Cáo buộc “thỏa thuận giá bằng thuật toán”
Phần lớn cửa hàng McDonald’s tại Mỹ thuộc sở hữu độc lập và theo chính sách của công ty, mỗi cửa hàng tự quyết định giá bán. Luật chống độc quyền của Mỹ yêu cầu các doanh nghiệp định giá độc lập với đối thủ, bởi việc phối hợp giá có thể bóp nghẹt cạnh tranh và đẩy chi phí lên cho người tiêu dùng.
Theo đơn kiện, McDonald’s đã xây dựng và triển khai trong nhiều năm một nền tảng chia sẻ thông tin định giá riêng, sử dụng dữ liệu từ hàng triệu giao dịch mỗi ngày để định giá thực đơn tại hàng nghìn nhà hàng trên khắp nước Mỹ. Nguyên đơn cho rằng kết quả là một hình thức thỏa thuận giá bằng thuật toán, nhắm vào những khách hàng vốn đã chật vật về tài chính.
McDonald’s kiên quyết bác bỏ
Người phát ngôn của McDonald’s cho rằng đơn kiện “đầy những điểm không chính xác” và khẳng định công ty sẽ kiên quyết bảo vệ mình. Theo McDonald’s, các công cụ chỉ mang tính tùy chọn, giúp chủ cửa hàng đưa ra quyết định tốt nhất cho việc kinh doanh và khách hàng, chứ không tự động hóa, phối hợp hay ấn định giá theo bất kỳ cách nào.
AI không quyết định giá thực đơn tại các nhà hàng McDonald’s, chính các chủ cửa hàng nhượng quyền mới là người làm việc đó.
Tuy nhiên, một cuộc điều tra gần đây của Reuters cho biết một số chủ cửa hàng nhượng quyền đã bị công ty gây sức ép phải sử dụng công cụ định giá AI và ghi lại những lần họ không làm theo khuyến nghị của công cụ.
McDonald’s phản bác mô tả này, gọi bài báo của Reuters là “suy đoán và thiếu hiểu biết”.
Từ chiếc Quarter Pounder đến bữa ăn 15 USD
Vụ kiện được khởi xướng bởi Michael Thomas, một khách hàng quen của McDonald’s ở thị trấn DeKalb, bang Illinois, được mô tả là người rất để ý đến giá cả. Ông nhận thấy giá phần ăn quen thuộc của mình, gồm bánh Quarter Pounder phô mai, khoai tây chiên và Coca-Cola, khác nhau ngay cả giữa các cửa hàng trong cùng khu phố. Tại New York, anh Chukwama Okeke, 43 tuổi, cũng có trải nghiệm tương tự khi một bữa ăn giá khoảng 15 USD ở Manhattan chỉ tốn gần 9 USD tại Brooklyn.
McDonald’s ở Manhattan đắt hơn nhiều so với ở Brooklyn.
Trong khi đó, chị Beatriz Milander, 27 tuổi, không nhận thấy chênh lệch lớn giữa khu tài chính Manhattan và khu Bronx nơi chị sống, nhưng cho biết giá nhìn chung đã tăng lên. Chị nói gần đây hãng có nhiều chương trình ưu đãi và món giá rẻ hơn, nhưng trước đó giá đã leo thang trong một thời gian.
Làn sóng phản đối định giá bằng AI
Giới chuyên gia cảnh báo việc doanh nghiệp dùng AI để định giá có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại Mỹ. Một số con số và sự kiện đáng chú ý:
- Từ đầu năm đến nay, ít nhất 90 dự luật đã được đệ trình trên khắp nước Mỹ nhằm chống lại việc thỏa thuận giá bằng thuật toán, theo bà Lindsay Owens của tổ chức nghiên cứu Groundwork Collaborative.
- Theo tài liệu McDonald’s công bố năm 2024, giá trung bình một món trong thực đơn đã tăng khoảng 40% từ năm 2019 đến 2024.
- Năm 2023, một suất Big Mac giá 18 USD tại bang Connecticut gây xôn xao mạng xã hội; chủ cửa hàng sau đó khởi kiện, cho rằng chính công cụ định giá AI đã gợi ý mức giá này.
McDonald’s đã mua lại công ty AI Dynamic Yield vào năm 2019 nhưng luôn khẳng định không dùng AI để định giá thực đơn. Trong tuyên bố ngày 1/10, một ngày trước khi đơn kiện được nộp, chuỗi này phủ nhận việc áp dụng định giá động. Phán quyết của tòa trong vụ kiện sẽ có ý nghĩa quan trọng không chỉ với McDonald’s mà với cả xu hướng dùng AI trong định giá trên toàn nền kinh tế.















