Công việc phân loại độ tuổi phim: không đơn giản như tưởng tượng
Alina Kangasluoma dành phần lớn thời gian làm việc để xem và đánh giá hàng trăm bộ phim tại Phần Lan nhằm xác định giới hạn độ tuổi phù hợp khi phát hành trên thị trường. Bà cho biết công việc có nhiều mặt đối lập, có lúc là những bộ phim trẻ em dễ thương, có lúc lại là các cảnh bạo lực đẫm máu đến mức khiến bà muốn quay đi nhưng không thể nhắm mắt dù chỉ một giây.
Để trở thành một chuyên gia phân loại phim ở Phần Lan không đơn giản chỉ là yêu thích phim ảnh. Cần phải có đào tạo chính thức và được cơ quan quản lý chấp thuận. Trong trường hợp của Kangasluoma, bà được công ty phát hành phim mà bà làm việc cử đi tham gia khóa đào tạo tại Viện Quốc gia Âm thanh và Hình ảnh (KAVI), nay là Viện KUVI.
Tiêu chí phân loại rõ ràng nhưng không ít trường hợp cần cân nhắc kỹ
Khóa học đào tạo phân loại phim giúp người tham dự hiểu sâu về các tiêu chí liên quan đến nội dung nhạy cảm như tình dục, rượu bia, bạo lực, hoặc các hình ảnh gây hoảng loạn kèm theo minh họa cụ thể. Ví dụ, cảnh tình dục kín đáo dưới chăn có thể được phân loại 12 tuổi, trong khi cảnh mô tả rõ ràng hơn có thể bị nâng lên mức 16 tuổi. Mỗi một phút, thậm chí từng giây của bộ phim đều phải được xem xét cẩn trọng.
Khi mức độ nội dung nhạy cảm tăng lên như bạo lực hoặc bức xúc tâm lý, phân loại 16 hoặc 18 tuổi thường được áp dụng, và đó cũng là phần công việc khó khăn nhất đối với chuyên gia.
Luật pháp Phần Lan bảo vệ trẻ em nhưng cũng phải đảm bảo tự do ngôn luận
Phân loại độ tuổi phim tại Phần Lan tuân thủ luật phim ảnh nhằm bảo vệ trẻ em khỏi các nội dung có hại. Tuy nhiên, bên cạnh khía cạnh bảo vệ trẻ, việc phân loại cũng dựa trên nguyên tắc tự do ngôn luận: mức độ tuổi không được quy định theo cảm nhận của người lớn về sự khắc nghiệt của nội dung. Các giới hạn tuổi là quy định bắt buộc đối với nhà cung cấp và phát sóng.
Ngoài ra, hệ thống phân loại cho phép một độ trễ 3 năm tuổi, ví dụ trẻ 13 tuổi có thể xem phim 16 tuổi nếu có người lớn đi kèm, nhưng với phim 18 tuổi thì không áp dụng. Các hạn định này không phải chỉ là lời khuyên, mà là biện pháp bảo vệ sự phát triển lành mạnh cho trẻ.
Cập nhật và thay đổi theo xã hội và pháp luật
Khi luật pháp Phần Lan thay đổi, ví dụ năm 2023 mở rộng định nghĩa về cưỡng hiếp theo luật hình sự bao gồm việc thiếu sự đồng thuận, công việc phân loại phim cũng phải điều chỉnh. Cảnh tình dục trong phim nếu có dấu hiệu không đồng thuận có thể được phân loại là bạo lực tình dục.
Ngoài ra, sự gia tăng thể loại "true crime" (tội phạm có thật) tạo ra những thách thức cho chuyên gia phân loại trong việc xử lý nội dung tài liệu, đặc biệt khi có lời khai nạn nhân hoặc thân nhân nhưng không có hình ảnh bạo lực trực tiếp. Các trường hợp này được bàn luận trong các cuộc họp chuyên môn hàng năm nhằm tìm giải pháp hợp lý.
Quy trình phân loại đa dạng và áp lực cao
Công việc hàng ngày của Kangasluoma bắt đầu bằng việc nhận đường link phim hoặc tập phim cần phân loại. Quá trình xem phim đồng thời có ghi chú các yếu tố như bạo lực, ám ảnh, tình dục và chất kích thích để làm cơ sở phân loại tổng thể dựa trên toàn bộ nội dung, không chỉ từng cảnh riêng biệt.
Có lúc bà phải xem cả mùa của một loạt phim trong thời gian ngắn, thậm chí phải làm việc xuyên đêm để hoàn thành yêu cầu nhanh chóng.
Khó khăn và tính cá nhân trong đánh giá
Phân loại độ tuổi thường là công việc cô độc nhưng kết quả không phải lúc nào cũng cố định. Nhiều khi sau khi nhận phản hồi từ khán giả hoặc cơ quan chức năng, các quyết định phân loại có thể được xem xét lại và thay đổi.
Ví dụ, bộ phim kinh dị "Speak No Evil" năm 2022 ban đầu được phân loại 16 tuổi, nhưng do phản hồi khán giả cho rằng nội dung gây ám ảnh mạnh, phim đã được đánh giá lại và cải thiện thành 18 tuổi.
Ngược lại, với bộ phim nội địa "Sieniretki", xuất bản năm 2022, ban đầu được gán tuổi từ 16 nhưng sau xem xét lại, được hạ xuống 12 tuổi vì nội dung chính là về ma túy nhưng không trực tiếp thể hiện việc sử dụng, không gây hại cho trẻ trên 12 tuổi.
Tác động cá nhân và cảm nhận về nghề
Điều đáng chú ý là, công việc này đã ảnh hưởng đến cá nhân Kangasluoma trong cách bà tiếp nhận phim ảnh. Ngày trước khi còn nhỏ, bà từng bị ám ảnh bởi các cảnh kinh dị trong "Alien – tám hành khách" (1979). Nay công việc phân loại được đào tạo bài bản giúp bà xem phim kinh dị cũng như bạo lực mà không bị ám ảnh hay ác mộng.
Tuy nhiên, những nội dung gây ám ảnh như tài liệu về tội ác chiến tranh vẫn khiến bà khó chịu và hiếm khi được phân loại vì bà chủ yếu làm việc với các nội dung giải trí.
Trả lời câu hỏi về điều yêu thích nhất trong nghề, bà khẳng định: tình yêu phim ảnh luôn là động lực lớn nhất, và dù đôi khi phải xem các cảnh gắt gao, công việc vẫn mang lại cảm giác ý nghĩa khi góp phần bảo vệ trẻ em.
Ảnh minh họa: Vilhelmiina Penttilä / IS
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Alina Kangasluoma đã phân loại hơn 500 bộ phim trong sự nghiệp.
- Phân loại tuổi phim ở Phần Lan dựa trên Luật Phim ảnh với mục đích bảo vệ trẻ em khỏi nội dung có hại.
- Công việc này đòi hỏi đào tạo chuyên môn và sự xem xét tỉ mỉ từng cảnh trong phim.
- Sau phản hồi khán giả, phân loại tuổi phim có thể được điều chỉnh lại.
- Xã hội và luật pháp thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu chuẩn phân loại phim.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







