Huthi tuyên bố phong tỏa biển với Saudi Arabia
Ngày 22/5, nhóm phiến quân Huthi tại Yemen đã công bố áp dụng một phong tỏa hàng hải được cho là nhằm vào Saudi Arabia với hiệu lực ngay lập tức. Thông báo do phát ngôn viên quân sự Yahya Saree đưa ra qua truyền hình Al-Masirah, gọi Saudi Arabia là "kẻ thù tội phạm" và tuyên bố hành động này là "ăn miếng trả miếng" sau những hành động mà Huthi mô tả là "đóng cửa trái phép" cảng và sân bay của họ. Tuy nhiên, phát ngôn viên không xác định rõ phạm vi hay phương thức áp dụng phong tỏa, khiến giới quan sát chưa thể đánh giá đầy đủ quy mô thực tế của biện pháp này.
Thông báo về phong tỏa được đưa ra ít ngày sau khi diễn ra các vụ đụng độ, bao gồm trao đổi hỏa lực lần đầu tiên trong nhiều năm giữa Huthi và liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu. Các vụ này cũng phá vỡ phần nào thỏa thuận ngừng bắn mong manh được ký năm 2022 dưới sự trung gian của Liên Hợp Quốc, dù thỏa thuận này đã hết hạn nhưng phần lớn vẫn giữ được sự ổn định.
Chi tiết các vụ đụng độ và căng thẳng leo thang
Một trong những vụ mới đây là tấn công vào sân bay quốc tế Sana'a, vùng do Huthi kiểm soát, khiến một máy bay Iran từ Tehran không thể hạ cánh đúng kế hoạch. Máy bay này chở một phái đoàn cấp cao của Huthi trở về sau lễ tang của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei.
Huthi cáo buộc Saudi Arabia đứng sau vụ việc và đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone).
Abdulmalik al-Houthi, lãnh tụ phong trào Huthi, cảnh báo các cơ sở dầu khí và hạ tầng chiến lược của Saudi Arabia có thể bị tấn công nếu Riyadh tiếp tục quân sự hóa các hoạt động. Lời đe dọa này làm gia tăng lo ngại về khả năng các tài sản trọng yếu trong ngành năng lượng bị nhắm tới, có thể tác động đáng kể đến nguồn cung toàn cầu.
Ảnh hưởng tiềm tàng tới thương mại và nguồn cung dầu mỏ toàn cầu
Hành động của Huthi xảy ra trong bối cảnh thắt chặt căng thẳng giữa Mỹ và Iran, đã ảnh hưởng tới lộ trình vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến chuyển vận quan trọng cho xuất khẩu dầu mỏ. Trước tình hình này, Saudi Arabia đã phải sử dụng đường ống dẫn dầu Đông - Tây để chuyển dầu ra Biển Đỏ nhằm duy trì xuất khẩu.
Nếu phong tỏa biển có hiệu quả tại khu vực cửa biển Bab el-Mandeb - cửa ngõ vào Biển Đỏ, nguồn cung dầu mỏ toàn cầu có thể sụt giảm khoảng 7%, chưa kể mức giảm khoảng 10% hiện nay do chiến tranh khu vực. Giá dầu đã tăng nhẹ ngay sau thông báo của Huthi nhưng sau đó giảm bớt khi thị trường kỳ vọng các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran có thể kiểm soát được leo thang xung đột. Tuy nhiên, sự không chắc chắn vẫn hiện hữu, đặc biệt về an ninh các tuyến vận chuyển hàng hải chiến lược.
Bối cảnh lịch sử và khả năng leo thang xung đột
Theo Huthi, phong tỏa là phản ứng cho cuộc phong tỏa lâu dài gần 12 năm của Saudi Arabia nhằm vào Yemen, trong đó có việc chặn cảng và sân bay qua đường bộ, biển và không. Họ tố cáo Riyadh cướp bóc tài nguyên và áp đặt các biện pháp phong tỏa toàn diện với nước này.
Trong quá khứ, Huthi từng làm gián đoạn hoạt động hàng hải trong khu vực bằng cách sử dụng tên lửa, drone và các cuộc tấn công hải quân nhằm vào các tàu họ cho là liên quan tới Israel và Mỹ trong thời điểm chiến tranh Gaza, buộc nhiều hãng vận tải phải chuyển hướng tránh vùng Biển Đỏ - một trong những hành lang thương mại quan trọng nhất thế giới.
Hiện vẫn chưa có phản hồi chính thức từ Saudi Arabia về tuyên bố phong tỏa, tạo nên sự băn khoăn về kế hoạch hành động tiếp theo từ Riyadh và đồng minh trong bối cảnh xung đột Yemen tiếp tục căng thẳng.
Yemen rơi vào cuộc nội chiến từ cuối năm 2014 khi Huthi kiểm soát thủ đô Sana'a và nhiều khu vực phía Bắc. Can thiệp của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu từ năm 2015 nhằm hỗ trợ chính quyền được cộng đồng quốc tế công nhận đã khiến xung đột kéo dài gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng hàng đầu thế giới. Dù có sự giảm nhiệt từ thỏa thuận ngừng bắn 2022, các diễn biến mới về Huthi và Saudi Arabia làm dấy lên lo ngại về một bước leo thang căng thẳng tiếp theo tại khu vực vốn đã rất bất ổn.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Huthi tuyên bố phong tỏa biển nhằm vào Saudi Arabia với hiệu lực ngay lập tức, không nêu rõ phạm vi thực hiện.
- Xung đột này có thể tác động tiêu cực tới các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Bab el-Mandeb và nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
- Các vụ đụng độ gần đây bao gồm tấn công sân bay ở Sana'a và phản ứng bằng tên lửa, drone giữa Huthi và liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu.
- Phong tỏa được Huthi lý giải là nhằm trả đũa cho phong tỏa kéo dài gần 12 năm của Saudi Arabia với Yemen.
- Cuộc nội chiến Yemen kéo dài từ 2014 với sự tham gia của Saudi Arabia đã gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng và làm gia tăng căng thẳng khu vực.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.










