Từ phản đối ôn hòa đến bạo lực
Phong trào bắt đầu từ cuối tháng Chín tại một trường trung học ở ngoại ô Paris, khi học sinh lên tiếng về tình trạng thiếu giáo viên, lớp học chật chội và những tòa nhà xuống cấp mà các em cho là hậu quả của nhiều năm thiếu đầu tư. Chỉ trong vài ngày, những cuộc phong tỏa cổng trường lan ra khắp nước Pháp và dần chuyển thành các vụ đụng độ, đốt phá.
“Một trường trung học bị phóng hỏa, nhân viên bị tạt xăng, số người bị thương ngày càng tăng: bạo lực bùng phát sáng nay quanh các trường trung học là cực kỳ nghiêm trọng. Nó vượt xa vấn đề giáo dục. Không yêu sách nào có thể biện minh cho những hành động như vậy.” — Édouard Geffray
Tuy nhiên, nhật báo Libération sau đó làm rõ rằng xăng bị văng ra khi một học sinh cầm chai đứng trước cổng trường bị xô đẩy, và các giáo viên không bị cố ý tạt xăng. Theo ông Geffray, từ khi phong trào bắt đầu, 24 trường học đã bị đốt hoặc đập phá, và 78 nhân viên ngành giáo dục bị thương.
Một làn sóng lan rộng khắp nước Pháp
Theo Bộ Nội vụ, hơn 1.000 trường trung học phổ thông đã bị ảnh hưởng chỉ trong một ngày, trong đó hơn 200 trường bị phong tỏa. Hãng AFP cho biết hơn 5.000 người đã bị bắt kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu. Một số điểm nóng tiêu biểu:
- Tại Marseille, hàng trăm thanh niên vây quanh một xe cứu hỏa đến dập lửa ở trường Saint-Exupéry, buộc lính cứu hỏa rời xe rồi châm lửa đốt xe.
- Ở Nantes, một đám cháy bùng lên tại trường trung học Nelson Mandela, bị ban giám hiệu lên án là hành vi “cố ý gây hỏa hoạn”.
- Tại Étampes, các cuộc đụng độ gần trường Geoffroy Saint-Hilaire khiến 13 cảnh sát bị thương nhẹ.
- Ở tỉnh Aude, thùng rác bị đốt, pháo hoa bị ném, và 12 người bị bắt vì tàng trữ vật liệu nổ, âm mưu phóng hỏa hoặc kích động nổi loạn.
Làn sóng phản đối thậm chí lan sang nước Bỉ láng giềng, nơi nhiều trường học ở Liège trở thành mục tiêu của người biểu tình.
Bộ trưởng Nội vụ Bỉ Bernard Quintin cáo buộc một “thiểu số nhà hoạt động” đang thổi bùng ngọn lửa và lôi kéo giới trẻ.
Chính phủ giữa hai làn đạn
Văn phòng Thủ tướng Sébastien Lecornu đã tổ chức cuộc họp khẩn về tình hình, trong khi Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez cho biết ở một số nơi, những phần tử gây rối di chuyển từ trường này sang trường khác để kích động bạo lực. Ông lên án mạnh mẽ vụ đốt xe cứu hỏa ở Marseille.
“Hành động bạo lực vô cớ và nghiêm trọng này là không thể chấp nhận. Những người đàn ông và phụ nữ ấy ngày đêm can thiệp để cứu giúp tất cả người dân Marseille.” — Laurent Nuñez
Dù vậy, chính phủ cũng thừa nhận những khó khăn tại các trường trung học cần được ghi nhận và giải quyết. Ông Geffray đã gặp đại diện công đoàn, hội phụ huynh và học sinh với mục tiêu biến các cuộc trao đổi thành “tiến bộ cụ thể” vì học sinh, đội ngũ nhân viên và nhà trường, đồng thời đề nghị tổ chức học trực tuyến ở những nơi bị phong tỏa. Bộ Nội vụ cũng mở điều tra nội bộ về cáo buộc cảnh sát bạo hành ba học sinh.
Tiếng nói của học sinh
Ở Saint-Denis, ngoại ô Paris, một học sinh giơ tấm biển: “Chúng tôi có thể giải thích mà không bị xịt hơi cay được không?”. Nhiều học sinh cáo buộc cảnh sát dùng chiến thuật mạnh tay, trong khi các công đoàn học sinh kêu gọi tiếp tục hành động trên toàn quốc.
“Chính bằng số đông, chúng ta sẽ khiến chính phủ và thế giới của họ phải nhượng bộ!” — Các tổ chức công đoàn học sinh
Cảnh sát trưởng Paris Patrice Faure, trong một bức thư ngỏ, cho rằng những người khởi xướng phong trào không còn kiểm soát được nó và kêu gọi học sinh từ bỏ phong tỏa để chuyển sang biểu tình ôn hòa. Bài toán đặt ra cho nước Pháp là làm sao lắng nghe những đòi hỏi chính đáng về giáo dục mà không để bạo lực lấn át tiếng nói của người trẻ.

















