Buổi sáng tan vỡ ở Be’eri
Theo phóng sự của nhật báo Đức taz, ngày trước cuộc tấn công, Be’eri vừa tổ chức lễ kỷ niệm 77 năm thành lập dưới gốc cây lớn ở quảng trường trung tâm. Sáng 7/10, Gal Cohen, khi ấy 61 tuổi, dắt chó đi dạo thì nghe tiếng nổ dày đặc hơn mọi lần. Rồi con gái ông gọi điện, hoảng sợ. Trên đường định đi đón cô, ông chạm mặt những tay súng mặc quân phục, đeo băng xanh trên trán, chạy xe máy dọc hàng rào kibbutz. Họ nhìn ông, ông nhìn họ, rồi họ chạy tiếp.
Hàng chục tay súng đã phá hàng rào, bắn chết hai cư dân ở cổng chính và đi từ nhà này sang nhà khác. Ở Be’eri, người ta tin nhau đến mức thường không khóa cửa. Ai chạy ra ngoài thì bị bắn hoặc bắt cóc; nhiều người trốn trong nhà thì chết ngạt vì khói khi những kẻ tấn công phóng hỏa. Người nhỏ tuổi nhất thiệt mạng mới 10 tháng tuổi, người lớn tuổi nhất 88 tuổi.
Mười lăm giờ sau cánh cửa không khóa
Cohen đưa được con gái về nhà, rồi cả gia đình trốn vào phòng an toàn – chỉ để bàng hoàng nhận ra cánh cửa không có khóa, vì căn phòng được thiết kế để chống rocket chứ không phải chống kẻ đột nhập. Họ giữ chặt tay nắm cửa suốt khoảng 15 giờ, trong tay chỉ có một con dao. Tin nhắn của hàng xóm cứ đến liên tục, rồi bỗng im bặt. Cohen hiểu điều đó nghĩa là gì.
Mãi đến khoảng 22 giờ 30, hai quân nhân dự bị tình nguyện trên một chiếc xe jeep bọc thép mới đưa được gia đình ông ra ngoài, giữa làn đạn. Ông vẫn tự hỏi vì sao mình sống sót còn người hàng xóm thì không, và không tìm được lời giải thích hợp lý nào – có lẽ là may mắn, có lẽ là định mệnh. Mẹ ông, 88 tuổi, mắc chứng sa sút trí tuệ, bị đẩy ra đường và nằm đó nhiều giờ, nhưng cuối cùng vẫn được cứu sống cùng người chăm sóc người Philippines.
Vì sao trở về?
Cohen trở về Be’eri ngay tháng 12/2023. Lái chiếc xe điện nhỏ qua những con đường rợp bóng bạch đàn và thông, ông chỉ tay về phía những bãi cỏ và hàng cây, giải thích bằng giọng điềm tĩnh.
*“Ở đây tôi từng chạy chân trần khi còn nhỏ, chỗ kia là nụ hôn đầu, đằng kia là lần cãi nhau đầu tiên.” — Gal Cohen*
Khoảng một phần năm số công trình bị phá hủy hoặc thiêu rụi. Một khu phố đã được san phẳng để xây mới, một ngôi nhà cháy gần hết sẽ được giữ lại làm đài tưởng niệm. Theo Cohen, 132 căn nhà mới sẽ sẵn sàng vào tháng 3/2027, cộng đồng chi 10 triệu shekel cho các biện pháp an ninh như phòng an toàn có khóa, còn chính phủ dành 470 triệu shekel cho kibbutz. Ông đặt ra cho cộng đồng ba mục tiêu:
- Trở về, vì những người đã sáng lập Be’eri và vì những người bạn đã khuất.
- Chăm lo cho tất cả mọi người, kể cả những ai không muốn quay lại.
- Mở lại xưởng in để khôi phục nhịp sống bình thường.
Chữa lành một chấn thương tập thể
Sau cuộc tấn công, phần lớn người sống sót sống gần một năm trong khách sạn David Dead Sea Hotel bên Biển Chết. Họ dựng lại bếp chung, vườn rau, lớp học. Buổi sáng có những đám tang, buổi tối cả cộng đồng tụ họp đọc tên những người vừa được xác định danh tính. Cohen nhớ rằng khi ấy, họ ôm bất kỳ ai gặp được, kể cả người mình không ưa lắm, chỉ vì người đó còn sống.
*“Nỗi sợ có thể vượt qua, nhưng nỗi đau mất mát nằm sâu hơn nhiều, và cần nhiều thời gian hơn để chữa lành.” — Reut Plonsker*
Nhà tâm lý học Reut Plonsker của tổ chức Safe Heart gọi đó là một “chấn thương tập thể”. Theo bà, sự thừa nhận rộng rãi của xã hội Israel và sức mạnh cộng đồng là chỗ dựa quan trọng, nhưng mỗi chấn thương cũng mang dấu ấn riêng: nỗi ám ảnh về bạo lực, thời gian chờ đợi dài đằng đẵng, cảm giác tội lỗi của người sống sót. Có người tìm thấy mục tiêu sống mới, nhưng đó là một con đường dài.
Những câu hỏi chưa lời đáp và Gaza bên kia hàng rào
Một cuộc điều tra của quân đội Israel cho thấy tiền đồn Paga gần Be’eri bị tràn ngập chỉ trong vài phút đầu; binh sĩ ở đó thiếu vũ khí, hạ tầng và không được chuẩn bị cho kịch bản hàng rào bị chọc thủng nhiều điểm. Theo Reuters, người giữ chìa khóa kho vũ khí của kibbutz bị bắn chết trước khi kịp phân phát súng. Các gia đình nạn nhân đòi thành lập một ủy ban điều tra độc lập, nhưng Thủ tướng Benjamin Netanyahu phản đối. Trước bầu cử ngày 27/10, ông bị chỉ trích sau các tin cho rằng ông đã được cảnh báo về cuộc tấn công, điều ông phủ nhận.
Từ một đài quan sát cách Be’eri khoảng 14 km, có thể nhìn thấy Beit Hanun ở phía bắc Gaza, nay chỉ còn là những khung nhà đổ nát. Cuộc chiến sau ngày 7/10 đã khiến hơn 70.000 người ở Gaza thiệt mạng, ít nhất một nửa là phụ nữ và trẻ em, và hơn 470 binh sĩ Israel tử trận. Be’eri vốn nổi tiếng tự do, thế tục; cư dân từng đưa trẻ em Gaza bị bệnh sang Israel chữa trị. Dù niềm tin bị tổn thương, Cohen vẫn tin vào sự chung sống.
*“Sẽ mất nhiều thập kỷ, nhưng chưa có hiệp định nào trong lịch sử ra đời từ chiến tranh.” — Gal Cohen*














