Leo thang căng thẳng giữa Houthi và Saudi Arabia

Một tuần sau khi ghi nhận đợt leo thang mạnh nhất trong xung đột vốn ít biến động giữa nhóm Houthi và Saudi Arabia kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn không chính thức có hiệu lực vào năm 2022, nhóm Houthi đã tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải nhằm vào Saudi Arabia. Động thái này được nhóm này công bố ngay sau khi họ tiến hành các cuộc tấn công tên lửa vào sân bay Abha ở phía tây nam Saudi Arabia, đáp trả các đợt không kích nhằm vào sân bay Sanaa mà họ quy kết do Riyadh thực hiện.

Phía chính phủ Yemen do Saudi Arabia hậu thuẫn khẳng định họ chủ động thực hiện không kích tại sân bay Sanaa nhằm ngăn chặn một chuyến bay của Iran hạ cánh tại thủ đô mà không được phép. Cuộc chiến tại Yemen bắt đầu từ năm 2014 khi Houthi lật đổ chính phủ tại Sanaa, tiếp đến năm 2015 liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp để khôi phục chính quyền.

Tác động nhân đạo và cuộc phong tỏa hàng hải mới

Chiến sự đã khiến hơn 150.000 người thiệt mạng và gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ với hơn 22 triệu người cần giúp đỡ theo báo cáo của Liên Hợp Quốc. Đại diện quân sự của Houthi, Yahya Sarea, lên tiếng cáo buộc Saudi Arabia đã phong tỏa toàn diện các cảng và sân bay của Yemen trong gần 12 năm qua, cướp bóc tài nguyên và áp đặt một cách bất công và hà khắc các điều kiện phong tỏa trên cả đường bộ, biển và đường hàng không.

Advertisement300 × 250

Ông đồng thời công bố quyết định đáp trả bằng cách tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, dựa trên nguyên tắc "mắt trả mắt". Tuy không cung cấp chi tiết cụ thể về phong tỏa, song Nasruddin Amer, phó trưởng văn phòng truyền thông nhóm, cho biết lực lượng Houthi sẽ phong tỏa eo biển Bab al-Mandab, tuyến đường biển chiến lược dài khoảng 32 km nối giữa Yemen và châu Phi, là cửa ngõ giữa Biển Đỏ và Vịnh Aden, có liên kết đến Địa Trung Hải qua kênh đào Suez.

Ảnh hưởng tới vận tải và xuất khẩu dầu mỏ quốc tế

Kể từ khi cuộc chiến Gaza nổ ra vào tháng 10/2023, Houthi đã bắt đầu các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại chạy qua Biển Đỏ và Vịnh Aden bằng tên lửa, máy bay không người lái và tàu nhỏ, tự nhận hành động nhằm hỗ trợ người Palestine. Kết quả là bốn tàu bị đánh chìm, chín thủy thủ thiệt mạng và lưu lượng hàng hải qua Bab al-Mandab giảm xuống mức thấp kỷ lục khi các công ty vận tải buộc phải chuyển hướng tàu sang đi vòng qua châu Phi.

Dù các cuộc tấn công tạm ngưng sau thỏa thuận ngừng bắn Gaza hồi tháng 10, số lượt tàu qua lại eo biển chưa trở lại như trước, theo dữ liệu Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Trong bối cảnh bất ổn tại eo biển Hormuz, Saudi Arabia đã chuyển hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu sang cảng Yanbu bên Biển Đỏ. Dữ liệu từ Kpler và Signal Ocean cho biết lượng xuất khẩu dầu tại Yanbu đạt khoảng 4 triệu thùng/ngày gần đây, tăng mạnh so với 973.000 thùng/ngày cùng kỳ năm trước. Tổng lượng dầu qua Bab al-Mandab cũng tăng lên 7,4 triệu thùng/ngày vào tháng 6, tương đương khoảng 7% sản lượng toàn cầu.

Tiềm ẩn rủi ro gián đoạn và bất ổn khu vực

Chuyên gia từ công ty tư vấn rủi ro Basha Report ở Mỹ, ông Mohammed Albasha, nhận định chưa rõ Houthi có vai trò tấn công trực tiếp các tàu hướng về Saudi Arabia hay không. Ông cho rằng chỉ riêng tuyên bố phong tỏa cũng đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động vận tải và tạo ra sự không chắc chắn cho các cảng Saudi Arabia. "Vấn đề then chốt là liệu Houthi có biến lời đe dọa thành hành động cụ thể hay không," ông Albasha nói với Reuters.

Phong tỏa hàng hải tại vị trí chiến lược Bab al-Mandab nếu thực thi thực tế có thể làm gián đoạn luồng vận tải dầu mỏ toàn cầu, ảnh hưởng nghiêm trọng tới các chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế khu vực, đồng thời làm phức tạp thêm cuộc xung đột Yemen với các bên liên quan.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia nhằm trả đũa các cuộc không kích gần đây.
  • Cuộc chiến Yemen kéo dài gần 10 năm đã gây thiệt hại hơn 150.000 người và khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng với hơn 22 triệu người cần hỗ trợ.
  • Eo biển Bab al-Mandab là tuyến đường chiến lược nối Biển Đỏ và Vịnh Aden, có vai trò quan trọng trong vận tải dầu mỏ toàn cầu.
  • Lượng dầu thô xuất khẩu của Saudi Arabia tại cảng Yanbu bên Biển Đỏ đã tăng mạnh do sự bất ổn tại eo biển Hormuz.
  • Tuyên bố phong tỏa của Houthi có thể làm gián đoạn đáng kể hoạt động vận tải, gây khó khăn cho cảng và chuỗi cung ứng của Saudi Arabia.

Đăng ký bản tin QMVN