Từ bất mãn trong lớp học đến một phong trào toàn quốc
Phong trào bắt đầu từ các trường trung học ở vùng ngoại ô Paris vào giữa tháng 9 rồi nhanh chóng lan ra toàn nước Pháp. Học sinh phản ánh các vấn đề rất cụ thể: thiếu giáo viên thay thế, lớp học đông, trường học xuống cấp, thời khóa biểu kéo dài và thiếu nhân viên hỗ trợ. Reuters cho biết nhiều học sinh ở các khu vực nghèo cho rằng sự chênh lệch đầu tư giữa các địa phương khiến cơ hội học tập của họ kém hơn đáng kể.
Ngày 6/10 trở thành ngày hành động lớn nhất của phong trào cho tới thời điểm đó. Associated Press cho biết Bộ Nội vụ ước tính khoảng 86.000 người tham gia bên ngoài Paris trong buổi sáng, trong khi các công đoàn và ban tổ chức đưa ra con số cao hơn cho toàn quốc. Sự chênh lệch giữa số liệu nhà nước và công đoàn là điều thường gặp trong các cuộc biểu tình lớn, vì khác nhau về thời điểm, phạm vi và phương pháp đếm.
891 trường bị ảnh hưởng, còn công đoàn nói con số thực tế lớn hơn
Bộ Giáo dục Pháp cho biết 891 trường trung học trong tổng số khoảng 3.700 trường bị đình chỉ toàn bộ hoặc một phần hoạt động trong ngày 6/10. Một số trường được chuyển sang học trực tuyến hoặc đóng cửa tạm thời nhằm hạn chế nguy cơ bạo lực.
Trong khi đó, Union Syndicale Lycéenne tuyên bố tới khoảng 2.000 trường đã phải đóng cửa hoặc bị phong tỏa, một con số chưa được cơ quan nhà nước xác nhận.
Những khác biệt này không làm thay đổi trọng tâm chính của cuộc khủng hoảng: hệ thống giáo dục đang đối mặt với sự bất mãn sâu sắc của học sinh, phụ huynh và giáo viên. Chính phủ đã mở cổng trực tuyến để học sinh gửi phản ánh ẩn danh và yêu cầu các bộ trưởng đưa ra đề xuất về thay thế giáo viên vắng mặt, thời lượng ngày học, giờ nghỉ trưa và sửa chữa cơ sở vật chất vào cuối tháng 10.
Hơi cay, vòi rồng và tranh cãi về cách cảnh sát phản ứng
Trong khi nhiều cuộc tuần hành tại Marseille, Nantes và Toulouse diễn ra phần lớn ôn hòa, bạo lực bùng phát ở một số thành phố khác. Reuters ghi nhận cảnh sát sử dụng hơi cay tại Strasbourg, Lyon và Rennes, còn hình ảnh từ các cuộc biểu tình cho thấy vòi rồng được triển khai ở một số nơi. Một số người biểu tình đốt vật cản và ném vật thể, trong khi cảnh sát chống bạo động tiến hành bắt giữ và giải tán đám đông.
Phản ứng của lực lượng an ninh đang bị các tổ chức quyền và một số phụ huynh, giáo viên chỉ trích là quá mạnh tay đối với người chưa thành niên. Bộ Nội vụ bảo vệ cách xử lý, cho rằng các cuộc biểu tình có lúc biến thành bạo loạn. Đến ngày 6/10, Reuters cho biết hơn 6.100 người đã bị bắt kể từ khi phong trào bắt đầu, phần lớn là người chưa thành niên; ít nhất 715 cảnh sát và 215 thiếu niên bị thương. Một học sinh 15 tuổi ở Lens mất một bàn tay và một phần cẳng tay sau khi nhặt một quả lựu đạn giải tán của cảnh sát.
“Các em 17 tuổi không phải là không biết mình đang nói gì; điều quan trọng là người lớn phải lắng nghe.” Léa Monimart.
Khủng hoảng giáo dục hòa vào khủng hoảng ngân sách và chính trị
Chính phủ của Thủ tướng Sébastien Lecornu đang chịu áp lực phải đáp ứng các yêu cầu về giáo dục trong khi đồng thời phải giảm thâm hụt ngân sách. Reuters cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm gần đây có lúc vượt 5%, mức cao nhất trong nhiều thập niên, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về nợ công và tăng trưởng yếu. Điều đó khiến bất kỳ chương trình tăng chi lớn nào cho giáo dục đều trở nên khó khăn hơn về tài chính.
Phong trào cũng diễn ra chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống thay thế Emmanuel Macron. Chính phủ và National Rally cáo buộc một số chính trị gia France Unbowed kích động biểu tình, trong khi LFI phủ nhận và chỉ trích cách cảnh sát sử dụng vũ lực. Khi giáo dục, bất bình đẳng xã hội và ngân sách nhà nước cùng hội tụ, cuộc biểu tình học sinh không còn là một tranh chấp riêng trong trường học. Nó đã trở thành một phép thử rộng hơn về khả năng của nhà nước Pháp trong việc giữ niềm tin của thế hệ trẻ mà không đẩy khủng hoảng tài chính và trật tự công cộng đi xa hơn.














