Văn phòng bỏ trống ở Ôn Châu
Khi phóng viên Reuters đến trung tâm vận hành của LOGINK tại thành phố ven biển Ôn Châu vào tháng 9, tòa nhà bên bờ sông ở ngoại ô dường như đã bị bỏ hoang: đèn tắt, quầy lễ tân trống trơn, dây cáp máy tính bị tháo sạch. Trên bức tường cạnh những bộ bàn ghế phủ bụi vẫn còn nguyên khẩu hiệu lớn về kế hoạch của Trung Quốc nhằm “tận dụng chuỗi cung ứng toàn cầu” vào năm 2035.
Các cuộc gọi và email gửi tới LOGINK không được hồi âm, Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc từ chối trả lời câu hỏi. Tuy vậy, hồi tháng 6, bộ này đã ban hành văn bản chính sách yêu cầu kết nối hệ thống với nhiều luồng dữ liệu trong nước hơn, gợi ý rằng LOGINK có thể đang thu mình về phạm vi nội địa.
Từ dự án địa phương đến tham vọng toàn cầu
Tên chính thức của LOGINK là Nền tảng Thông tin Công cộng Vận tải và Logistics Quốc gia. Hai thập kỷ trước, nó khởi đầu là một dự án của chính quyền tỉnh Chiết Giang nhằm gom dữ liệu từ cảng biển, xe tải và nhà cung cấp vào một nền tảng tra cứu thống nhất, thay thế quy trình giấy tờ. Sau đó, quyền kiểm soát được chuyển về Bộ Giao thông Vận tải và mở rộng quốc tế trở thành ưu tiên.
Năm 2010, Trung Quốc ký thỏa thuận chia sẻ dữ liệu hàng hóa với Nhật Bản và Hàn Quốc. Vài năm sau, LOGINK tuyên bố một thỏa thuận với nền tảng logistics tại Hồng Kông sẽ giúp nó tiếp cận “hơn 90% dữ liệu theo dõi tàu toàn cầu”. Năm 2015, trong bài trình bày trước một ủy ban Liên Hợp Quốc, Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc mô tả LOGINK sẽ là “cổng kết nối một cửa” với các hệ thống thông tin logistics toàn cầu.
Lời cảnh báo từ Washington
Từ năm 2022, giới hoạch định chính sách Mỹ bắt đầu công khai phản đối. Một nhóm nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có Marco Rubio, nay là Ngoại trưởng Mỹ, viết thư cảnh báo LOGINK có thể giúp Đảng Cộng sản Trung Quốc “bóp nghẹt các huyết mạch của thương mại toàn cầu”.
Giới chức lo ngại Bắc Kinh có thể thu thập thông tin không công khai về hàng hóa, khối lượng và giá cả để giúp doanh nghiệp Trung Quốc cạnh tranh, thậm chí theo dõi các chuyến hàng quân sự nhạy cảm tới Ukraine và Đài Loan. Quốc hội Mỹ sau đó cấm Lầu Năm Góc ký hợp đồng với các đơn vị kết nối với LOGINK.
Chúng tôi đã cấm sử dụng nền tảng này trong toàn bộ chính phủ và hạ tầng cảng biển trọng yếu, đồng thời kêu gọi các đồng minh và doanh nghiệp nhìn nhận mối đe dọa này với mức độ nghiêm túc tương tự.
Phía Trung Quốc phủ nhận những lo ngại này. Trong văn bản gửi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ năm 2024, một quan chức của LOGINK khẳng định nền tảng không có năng lực như Washington mô tả. Giới chức Seoul và Tokyo cũng cho biết họ chỉ chia sẻ thời gian tàu đến, rời cảng và thông tin xếp dỡ, không có chi tiết về nội dung hàng hóa.
LOGINK thiếu năng lực thu thập thông tin thương mại nhạy cảm hoặc giám sát liên tục hoạt động vận chuyển hàng hóa toàn cầu.
Những mối quan hệ đứt gánh
Rồi LOGINK bất ngờ rút lui. Theo hơn 20 người trong ngành vận tải biển và các quan chức được Reuters phỏng vấn, cùng hồ sơ pháp lý, các dấu hiệu sụp đổ lần lượt xuất hiện:
- Năm 2024, LOGINK rời Hiệp hội Hệ thống Cộng đồng Cảng Quốc tế (IPCSA) sau khi ngừng đóng phí thành viên; dự án chia sẻ dữ liệu quốc tế liên quan hiện bị đình chỉ.
- Trung Quốc đột ngột hủy cuộc họp ba bên với Nhật Bản và Hàn Quốc dự kiến vào tháng 3/2024, viện dẫn “hoàn cảnh nội bộ”; Tokyo sau đó mất quyền truy cập dữ liệu mà không được báo trước.
- Biên bản ghi nhớ với cảng Sines của Bồ Đào Nha năm 2017 và với Portbase, hệ thống số của cảng Rotterdam, năm 2019 đều không đi xa hơn các cuộc thảo luận ban đầu.
- Từ tháng 1/2024, đơn vị vận hành ở Ôn Châu đối mặt ít nhất 39 vụ kiện trị giá khoảng 1,3 triệu USD, từ tranh chấp lao động, hóa đơn tiện ích đến vụ kiện của một công ty con của China Mobile và tranh chấp thuê mặt bằng.
Trang web của LOGINK cũng ngừng hoạt động, với bản lưu trữ gần nhất trên Wayback Machine có từ tháng 6/2024. Reuters không thể xác định vì sao một dự án được nhà nước ưu tiên lại rơi vào khủng hoảng tài chính và pháp lý, nhưng thời điểm thoái lui trùng khớp với nỗ lực của Mỹ trong việc gây sức ép lên các đối tác tiềm năng.
Một bước lùi trong cuộc chiến dữ liệu hàng hải
Theo Randall Schriver, Chủ tịch ủy ban của Quốc hội Mỹ từng công bố báo cáo về LOGINK năm 2022, chiến lược “nêu tên và gây áp lực” lên những ai sử dụng hệ thống đã góp phần đảo ngược vận may của nền tảng này. Với Washington, đây là một chiến thắng trong cuộc cạnh tranh kiểm soát hạ tầng và công nghệ vận tải biển.
Tuy nhiên, câu chuyện LOGINK cũng cho thấy dữ liệu đã trở thành chiến trường mới của thương mại toàn cầu. Khi một nền tảng logistics có thể bị nhìn nhận như công cụ địa chính trị, niềm tin, chứ không chỉ công nghệ, sẽ quyết định ai được phép kết nối với các huyết mạch thương mại của thế giới.














