Thay đổi tại Quốc hội, nhưng không thay toàn bộ chính sách
Bầu cử giữa nhiệm kỳ quyết định toàn bộ 435 ghế Hạ viện và một phần ba Thượng viện Mỹ. Trước cuộc bỏ phiếu, phe Cộng hòa giữ quyền kiểm soát cả hai viện, song khoảng cách tại Hạ viện rất mong manh. Những chiến thắng ban đầu của đảng Dân chủ trong một số cuộc đua không đồng nghĩa kết quả chung đã được chốt: tại các bang cạnh tranh quyết liệt, việc kiểm phiếu và xác nhận người chiến thắng có thể kéo dài.
Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, Nhà Trắng có thể phải đối diện thêm các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và khó khăn trong thông qua ngân sách. Một Thượng viện đổi chủ còn ảnh hưởng tới việc phê chuẩn nhân sự. Tuy nhiên, tổng thống vẫn có quyền phủ quyết luật và thẩm quyền đáng kể trong ngoại giao, vì vậy không thể suy luận rằng chỉ một kết quả bầu cử sẽ lập tức tạo ra chính sách mới đối với Bắc Kinh.
Vì sao đồng thuận cạnh tranh với Trung Quốc còn bền
Chen Dongxiao cho rằng trọng tâm của phe Dân chủ, nếu thắng cử, nhiều khả năng là tăng cường kiểm soát quyền lực hành pháp hơn là xóa sạch đường lối đối ngoại hiện có. Nhận định này phản ánh một thực tế đã hình thành qua nhiều nhiệm kỳ: khác biệt giữa hai đảng về cách sử dụng thuế quan, hạn chế đầu tư hay hợp tác khí hậu không làm biến mất những lo ngại chung về chuỗi cung ứng, công nghệ chiến lược và an ninh khu vực.
Tuy vậy, đồng thuận về mục tiêu không có nghĩa thống nhất về phương pháp. Quốc hội có thể đòi điều kiện cứng rắn hơn đối với chuyển giao công nghệ hoặc gây sức ép về minh bạch các thỏa thuận kinh tế. Trong khi đó, Nhà Trắng có thể theo đuổi thương lượng song phương để tránh các cú sốc với doanh nghiệp và thị trường. Chính khoảng cách giữa hai nhịp độ ấy sẽ định hình chính sách thực tế.
Đài Loan và thương mại: hai phép thử dễ phát sinh va chạm
Vấn đề Đài Loan được xem là điểm nhạy cảm nhất. Bắc Kinh coi hòn đảo tự quản là một phần lãnh thổ Trung Quốc và không loại trừ sử dụng vũ lực để thống nhất. Washington duy trì quan hệ không chính thức với Đài Bắc, phản đối việc đơn phương thay đổi hiện trạng bằng vũ lực và tiếp tục có khuôn khổ pháp lý hỗ trợ năng lực tự vệ của Đài Loan. Chính sách ấy để lại không gian tranh luận rộng về thời điểm và quy mô bán vũ khí.
Theo Chen, các nghị sĩ thuộc cả hai đảng có thể tăng áp lực để thúc đẩy những thương vụ đã bị trì hoãn. Đây là dự báo của chuyên gia, không phải quyết định mới được Quốc hội thông qua. Một sức ép tương tự có thể xuất hiện trong các cuộc tranh luận về chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và kiểm soát xuất khẩu. Mỗi động thái riêng lẻ không nhất thiết tạo khủng hoảng, nhưng chuỗi biện pháp thiếu liên lạc có thể khiến hai phía hiểu sai ý định của nhau.
Lối thoát nằm ở cơ chế quản lý bất đồng
Phía Trung Quốc có lý do để theo dõi Quốc hội Mỹ nhưng không thể chỉ xây dựng chiến lược dựa trên một đa số tạm thời. Các vòng bầu cử, tranh chấp ngân sách và điều tra chính trị có thể làm thay đổi ưu tiên của Washington. Mặt khác, Mỹ cũng phải cân nhắc mức độ phụ thuộc kinh tế và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng nếu cạnh tranh leo thang quá nhanh.
Trong cuộc phỏng vấn với The Paper, Chen khuyến nghị Bắc Kinh giữ bình tĩnh chiến lược và tiếp tục xây dựng các cơ chế đối thoại về kinh tế, trí tuệ nhân tạo và an ninh. Ông nhấn mạnh rằng không bên nào có thể gánh nổi chi phí của một cuộc chiến hạt nhân hay sự tách rời kinh tế hoàn toàn. Đó là đánh giá mang tính chiến lược, không phải bảo đảm rằng xung đột sẽ không xảy ra.
Đối với giới doanh nghiệp, điều có ý nghĩa hơn các khẩu hiệu vận động tranh cử là liệu hai chính phủ còn giữ được kênh trao đổi, thời hạn đàm phán và quy tắc rõ ràng hay không. Bất kỳ chính quyền nào cũng cần một mức độ dự đoán được để bảo vệ đầu tư và việc làm. Kết quả giữa nhiệm kỳ vì thế có thể gây ra sóng gió ngắn hạn, nhưng hướng đi lâu dài vẫn phụ thuộc vào lựa chọn của cả Washington lẫn Bắc Kinh.
