Mười hai triệu thùng và những cái tên phía sau
Phần lớn lượng mua là dầu Basra Medium và Basra Heavy của Iraq, thuộc nhóm những loại dầu rẻ nhất hiện có ở Trung Đông. Theo các nguồn tin, bên mua gồm Hongrun Petrochemical, Qicheng Petrochemical, Qirun Petrochemical, Hualong và Chambroad Petrochemical. Hongrun cùng Shenchi Petrochemical còn mua 3 triệu thùng dầu al-Shaheen của Qatar để về đầu tháng 11.
Các nguồn tin yêu cầu không nêu tên vì không được phép phát biểu với báo chí. Các nhà lọc dầu chưa phản hồi ngay đề nghị bình luận do Trung Quốc đang trong kỳ nghỉ lễ. Mercuria và Trafigura từ chối bình luận; TotalEnergies chưa phản hồi ngay.
"Dầu Iraq đã trở thành chuẩn mới cho các nhà lọc dầu tư nhân Trung Quốc nhờ nguồn cung dồi dào và khả năng giao nhanh." — Một thương nhân
Một tháng không có thùng dầu nào rời Iran
Trong nhiều năm, các nhà lọc dầu tư nhân Trung Quốc dựa rất nhiều vào dầu giảm giá từ các nhà sản xuất bị trừng phạt, đặc biệt là Iran. Nhưng theo số liệu của hãng phân tích Kpler, nhập khẩu dầu Iran của Trung Quốc trong tháng 9 giảm gần một nửa so với một năm trước, xuống 590 nghìn thùng mỗi ngày.
Lượng dầu thô Iran được trữ trên các tàu nằm ngoài vùng phong tỏa cũng giảm hơn một nửa, từ 100 triệu thùng vào cuối tháng 7 xuống 45 triệu thùng.
Con số gây chú ý nhất là một số không. Theo Kpler, trong tháng 9, Iran không xuất khẩu một thùng dầu thô nào, lần đầu tiên kể từ khi hãng này bắt đầu theo dõi dòng dầu từ nước sản xuất ấy vào năm 2013. Bối cảnh là việc Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân với tàu Iran từ tháng 7, sau những gián đoạn nguồn cung gắn với cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran.
Mua được dầu nhưng lỗ khi lọc
Nghịch lý là trong lúc tìm được nguồn thay thế, các nhà lọc dầu lại bước vào vùng thua lỗ. Khi xuất khẩu qua Eo biển Hormuz hồi phục, các nhà kinh doanh hạ giá chào để kích thích nhu cầu từ phía Trung Quốc, và theo một thương nhân, bên mua không chịu trả mức cộng giao ngay trên 20 USD mỗi thùng.
Nguyên nhân nằm ở phía đầu ra. Theo công ty tư vấn Horizon Insights, tỷ lệ huy động công suất lọc dầu ở tỉnh Sơn Đông giảm từ gần 60 phần trăm đầu tháng 9 xuống khoảng 55 phần trăm vào cuối tháng, khi biên lợi nhuận xấu đi vì Trung Quốc chặn mức tăng giá nhiên liệu trong lúc chi phí dầu thô đầu vào tăng vọt. Cuối tháng 9, các nhà lọc dầu lỗ từ 250 tới 500 nhân dân tệ mỗi tấn, so với mức lãi khoảng 500 nhân dân tệ mỗi tấn vào đầu tháng.
Vì sao chuyện này quan trọng bên ngoài Sơn Đông
Nhu cầu mạnh với dầu vùng Vịnh không bị trừng phạt từ các nhà lọc dầu tư nhân Trung Quốc đã góp phần đỡ giá thị trường sau những gián đoạn nguồn cung. Nói cách khác, một nhóm doanh nghiệp tư nhân ở một tỉnh của Trung Quốc đang là một trong những lực đỡ cầu quan trọng của thị trường dầu toàn cầu.
Thương vụ lần này cũng không phải lần đầu. Từ cuối tháng 8 tới đầu tháng 9, chính nhóm này đã mua hơn 20 triệu thùng dầu từ Tây Phi, Canada và Colombia khi nguồn Iran cạn dần. Điều đó cho thấy một năng lực đáng chú ý: khả năng đổi nguồn trên quy mô hàng chục triệu thùng chỉ trong vài tuần. Ba điều đáng theo dõi tiếp.
- Mức cộng giá của dầu Iraq và Qatar sẽ giảm tiếp hay giữ ở vùng cao.
- Tỷ lệ huy động công suất ở Sơn Đông có phục hồi khi biên lợi nhuận cải thiện hay không.
- Xuất khẩu dầu của Iran có trở lại được mức nào trong các tháng tới.














