Cuộc di dời hàng loạt tại Kathmandu và các vùng lân cận
Bắt đầu từ ngày 25/4, chính phủ Nepal đã tiến hành cuộc di dời cưỡng chế các khu ổ chuột và khu định cư không chính thức tại thung lũng Kathmandu, mở rộng chiến dịch này ra khu vực xung quanh thủ đô. Ước tính có khoảng 15.000 đến 20.000 người dân đã bị ảnh hưởng, trong đó nhiều gia đình đã sinh sống tại những khu này suốt nhiều thập kỷ, có những trường hợp lên đến 60 năm.
Nhiều người trong số họ là lao động ngày công, công nhân vệ sinh, chủ cửa hàng nhỏ hoặc làm việc trong các ngành nghề không chính thức. Trong khi những người đàn ông đi làm, các bà mẹ và trẻ em đã phải chứng kiến cảnh tượng bị đẩy ra đường cùng với việc lực lượng an ninh phong tỏa khu vực, ngăn cản sự tiếp cận của những người quan sát độc lập.
Khủng hoảng nhà đất và bức tranh quyền con người ở Nepal
Nepal đang đối mặt với tình trạng nghiêm trọng khi có hơn 3,5 triệu người không có đất ở hay nhà cửa. Chính phủ đã thành lập một ủy ban để tiếp nhận đơn đăng ký đất đai, trong đó đã có 1,2 triệu người, chủ yếu là người nghèo, người Dalit và các nhóm dân tộc thiểu số, đăng ký mong muốn được tiếp cận đất đai.
Bất chấp những cam kết của đảng Rastriya Swatantra Party (RSP) nhằm giải quyết vấn đề không có đất ở trong vòng 1.000 ngày, chính quyền đã dùng lực lượng cảnh sát Nepal, Cảnh sát Vũ trang, Quân đội Nepal và cảnh sát thành phố để tiến hành phá dỡ, kèm theo các hoạt động đe dọa, quấy rối và bắt giữ cư dân trước khi cưỡng chế.
Tác động nghiêm trọng đến trẻ em và phụ nữ
Quá trình di dời đã gây gián đoạn lớn cho cuộc sống của cư dân, đặc biệt là trẻ em khi nhiều em chuẩn bị tham gia kỳ thi năm học 2026/27 vào giữa tháng 4. Việc bị đẩy đi khiến các em không những mất cơ hội học tập mà còn phải chịu sự phân biệt đối xử và xấu hổ trước bạn bè.
Với tỷ lệ khoảng 63% cư dân khu ổ chuột là phụ nữ, các bà mẹ trẻ phải đối mặt với thêm nhiều khó khăn trong việc chăm sóc con cái và đảm bảo an toàn cho gia đình.
Phản ứng và chỉ trích từ trong nước và quốc tế
Chiến dịch phá dỡ khu ổ chuột đã khiến nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế và trong nước phản đối gay gắt, kêu gọi tạm dừng ngay lập tức các hoạt động này và nhấn mạnh rằng chính phủ Nepal cần tuân thủ luật pháp quốc gia cũng như các nguyên tắc hướng dẫn quốc tế về di dời nội bộ.
Những nguyên tắc này yêu cầu phải có thông báo trước, tham vấn cộng đồng bị ảnh hưởng, ghi chép dữ liệu và cung cấp nhà ở thay thế. Tuy nhiên, chính quyền đã chọn cách đàn áp có hệ thống, áp lực buộc người dân rời khỏi các trung tâm tạm giữ với khoản hỗ trợ tài chính hạn chế, trong khi dừng cung cấp lương thực và nước uống, khiến họ rơi vào cảnh đói nghèo và bất an.
Phán quyết của Tòa án Tối cao và yêu cầu giải pháp bền vững
Trước các hành động phá dỡ, một đơn kiện đã được đệ trình lên Tòa án Tối cao Nepal vào ngày 23/4 yêu cầu ngăn chặn phá dỡ cho đến khi có nhà ở thay thế. Dù ban đầu trì hoãn, đến ngày 8/5, Tòa án đã ra lệnh tạm ngừng các cuộc di dời, bày tỏ lo ngại về việc quản lý các trung tâm tạm giữ cũng như thiếu hụt nhà cửa, giáo dục và chăm sóc y tế cho người dân.
Tòa khuyến nghị chính phủ không được tiếp tục các cuộc di dời và phải cung cấp dịch vụ hiệu quả, đồng thời thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý trong tương lai.
Để giải quyết triệt để vấn đề cơ bản này, Nepal cần xây dựng một chiến lược toàn diện và bền vững, trong đó có sự tham vấn chặt chẽ với cộng đồng bị ảnh hưởng, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật về di dời, phối hợp với chính quyền địa phương trong việc đăng ký, sàng lọc các hộ gia đình không có đất và tìm kiếm đất đai phù hợp để tái định cư.
Thiếu các biện pháp này sẽ khiến chủ nghĩa cưỡng chế tiếp diễn, làm sâu sắc thêm các vi phạm nhân quyền và xói mòn các bảo đảm theo Hiến pháp Nepal năm 2015 liên quan đến quyền tiếp cận thông tin, y tế, thực phẩm và nhà ở.
Som Niroula , một học giả nghiên cứu tại Khoa Xung đột, Hòa bình và Phát triển, Đại học Tribhuvan, Kathmandu, Nepal, và là thành viên của nhóm nghiên cứu CRG tại Calcutta, cũng như từng là học giả trẻ tại Institut für die Wissenschaften vom Menschen, Vienna.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Hơn 15.000 người tại Nepal bị mất nhà do chính phủ phá dỡ khu ổ chuột mà không có hỗ trợ đủ và thông báo trước.
- Các cuộc di dời ảnh hưởng nghiêm trọng đến trẻ em, đặc biệt là gián đoạn học tập và sự phân biệt đối xử.
- Chính quyền Nepal sử dụng lực lượng an ninh để cưỡng chế, đồng thời hạn chế tiếp cận của báo chí và các tổ chức nhân quyền.
- Toà án Tối cao Nepal đã yêu cầu tạm ngừng di dời và nhấn mạnh việc phải tuân thủ pháp luật và đảm bảo quyền lợi người dân.
- Nepal cần một chiến lược toàn diện, phối hợp với cộng đồng để giải quyết vấn đề đất đai một cách bền vững và nhân đạo.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









