Ứng viên đến muộn trong cuộc đua giậm chân tại chỗ
Bà Nusseibeh công bố ra tranh cử hôm 21/10, nói với Reuters rằng bà muốn khôi phục vai trò của Liên Hợp Quốc như một bên giải quyết vấn đề bằng ngoại giao giữa lúc khủng hoảng toàn cầu chồng chất. Bà cho biết nhiều quốc gia đã tiếp cận và khuyến khích bà ra ứng cử trong kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vừa qua, và bà đã tạm nghỉ chức vụ trong chính phủ để tập trung cho chiến dịch.
Rõ ràng ngày nay chúng ta cần một tổng thư ký có thể tái cam kết với tương lai của chủ nghĩa đa phương và tương lai của Liên Hợp Quốc như một bên giải quyết vấn đề, thay vì một khán giả đứng nhìn các cuộc khủng hoảng của thế giới.
Bà cũng giới thiệu mình là ứng viên của sự thay đổi thế hệ. Ở tuổi 48, bà trẻ hơn đáng kể so với các ứng viên hàng đầu, và giới ngoại giao ở New York đánh giá bà là nhà quản lý có năng lực, người từng dẫn dắt chiến dịch thành công giúp UAE giành ghế tại Hội đồng Bảo an.
Bế tắc trong Hội đồng Bảo an
Theo Hiến chương Liên Hợp Quốc, Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên sẽ đề cử ứng viên và Đại hội đồng bổ nhiệm, nên trên thực tế năm thành viên thường trực – Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga và Mỹ – có tiếng nói quyết định. Đến nay, quá trình này đã có người dẫn đầu nhưng chưa có người chiến thắng:
- Bà Rebeca Grynspan, cựu Phó Tổng thống Costa Rica và từng đứng đầu cơ quan Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc, dẫn đầu phần lớn trong sáu cuộc bỏ phiếu thăm dò đã diễn ra.
- Trong cuộc thăm dò gần nhất ngày 16/10, lần đầu tiên tách riêng phiếu của các thành viên thường trực, mọi ứng viên, kể cả bà Grynspan, đều nhận từ hai phiếu “không khuyến khích” trở lên từ các cường quốc có quyền phủ quyết.
- Danh sách ứng viên còn có ông Rafael Grossi của Argentina, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, và bà Carolyn Rodrigues-Birkett của Guyana, trong khi cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet đã rút lui hồi tháng 9.
Các thành viên Hội đồng đang thương lượng về việc tổ chức thêm một cuộc thăm dò vào thứ Sáu này hay lùi lại sau. Giới phân tích từng dự đoán tình trạng bế tắc sẽ thu hút thêm ứng viên mới, và sự tham gia của bà Nusseibeh có thể là phép thử xem các thành viên thường trực có cởi mở với một người ngoài khu vực Mỹ Latinh hay không – khu vực mà nhiều người cho rằng đến lượt theo truyền thống luân phiên không chính thức giữa các vùng.
“Ngoại giao kiểu doanh nhân”
Thời gian bà Nusseibeh làm việc tại Liên Hợp Quốc trùng với thời điểm chiến tranh Gaza bùng nổ năm 2023, khi bà thúc đẩy thông qua Nghị quyết 2720 nhằm tạo điều kiện chuyển viện trợ nhân đạo. Bà cho biết đã tập hợp sự ủng hộ bằng cách sắp xếp cho các thành viên Hội đồng tới cửa khẩu Rafah để tận mắt chứng kiến tình hình, một ví dụ cho cách tiếp cận mà bà gọi là ngoại giao sáng tạo kiểu doanh nhân.
Những người ủng hộ cho rằng phong cách thực tế, hướng tới kết quả này chính là điều một Liên Hợp Quốc suy yếu đang cần, khi các cuộc chiến ở Ukraine, Trung Đông và Sudan phơi bày giới hạn của Hội đồng Bảo an. Những người hoài nghi lưu ý rằng công việc của tổng thư ký phụ thuộc vào thiện chí hợp tác của các cường quốc hơn là sáng kiến cá nhân, và không ứng viên nào có thể một mình vượt qua những chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên thường trực.
Những câu hỏi về Sudan
Với tư cách nhà ngoại giao cấp cao của UAE, bà Nusseibeh từng là gương mặt tiêu biểu cho chính sách đối ngoại quyết đoán của Abu Dhabi và sự tập trung mạnh vào việc chống lại Hồi giáo chính trị. Hồ sơ đó nhiều khả năng sẽ bị soi xét. Giới giám sát lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc đã mô tả là đáng tin cậy những cáo buộc rằng UAE hỗ trợ quân sự cho Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) – lực lượng bán quân sự giao tranh với quân đội Sudan từ năm 2023. UAE bác bỏ các cáo buộc này.
Khi được hỏi vấn đề này có thể ảnh hưởng thế nào tới việc ứng cử, bà Nusseibeh cho biết sẽ tập trung vào cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Sudan, một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất thế giới. Những người ủng hộ cho rằng kinh nghiệm của bà trong một khu vực đầy xung đột là lợi thế; những người chỉ trích nói rằng một ứng viên gắn bó mật thiết với chính sách đối ngoại của một chính phủ có thể khó được nhìn nhận là vô tư. Quá trình thảo luận tại Hội đồng Bảo an sẽ cho thấy quan điểm nào chiếm ưu thế.
Người phụ nữ đầu tiên cầm lái?
Bà Nusseibeh sẽ trở thành người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Liên Hợp Quốc trong lịch sử 81 năm của tổ chức, và là tổng thư ký thứ hai đến từ Trung Đông sau ông Boutros Boutros-Ghali của Ai Cập. Nhiều quốc gia thành viên và tổ chức xã hội dân sự đã vận động để một phụ nữ đảm nhận vị trí này, nhưng bà Nusseibeh cho biết giới tính không phải lý do bà ra tranh cử.
Tôi nghĩ sẽ thật tuyệt nếu tổng thư ký tiếp theo là một phụ nữ, nhưng tôi không ra tranh cử vì tôi là phụ nữ; tôi ra tranh cử vì tôi lạc quan một cách bền bỉ về tương lai của Liên Hợp Quốc.
Bà lưu ý mình đến từ một quốc gia còn trẻ hơn cả Liên Hợp Quốc, ở một khu vực đã trải qua những thách thức nghiêm trọng. Liệu góc nhìn đó có thuyết phục được Washington, Bắc Kinh, Moscow, London và Paris đồng thuận hay không là câu hỏi sẽ quyết định không chỉ số phận của bà, mà cả định hướng của tổ chức đa phương quan trọng nhất thế giới trong thời điểm chiến tranh và chia rẽ.
