Trẻ em dễ tổn thương hơn do kháng kháng sinh
Harry Booth, một cậu bé 13 tuổi tại Australia, trải qua nhiều đợt nhập viện liên tục do các nhiễm trùng đường tiểu và phổi phổ biến nhưng rất khó điều trị do vi khuẩn kháng thuốc. Sinh ra với bệnh suy thận, Harry được ghép thận từ cha khi lên 4 tuổi. Tuy cứu được mạng sống nhưng đồng nghĩa với việc cậu phải dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài khiến hệ miễn dịch suy giảm, dễ bị nhiễm trùng hơn, nhất là khi vi khuẩn đã kháng nhiều loại kháng sinh thông dụng.
Để điều trị, bác sĩ phải sử dụng các loại thuốc ít phổ biến, tiêm truyền tĩnh mạch nhiều ngày, thậm chí thực hiện thủ thuật làm sạch vi khuẩn trong bàng quang. Các liệu trình này khiến Harry phải ngưng đến trường và xa gia đình, gây áp lực không nhỏ.
Kháng thuốc tăng nhanh trên toàn cầu
Nghiên cứu do Murdoch Children’s Research Institute phối hợp Đại học Sydney phân tích hơn 106 nghìn mẫu nhiễm trùng ở trẻ dưới 18 tuổi tại 82 quốc gia cho thấy sự kháng thuốc kháng sinh gia tăng ở mọi vùng kể từ năm 2004 đến 2022. Trẻ sơ sinh, trẻ trong phòng chăm sóc tích cực và các quốc gia có nguồn lực y tế kém bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
Theo tác giả Penelope Bryant – đồng thời là bác sĩ trực tiếp điều trị cho Harry –, các nhiễm trùng nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết và viêm phổi do vi khuẩn Acinetobacter baumannii, vốn có màng kép bảo vệ và mức kháng thuốc cao nhất, đang chiếm tỷ lệ lớn. Ngoài ra, vi khuẩn Klebsiella là nguyên nhân chính các nhiễm trùng đường tiểu và áp xe gan bị ghi nhận có tốc độ kháng thuốc tăng nhanh nhất, nhất là ở Đông Nam Á, Đông Âu và khu vực Tây Thái Bình Dương.
Mô hình dự báo đến năm 2035 chỉ ra kháng thuốc ở Acinetobacter baumannii có thể đạt 82%, trong khi với Klebsiella là 35%, dự báo cảnh báo mức nguy hiểm ngày càng tăng.
Trẻ em bị xem nhẹ trong nghiên cứu kháng thuốc
Dù kháng thuốc là mối nguy lớn với sức khỏe trẻ em, việc giám sát và nghiên cứu tập trung vào trẻ em vẫn còn hạn chế. Điều này dẫn đến thiếu các dạng thuốc kháng sinh phù hợp và hướng dẫn liều dùng cụ thể dành cho trẻ.
Nguyên nhân bao gồm sự ngại ngần trong thử nghiệm lâm sàng trên trẻ và tính kém hấp dẫn kinh tế cho các công ty dược trong nghiên cứu thuốc cho đối tượng này.
Trẻ em có tỷ lệ nhiễm khuẩn cao và ít lựa chọn thuốc hơn người lớn, khiến họ trở thành nhóm dễ bị tổn thương hơn trước vấn đề kháng thuốc.
Công cụ mới hỗ trợ nhận diện và điều trị
Để nâng cao hiểu biết về kháng thuốc theo quốc gia, loại vi khuẩn và loại thuốc, nhóm nghiên cứu đã tạo ra trang web AMR in Kids, cung cấp dự báo chi tiết đến năm 2035 dựa trên vùng và tác nhân gây bệnh. Mục tiêu nhằm giúp nhận diện nguy cơ mới nổi, hỗ trợ quyết định điều trị và định hướng nghiên cứu, quy hoạch y tế tương lai.
Giáo sư Chris Blyth – chuyên gia bệnh truyền nhiễm và Chủ tịch sắp tới của Hiệp hội Truyền nhiễm Australasia – đánh giá đây là nghiên cứu và công cụ rất quan trọng, nhấn mạnh quy mô lớn của vấn đề và sự phân bố không đồng đều trên toàn cầu.
Thách thức ở các vùng phát triển và đang phát triển
Tại các nước thu nhập thấp, kháng thuốc gia tăng chủ yếu do sử dụng kháng sinh không kiểm soát và điều kiện vệ sinh kém, khiến việc cải thiện tiếp cận kỹ thuật chẩn đoán và thuốc nhóm đầu tiên trở thành ưu tiên hàng đầu. Ở các quốc gia giàu, lạm dụng kháng sinh trong nông nghiệp, thú y và y tế là nguyên nhân chính làm trầm trọng tình trạng này.
Dù có nhiều lựa chọn thuốc hơn, các nước giàu vẫn chứng kiến sự tăng cường kháng thuốc với các nhóm thuốc quan trọng. Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới, nhóm "access" gồm kháng sinh chọn lọc, dùng đầu tay; nhóm "watch" là thuốc dùng rộng hơn nhưng dễ dẫn đến kháng thuốc; nhóm "reserve" là lựa chọn cuối cùng cho các ca nhiễm khó khăn.
Nghiên cứu cho thấy kháng thuốc với thuốc nhóm "access" ở những vùng giàu có đang giảm hoặc ổn định, nhưng các nước có nguồn lực thấp lại chứng kiến sự tăng vọt kháng thuốc với nhóm "watch" và "reserve".
Gánh nặng với các gia đình và hy vọng cho tương lai
Gia đình Harry lo ngại khi các thuốc thay thế càng ngày càng trở nên kém hiệu quả hơn, vì vậy các công cụ giám sát như AMR in Kids được kỳ vọng sẽ giúp bảo vệ tốt hơn trẻ em như Harry trong tương lai. Mẹ của Harry, bà Eileen, cho biết mọi người đã bắt đầu nhận thức về tác động lâu dài của kháng sinh, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm về giáo dục và nâng cao nhận thức về kháng thuốc.
Những trường hợp trẻ em như Harry cho thấy sự cấp thiết của việc theo dõi toàn cầu và phát triển các phương pháp điều trị mới để bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ trước sự gia tăng đáng báo động của vi khuẩn kháng thuốc.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Vi khuẩn kháng thuốc gia tăng tại mọi khu vực toàn cầu từ 2004 đến 2022.
- Trẻ sơ sinh, bệnh nhi ICU và các nước nghèo chịu ảnh hưởng nặng nhất trong tình trạng kháng thuốc.
- Vi khuẩn Acinetobacter baumannii và Klebsiella là những tác nhân chủ yếu gây kháng thuốc nghiêm trọng.
- Trẻ em thường thiếu các dạng thuốc và hướng dẫn liều dùng phù hợp, bị xem nhẹ trong nghiên cứu.
- Dự báo đến 2035, kháng thuốc với các vi khuẩn này sẽ tiếp tục tăng mạnh, đe dọa điều trị hiệu quả.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







