Xung đột chung giữa các chính phủ Brazil với bộ máy quan liêu

Bất chấp sự trái ngược về quan điểm và chính sách, cả hai chính phủ Brazil dưới thời Jair Bolsonaro và Luiz Inácio Lula da Silva đều đối đầu với các bộ máy quan liêu của nhà nước. Bolsonaro chỉ trích Cơ quan Bảo vệ Môi trường Ibama cản trở phát triển, đối đầu với Cơ quan Quản lý Anvisa trong đại dịch và thường xuyên đổ lỗi cho các công chức có nhiệm kỳ lâu dài vì phản kháng chính sách của ông. Trong khi đó, Lula cũng lên tiếng phản đối Ngân hàng Trung ương về chính sách tiền tệ, bất đồng với các ý kiến chuyên môn trong lĩnh vực kinh tế, đồng thời cũng có va chạm với các cơ quan môi trường và các cơ quan quản lý liên quan đến các dự án ưu tiên của chính phủ.

Lý do vượt qua tư duy ý thức hệ truyền thống

Mặc dù yếu tố ý thức hệ thường được coi là nguyên nhân chính cho những mâu thuẫn này, nhưng đó chưa phải là giải thích đầy đủ. Các yếu tố thể chế đóng vai trò quan trọng khi ở các nền dân chủ hiện đại, quyết định công cộng phải dựa trên các nghiên cứu kỹ thuật, phân tích tác động, tham vấn công dân và các ý kiến chuyên môn.

Advertisement300 × 250

Yêu cầu cần có các căn cứ kỹ thuật đã củng cố quyền lực cho những cá nhân sản xuất các căn cứ đó.

Vai trò kỹ thuật và ảnh hưởng của công chức chuyên môn

Người soạn thảo các ý kiến hoặc phân tích tác động thường không quyết định chính sách cuối cùng, nhưng họ quyết định phạm vi lựa chọn được xem xét, các bằng chứng được coi trọng và những nguy cơ cần đối mặt. Theo nghiên cứu mới giữa Érico Santos và một số chuyên gia khác, dựa trên phỏng vấn và các thí nghiệm với công chức các cơ quan quản lý nhà nước, khi họ nhận thấy quyết định nào đó đe dọa đến “sứ mệnh cơ quan”, họ thường sử dụng các thủ tục hành chính nội bộ để củng cố luận điểm. Đáng chú ý là, thay vì dùng các biện pháp công khai như rò rỉ thông tin hay tố cáo truyền thông, họ thường kiên trì hoạt động theo đúng quy định, xây dựng các phân tích bền vững, các lý do chi tiết và các quy trình phức tạp để các quyết định khó bị bỏ qua.

Ảnh hưởng ngày càng lớn của bộ máy quan liêu chuyên nghiệp

Hiện tượng này giải thích phần nào lý do vì sao nhiều chính phủ cảm thấy không thoải mái trước bộ máy công vụ chuyên nghiệp. Quyền lực của các công chức chủ yếu không đến từ bầu cử cũng như quyền hạn chính thức để ra quyết định mà khởi nguồn từ khả năng tạo ra kiến thức giúp tạo ra sự công nhận và chính danh cho các quyết định công. Điều nghịch lý là các quy định dành để kiểm soát bộ máy quan liêu lại vô tình làm gia tăng ảnh hưởng của họ. Đây không phải sự sai lệch trong nền dân chủ mà là hệ quả tất yếu của xã hội hiện đại, nơi các quyết định phải dựa trên bằng chứng chặt chẽ hơn bao giờ hết. Trong một quốc gia hiện đại, những người tạo ra các lý do kỹ thuật có thể không phải là người cầm quyền chính trực tiếp, nhưng họ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc hình thành các xung đột và định hướng cách thức chính phủ vận hành.