Những lá phiếu “có mùi lạ”
Sau thất bại, ông Curtis cất các lá phiếu vào một phòng kho, khóa cửa bằng ổ khóa, yêu cầu cấp dưới hủy chìa và báo cáo nghi ngờ lên chính quyền ông Trump. Ở một nơi khác hay một thời điểm khác, những lo ngại ấy hẳn bị gạt đi như chuyện kỳ quặc. Nhưng ở Shasta năm 2026, chúng được xem xét đủ nghiêm túc để đặc vụ FBI và giới chức văn phòng Ngoại trưởng bang California tới phỏng vấn ông và kiểm tra các thùng phiếu. Ông còn đặt câu hỏi liệu một số lá phiếu có chứa sợi tre hay không, lặp lại một tuyên bố vô căn cứ từ cuộc bầu cử năm 2020 rằng phiếu giả ở Arizona được chuyển từ châu Á sang.
Tôi có những lá phiếu thô ráp hơn. Người ta bảo tôi rằng sợi tre sẽ làm chúng thô hơn. Tôi có biết điều đó là thật không? Tôi không biết.
Ông Curtis cho biết một trát hầu tòa của đại bồi thẩm đoàn yêu cầu ông mang phiếu tới Sacramento đã bị hủy sau chuyến kiểm tra. Hội đồng quận gọi các cáo buộc của ông về cuộc bầu cử tháng 6 là vô căn cứ và hoan nghênh mọi cuộc rà soát của bang hay liên bang. FBI từ chối bình luận.
Một quận trở thành tâm điểm hoài nghi
Viện dẫn các thuyết âm mưu đã bị bác bỏ về máy bỏ phiếu, các giám sát viên bảo thủ của quận chấm dứt hợp đồng với Dominion Voting Systems và tính chuyện đếm phiếu bằng tay. Các nhà hoạt động khởi kiện về quy trình bầu cử. Mùa hè này, cử tri thông qua một biện pháp yêu cầu xuất trình ảnh căn cước khi bỏ phiếu, hạn chế bỏ phiếu qua thư và bắt buộc đếm tay – những chính sách đã bị tòa án chặn lại. Trên khắp nước Mỹ, cả cử tri Dân chủ lẫn Cộng hòa đều có lúc giảm niềm tin vào bầu cử, nhất là khi phe mình thua.
Ông Patrick Jones, cựu giám sát viên quận và là người có công lớn nhất trong việc đưa ông Curtis tới California, là một ví dụ. Ông thắng năm 2020 nhờ làn sóng bất bình với các hạn chế thời COVID-19, nhưng tin rằng ngay cả chiến thắng ấy cũng bị can thiệp để thu hẹp cách biệt, dù chưa tìm được bằng chứng. Năm 2024 ông thất bại và đến nay vẫn không chấp nhận.
Tôi không cảm thấy mình đã thua cuộc đua năm 2024. Nhưng làm sao chứng minh được? Làm sao chứng minh điều mình cảm thấy?
Từ Florida đến Redding
Ông Curtis, 68 tuổi, chuyển từ Florida tới Shasta với mong muốn cải tổ cách tổ chức bầu cử để nơi khác có thể học theo. Ông chưa từng điều hành một cuộc bầu cử, nhưng đã dành hơn hai thập kỷ nghi ngờ máy bỏ phiếu: năm 2000 ông viết mã máy tính để chứng minh máy có thể thay đổi kết quả, và năm 2004 trình bày mối lo trước một ủy ban Quốc hội.
Ông từng là đảng viên Cộng hòa, chuyển sang Dân chủ rồi quay lại với Cộng hòa khi ông Trump định hình lại đảng, nhưng niềm tin rằng gian lận tràn lan thì không đổi – dù các đánh giá độc lập không phát hiện gian lận quy mô lớn. Năm 2025, hội đồng quận bổ nhiệm ông với tỷ lệ phiếu 3-2, và ông nhanh chóng thay đổi nhiều thứ:
- Đóng 9 trong số 13 thùng nhận phiếu để xoa dịu lo ngại về việc nhồi phiếu.
- Tuyển dụng những người cùng hoài nghi về bầu cử.
- Gỡ bỏ vách ngăn giữa người quan sát bầu cử và nhân viên quận, trang trí phòng quan sát bằng cờ Mỹ.
- Gắn điện thoại phía trên bàn làm việc để quay lá phiếu trước và sau khi đưa vào máy kiểm phiếu, phát trực tuyến cho công chúng theo dõi.
Những người ủng hộ cho rằng cách làm này giúp họ tin tưởng hơn; người chỉ trích gọi đó là màn trình diễn chính trị, chỉ ra rằng một số phiếu không được quay và luồng phát từng gặp sự cố. Hai cuộc điều tra nhân sự được mở sau các va chạm giữa ông với nhân viên lâu năm; một cuộc kết luận ông có thể đã đe dọa nhân viên. Ông Curtis phủ nhận và tuyên bố sẽ kiện quận cùng những người tố cáo.
Người phụ nữ không chịu bỏ cuộc
Bà Joanna Francescut, trợ lý trưởng ban đăng ký cử tri, từng yêu nghề tới mức lên kế hoạch mang thai để không lỡ ngày bầu cử năm 2012. Sau năm 2020, những vị khách từng cảm ơn bà quay lại với câu hỏi đầy thù địch. Hội đồng quận hai lần bỏ qua bà để bổ nhiệm những người chưa từng điều hành bầu cử, trong đó có bà Cathy Darling Allen, người tiền nhiệm, đã nghỉ hưu năm 2024 khi sức khỏe suy giảm giữa làn sóng chỉ trích không ngừng. Khi bà Francescut tuyên bố ra tranh cử, ông Curtis sa thải bà; bà kiện ngược lại và vụ kiện vẫn đang tiếp diễn.
Tôi không thể để con gái nhìn mẹ bị những người đàn ông nói dối về mình chà đạp mà không đứng lên vì lẽ phải.
Tháng 6 vừa qua, bà đánh bại ông Curtis với 58% phiếu bầu và sẽ nhậm chức vào tháng 1. Chiến thắng của một người trong nghề cho thấy phần đông cử tri quận vẫn đặt niềm tin vào kinh nghiệm và sự ổn định.
Cuộc bầu cử cuối cùng
Ông Curtis không chỉ thua cử mà còn mất dần đồng minh. Giám sát viên Kevin Crye, người bỏ phiếu thuê ông, thất bại trong cuộc bầu cử tháng 6; giám sát viên Chris Kelstrom thì nói ông tin ông Curtis “còn kém hơn món sushi ở trạm xăng” và hồi tháng 8 đã cùng đa số hội đồng khiển trách ông. Ông Curtis từng mời Tina Peters, cựu thư ký quận ở bang Colorado bị kết án vì để người ngoài sao chép phần mềm máy bỏ phiếu, về giúp tổ chức bầu cử, nhưng bà từ chối.
Giờ đây, ông chuẩn bị điều hành cuộc bầu cử cuối cùng của mình vào tháng 11. Người phản đối lo ngại về cách ông làm việc; người ủng hộ lo bà Francescut sẽ đảo ngược các thay đổi của ông. Đồng minh Rich Gallardo nói họ sẽ tiếp tục đấu tranh.
Chúng tôi muốn sự thật, muốn trung thực, muốn một cuộc bầu cử công bằng và minh bạch.














