Sự chuyển biến từ đoàn kết sang tranh cãi lịch sử căng thẳng

Ngay sau khi Nga mở chiến dịch quân sự vào Ukraine vào tháng 2/2022, tình đoàn kết giữa Ba Lan và Ukraine đã trở thành một điểm sáng. Hàng triệu người Ba Lan, luôn nhắc đến lịch sử thăng trầm của quốc gia mình với Nga, đã nhanh chóng quyên góp, cung cấp thực phẩm, chỗ ở và hỗ trợ cho lượng lớn người tị nạn Ukraine tìm cách vượt biên. Tuy nhiên, sau gần bốn năm, tinh thần đó đã mờ nhạt khi tranh cãi lịch sử giữa hai nước bùng phát trở lại, khiến quan hệ song phương trở nên lạnh nhạt và dẫn tới việc Ba Lan đe dọa sẽ ngăn cản Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU) nếu không 'xử lý ổn thỏa quá khứ lịch sử'.

Tranh cãi xoay quanh Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) và vụ thảm sát Volyn

Điểm nóng của bất đồng là hành động kỷ niệm các "anh hùng UPA" của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, mặc dù Ba Lan đã phản đối gay gắt. Quân đội Khởi nghĩa Ukraine từng thực hiện một cuộc thảm sát khoảng 100.000 người Ba Lan năm 1943 tại vùng Volyn (thời đó thuộc Ba Lan), khiến mối quan hệ giữa Warsaw và Kyiv vốn đã chông chênh càng thêm căng thẳng. Trong khi người Ukraine nhấn mạnh rằng UPA chiến đấu chống lại sự cai trị của Liên Xô và coi những cáo buộc liên quan đến vụ thảm sát là một phần trong ‘‘cuộc chiến hỗn loạn’’ rộng lớn thời Thế chiến II, thì Ba Lan khẳng định đây là một cuộc diệt chủng có hệ thống. Chủ tịch Ba Lan Karol Nawrocki nhấn mạnh: "Ca ngợi diệt chủng hoặc làm ngơ trước nó là lời mời gọi cho các hành động diệt chủng tiếp theo."