Ngày cao điểm của phong trào
Theo tờ The Independent, khoảng 50.000 người được dự báo sẽ tham gia biểu tình trên khắp Paris hôm thứ Ba, đáp lời kêu gọi ngày hành động thứ hai của Liên đoàn Học sinh Trung học (USL). Ở thủ đô, các em giương cao biểu ngữ “Chúng tôi muốn được lắng nghe, không phải bị bắn hơi cay” và “Tương lai của chúng tôi không phải là tùy chọn”.
Trước các trường học từ bắc chí nam nước Pháp, những học sinh tuổi mới lớn đứng trên chiến lũy dựng bằng thùng rác, chặn lối vào lớp học. Theo Bộ trưởng Giáo dục Édouard Geffray, khoảng 400 trong tổng số 3.700 trường trung học trên cả nước đã phải đóng cửa vào thời điểm căng thẳng nhất tuần trước.
Từ một ngôi trường ngoại ô đến khắp nước Pháp
Phong trào khởi phát tại vùng Île-de-France rồi lan rộng với tốc độ chóng mặt. Học sinh nêu ra những bức xúc tích tụ từ lâu:
- Thiếu giáo viên kéo dài, nhiều lớp học không có người dạy thay trong nhiều tuần.
- Lớp học quá đông, khối lượng bài vở nặng nề và tài liệu học tập kém chất lượng.
- Trường lớp xuống cấp, nhiệt độ phòng học lúc nóng bức lúc giá lạnh, thậm chí có cả chuột và gián.
Tại Saint-Denis, phía bắc Paris, một nữ sinh 17 tuổi kể với Reuters rằng trường của em đầy gián và chuột.
Một số phụ huynh và giáo viên đã công khai ủng hộ con em mình, có nơi giáo viên còn đứng thành hàng che chắn học sinh trước cảnh sát.
Bạo lực và những vết thương không thể lành
Khi phong trào lan rộng, bạo lực cũng leo thang. Thùng rác bị đốt ở Lille, học sinh ném vật thể vào cảnh sát ở Lyon và Rennes, một giáo viên ở La Ciotat gần Marseille bị xịt xăng. Đau lòng nhất là trường hợp một học sinh 15 tuổi mất bàn tay sau khi nhặt quả lựu đạn gây choáng do cảnh sát sử dụng. Các tổ chức nhân quyền cáo buộc cảnh sát dùng dùi cui, hơi cay và súng bắn đạn cao su với trẻ vị thành niên. Thủ tướng Sébastien Lecornu tìm cách giữ thế cân bằng:
*“Những khó khăn của các trường trung học cần được lắng nghe và giải quyết, nhưng bạo lực phải bị lên án dứt khoát, và những kẻ gây ra phải chịu trách nhiệm.” — Sébastien Lecornu*
Bộ Tư pháp Pháp cho biết 5.060 người đã bị bắt kể từ khi biểu tình nổ ra, 87% trong số đó là trẻ vị thành niên. Những con số ấy đặt ra câu hỏi day dứt về cách một nhà nước đối xử với thế hệ tương lai của mình khi các em cất tiếng đòi quyền được học trong điều kiện tử tế.
Ngân sách thắt chặt và phép thử chính trị
Cuộc khủng hoảng diễn ra đúng lúc chính phủ chuẩn bị công bố dự thảo ngân sách năm 2027 với nhiều khoản cắt giảm chi tiêu công. Tổng thống Emmanuel Macron và Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez cáo buộc các nhóm cực tả kích động bạo lực, trong khi đảng Nước Pháp Bất khuất (LFI) của ông Jean-Luc Mélenchon kêu gọi “bỏ tay khỏi giới trẻ của chúng ta”.
Các nghiệp đoàn giáo viên kêu gọi đình công để ủng hộ học sinh. Giới quan sát cho rằng chính phủ đang đứng trước lựa chọn khó khăn: giữ kỷ luật ngân sách để trấn an thị trường, hay đầu tư cho giáo dục để xoa dịu một thế hệ đang cảm thấy bị bỏ rơi, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.

















