. Nạn nhân, bao gồm cả phụ nữ, trẻ em gái lẫn nam giới, thường không được tiếp cận công lý hoặc chăm sóc y tế đầy đủ.
Theo bà, việc khôi phục quyền quản lý của nhà nước tại các vùng này là điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ các nạn nhân bị ảnh hưởng.
Hoạt động buôn lậu khoáng sản và biện pháp trừng phạt quốc tế
Đặc biệt tại khu vực khai thác khoáng sản Rubaya do nhóm M23 kiểm soát, theo ước tính của các chuyên gia Liên Hợp Quốc, có khoảng 1.400 tấn coltan bị buôn lậu sang Rwanda trong năm đầu tiên sau khi mỏ bị kiểm soát, đem về nguồn thu khoảng 800.000 USD mỗi tháng cho các nhóm phiến quân.
Phòng Tài chính Mỹ đã mở rộng các biện pháp trừng phạt vào ngày 25/6 với một mạng lưới bị cáo buộc hợp tác với M23 trong hoạt động buôn lậu khoáng sản, nhằm hỗ trợ khung hòa bình và tăng cường minh bạch trong chuỗi cung ứng khoáng sản khu vực.
Key takeaways from this article
- Congo không xem mối quan hệ Mỹ-Trung trong ngành khoáng sản là cạnh tranh, mà là sự bổ sung lẫn nhau.
- Thỏa thuận Mỹ-Congo tập trung vào phát triển chuỗi cung ứng khoáng sản minh bạch và an toàn, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
- Congo kêu gọi hợp tác nhằm phát triển công nghiệp chế biến khoáng sản trong nước và tránh tái tạo mô hình khai thác thô truyền thống.
- Tiến trình hòa bình Mỹ làm trung gian giữa Congo và Rwanda liên quan mật thiết đến khai thác khoáng sản và an ninh khu vực.
- Các biện pháp trừng phạt quốc tế nhằm ngăn chặn nhóm phiến quân M23 buôn lậu khoáng sản, góp phần thúc đẩy hòa bình khu vực.
Subscribe to the QMVN newsletter
A daily morning digest - only stories worth reading, no spam.














