Cuộc chiến bản đồ chưa từng có
Tại Mỹ, ranh giới các khu vực bầu cử Hạ viện thường chỉ được vẽ lại mỗi thập kỷ một lần, sau cuộc tổng điều tra dân số. Nhưng mùa hè năm 2025, với sự hậu thuẫn của ông Trump, đảng Cộng hòa ở Texas đã xóa bỏ bản đồ hiện hành của bang để nhắm vào năm ghế do đảng Dân chủ nắm giữ, mở màn cuộc so kè giữa hai đảng ở nhiều bang. Các bang khác do đảng Cộng hòa lãnh đạo làm theo, trong khi đảng Dân chủ đáp trả tại những bang họ kiểm soát, nổi bật nhất là California.
Trên giấy tờ, đảng Cộng hòa đã thắng cuộc so kè ấy một cách áp đảo. Tính đến tháng 6, họ đã củng cố vị thế tại 16 khu vực được vẽ lại, trong khi đảng Dân chủ chỉ tạo được lợi thế ở sáu khu vực. Bản đồ mới ở Florida và Texas đã biến chín ghế của đảng Dân chủ thành những khu vực mà ông Trump từng thắng năm 2024 với cách biệt từ 9 đến 20 điểm phần trăm.
Khi tỷ lệ ủng hộ làm thay đổi phép tính
Tuy nhiên, bản đồ được vẽ dựa trên kết quả quá khứ, và cử tri không phải lúc nào cũng hành xử như dự liệu. Theo Reuters, tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã rơi xuống mức thấp kỷ lục, bị kéo xuống bởi cuộc chiến với Iran không được lòng dân và sự bức xúc của người Mỹ trước giá xăng cao. Tâm lý chung trên toàn quốc ấy đã biến những khu vực được thiết kế làm “vùng an toàn” của đảng Cộng hòa thành chiến địa.
Đó là một bài học đắt giá rằng người ta có thể khôn quá hóa dại khi cố đoán trước tương lai.
Ông Li, chuyên gia về phân chia khu vực bầu cử tại Trung tâm Công lý Brennan thuộc Đại học New York, đang suy ngẫm về việc các chiến lược dựa trên kết quả của một cuộc bầu cử có thể phản tác dụng ở cuộc bầu cử tiếp theo. Theo phân tích của Reuters, trong 16 khu vực đảng Cộng hòa củng cố, chín khu vực nay được dự báo về tay đảng Dân chủ hoặc quá sát sao để dự đoán, còn khu vực thứ mười đã bị tòa án bác bỏ.
Texas và Florida không còn là tấm vé chắc chắn
Phần lớn số ghế đảng Cộng hòa kỳ vọng giành thêm phụ thuộc vào Texas và Florida, cùng giả định rằng cử tri gốc Latinh sẽ tiếp tục ủng hộ đảng ở mức như năm 2024. Giả định ấy nay đang lung lay:
- Bà Erin Covey của Cook Political Report cho rằng các bản đồ đã quá tự tin vào sự ủng hộ của cử tri gốc Tây Ban Nha dành cho đảng Cộng hòa, và hoàn toàn có khả năng đảng này không giành được ghế nào trong bốn ghế được vẽ lại ở Florida.
- Theo Axios, các chiến lược gia đảng Cộng hòa kỳ vọng thắng từ hai đến bốn trong năm ghế được vẽ lại ở Texas và hai, có thể là ba ghế ở Florida; Hạ nghị sĩ Tom Emmer nói ông sẽ ngạc nhiên nếu đảng giành được toàn bộ.
- Theo Axios, thăm dò của NBC News/Telemundo cho thấy cử tri gốc Latinh muốn đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội với tỷ lệ 59% so với 35%, còn khảo sát của CBS News/YouGov cho thấy cử tri gốc Tây Ban Nha có khả năng đi bầu ủng hộ đảng Dân chủ với tỷ lệ 60% so với 39%.
Ngay cả người đương nhiệm cũng có thể bị bất ngờ. Ở Texas, nữ nghị sĩ Cộng hòa Monica De La Cruz giữ một khu vực mà ông Trump thắng gần 18 điểm, nhưng phần lớn cử tri ở đó còn xa lạ với bà.
Đối thủ Dân chủ của bà, ngôi sao nhạc Tejano Bobby Pulido, đã biến sức hút văn hóa thành một chiến dịch đầy cạnh tranh, và cuộc đua nay được nhiều người xem là bất phân thắng bại.
Bức tranh không chỉ một màu
Không phải nhà phân tích nào cũng thấy đảng Cộng hòa sụp đổ. Bà Covey cho rằng kịch bản trung vị vẫn là đảng Cộng hòa giành thêm khoảng ba ghế chỉ nhờ vẽ lại bản đồ, dù trong một “cơn sóng thần” của đảng Dân chủ, đảng này có thể giành ròng hai ghế. Ông Jacob Rubashkin của Inside Elections nhận định bản đồ Hạ viện toàn quốc khách quan mà nói vẫn có lợi cho đảng Cộng hòa hơn so với trước khi vẽ lại.
Cũng đúng là đảng Cộng hòa vẫn sẽ làm tốt hơn nhờ đã vẽ lại bản đồ, so với việc cứ để mọi thứ như cũ.
Đảng Cộng hòa và các đồng minh cũng đang dốc sức. Bốn trong sáu cuộc đua vào Hạ viện nhận nhiều chi tiêu bên ngoài nhất từ các nhóm thân Cộng hòa – trung bình hơn 12 triệu USD mỗi cuộc – diễn ra tại các khu vực đảng này đã vẽ lại, cho thấy cả mức độ cạnh tranh lẫn quyết tâm giữ ghế của đảng. Văn phòng Thống đốc Texas Greg Abbott từng bày tỏ tin tưởng rằng thông điệp của đảng Cộng hòa tiếp tục nhận được sự đồng cảm của cử tri gốc Latinh.
Từ Alabama đến California: những cuộc đua bất ngờ
Một số bất ngờ xuất hiện sâu trong vùng đất của đảng Cộng hòa. Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 4 làm suy yếu các điều khoản bảo vệ của Đạo luật Quyền Bầu cử đối với những khu vực có đông cư dân thiểu số, đảng Cộng hòa ở Alabama đã xóa bỏ một trong hai khu vực chủ yếu là người da đen của bang, thay bằng một khu vực đa số người da trắng mà ông Trump từng thắng hơn 14 điểm. Thế nhưng cả Inside Elections lẫn Sabato’s Crystal Ball thuộc Đại học Virginia chỉ xếp cuộc đua này ở mức “Nghiêng về Cộng hòa”, cho thấy nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm Shomari Figures có thể trụ lại nếu đảng Dân chủ tạo được làn sóng mạnh.
Đảng Dân chủ cũng có rủi ro riêng. Tại California, nơi các nhà lập pháp Dân chủ thông qua bản đồ nhắm vào năm ghế của đảng Cộng hòa, hai nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm vẫn đang giằng co sát nút với đối thủ Dân chủ, theo giới phân tích. Tóm lại, việc vẽ lại bản đồ chưa bảo đảm kết quả cho bên nào.
Chặng nước rút
Đảng Dân chủ cần giành thêm ít nhất bốn ghế trong ngày 3/11 để kiểm soát Hạ viện. Giới phân tích cho rằng số ghế đảng Cộng hòa giành thêm nhờ vẽ lại bản đồ nhiều khả năng sẽ thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng, nhưng kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào tỷ lệ đi bầu, sức mạnh của từng ứng viên và tâm lý cử tri cả nước trong những ngày cuối chiến dịch.
Dù kết quả ra sao, sự việc mang lại một bài học vượt ra ngoài một cuộc bầu cử: những đường ranh trên bản đồ có thể định hình chiến trường, nhưng không thể quyết định hoàn toàn cảm nhận của cử tri khi ngày bỏ phiếu đến. Trong một nền dân chủ, cử tri luôn là người nói lời sau cùng.
