Minh họa: Gavin Newsom tại một diễn đàn khí hậu, trong bối cảnh tranh luận về bầu cử và năng lượng tại Mỹ.
Một dự đoán về Hạ viện, không phải ngày kết thúc nhiệm kỳ
Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông quốc tế đăng tải ngày 24/9, Newsom dự báo đảng Dân chủ sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện. Ông dùng ngôn từ mạnh khi nói nhiệm kỳ tổng thống của Trump “như chúng ta biết” sẽ kết thúc vào tháng 11. Câu nói mô tả khả năng chính trị của một Quốc hội đối lập: các dự luật khó thông qua hơn, hoạt động điều trần và giám sát có thể tăng, còn ngân sách cần thêm thương lượng. Lá phiếu giữa nhiệm kỳ không tự bãi nhiệm tổng thống; kết quả bầu cử cũng chưa được định đoạt.
Sự khác biệt ấy rất quan trọng với độc giả ngoài nước Mỹ. Tổng thống tiếp tục lãnh đạo nhánh hành pháp sau bầu cử, dù quyền thực thi của chính quyền có thể gặp thêm rào cản. Một Hạ viện do phe đối lập kiểm soát có thể định hình chương trình nghị sự, nhưng thượng viện, tòa án và quyền hành pháp vẫn là những phần của hệ thống. Từ nay đến lúc kiểm phiếu, lời khẳng định của Newsom nên được đọc như chiến lược vận động cử tri, không phải kết quả đã xảy ra.
Nếu phe đối lập thắng Hạ viện, quyền yêu cầu hồ sơ và tổ chức điều trần có thể khiến các quyết định của chính quyền phải được giải trình kỹ hơn. Nhưng giám sát cũng có giới hạn: nó không thay thế tòa án, không trực tiếp điều hành các cơ quan liên bang và có thể trở thành công cụ trình diễn nếu thiếu chứng cứ. Với cử tri, thước đo đáng tin là chất lượng các câu hỏi và câu trả lời công khai, không chỉ số lần hai đảng đối đầu.
