Ngày thử thách thứ hai
Hôm thứ Năm, học sinh trung học và những người ủng hộ được kêu gọi tiếp tục tập hợp trên khắp nước Pháp. Câu hỏi lớn với chính quyền là liệu các nhóm khác có tham gia hay không, điều có thể thay đổi tính chất và khiến phong trào gây xáo trộn hơn. Cho tới nay, các cuộc biểu tình chủ yếu bó hẹp trong khuôn viên trường học và xoay quanh những bức xúc của học sinh.
Ngoại lệ là ngày thứ Ba, khi các nhà hoạt động công đoàn, giáo viên và phụ huynh tuần hành cùng học sinh, thu hút khoảng 250.000 người theo số liệu của Bộ Nội vụ. Theo Liên đoàn Học sinh Trung học, hơn một nửa số trường trung học trên cả nước đã bị phong tỏa hoặc đóng cửa trong ngày hôm đó. Lãnh đạo tổng công đoàn CGT, bà Sophie Binet, tuyên bố các thành viên sẽ có mặt để “bảo vệ học sinh”.
“Cơn giận của người trẻ không tự nhiên mà có.” — Sébastien Lecornu
Từ một trường học vùng ven đến làn sóng toàn quốc
Phong trào bắt đầu từ giữa tháng 9 tại một trường trung học ở vùng ngoại ô nghèo của Paris, rồi nhanh chóng lan khắp cả nước. Học sinh phản đối lớp học quá đông, tình trạng thiếu giáo viên và trường lớp xuống cấp, những vấn đề mà các em cho là hậu quả của nhiều năm thiếu đầu tư.
Số giờ học bắt buộc của học sinh trung học Pháp cũng thuộc hàng cao nhất châu Âu.
Với ngân sách công eo hẹp, chính phủ có rất ít giải pháp ngoài việc tạm ngừng phần lớn các lớp học để học sinh bày tỏ ý kiến. Bộ Giáo dục đã mở một cổng thông tin trực tuyến để học sinh ẩn danh phản ánh khó khăn, còn Thủ tướng Sébastien Lecornu yêu cầu các bộ trưởng gửi những đề xuất đầu tiên trước cuối tháng 10, trong đó có việc sửa chữa các tòa nhà trường học cũ kỹ.
“Người lớn bảo: ‘Các con, hãy đến trường từ 8 giờ sáng mỗi ngày.’ Nhưng họ không biết điều đó ảnh hưởng thế nào đến tinh thần.” — Janna Tahari
Bạo lực và cái giá đắt
Dù phần lớn các cuộc biểu tình diễn ra ôn hòa, một số người đã đốt phá, đập vỡ nhà chờ xe buýt và đụng độ với cảnh sát chống bạo động. Ông Lecornu cho biết ít nhất 215 thiếu niên và 85 nhân viên nhà trường đã bị thương, gọi đây là “thiệt hại nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ” mà hệ thống giáo dục phải gánh chịu. Ngoài ra, 715 cảnh sát cũng bị thương. Ở miền bắc nước Pháp, một học sinh 15 tuổi đã mất một bàn tay trong các vụ đụng độ.
Tổ chức Ân xá Quốc tế kêu gọi chính quyền chấm dứt việc trấn áp không tương xứng của cảnh sát, trong khi ông Lecornu lên án tình trạng “bạo lực cực đoan” đe dọa trường học. Chính trường cũng chia rẽ: ứng viên tổng thống cánh tả Jean-Luc Mélenchon ủng hộ mạnh mẽ phong trào nhưng kêu gọi bất bạo động, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng các cuộc biểu tình là bằng chứng của tình trạng nhập cư “mất kiểm soát” ở Pháp.
“Khi câu trả lời là bạo lực, điều đó có nghĩa là nền dân chủ không còn vận hành nữa.” — Hugo Vetzel
Bóng ma “áo vàng” và một nước Pháp mỏi mệt
Nếu công chức và các nhóm khác thường xuyên tham gia, bóng ma của phong trào “áo vàng” sẽ bao trùm nước Pháp. Những cuộc biểu tình với hàng chục nghìn người khoác áo phản quang từng làm rung chuyển đất nước từ năm 2018 đến 2020. Lần này, căng thẳng có phần còn sâu sắc hơn: nước Pháp đang chìm trong khủng hoảng tài chính, và nỗi lo nợ công đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên gần 5% hôm thứ Tư.
Trong bài phát biểu trước quốc dân hôm thứ Tư, ông Lecornu kêu gọi học sinh “lựa chọn con đường của mình và nhìn về tương lai với sự tự tin”. Ông liệt kê những tài sản quý giá của nước Pháp, từ học sinh, nông dân đến binh sĩ và nhà ngoại giao, và kêu gọi người dân dựa vào những nguồn lực ấy để vượt qua thách thức, như một lời động viên dành cho một đất nước đang mất tinh thần.
“Đừng nghi ngờ chính mình.” — Sébastien Lecornu

















