Áp lực gia tăng từ số ca Alzheimer ở Hong Kong

Alzheimer là dạng phổ biến nhất của chứng mất trí nhớ với tỷ lệ chiếm từ 60 đến 70%. Tại Hong Kong, nơi dân số già hóa nhanh chóng, khoảng 9,7% người trên 60 tuổi được ước tính mắc chứng mất trí nhớ, theo Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe thuộc Sở Y tế. Các nhà nghiên cứu dự đoán số bệnh nhân mất trí sẽ tăng lên tới 330.000 người vào năm 2039.

Chứng mất trí đã trở thành nguyên nhân tử vong đứng thứ bảy tại thành phố trong năm 2024, với số ca tử vong tăng từ 276 trường hợp năm 2004 lên 1.364 trường hợp. Những con số này đặt ra thách thức lớn cho hệ thống chăm sóc y tế và cộng đồng tại Hong Kong.

Công nghệ sàng lọc mới mở đường cho phát hiện sớm

Giáo sư Agnes Chan Sui-yin, Chủ nhiệm Khoa Tâm lý học của Đại học Chinese University of Hong Kong, đã phát triển một thiết bị đeo công nghệ quang phổ gần hồng ngoại chức năng (fNIRS) giúp đánh giá nguy cơ mất trí thông qua đo sự thay đổi lưu lượng máu não khi người tham gia quan sát và nhớ các mẫu thị giác có độ phức tạp tăng dần.

Nghiên cứu với 151 người tham gia cho thấy thiết bị này đạt độ chính xác khoảng 69% trong việc nhận biết các dấu hiệu tiền lâm sàng của mất trí, như suy giảm nhận thức nhẹ liên quan đến trí nhớ hay các khiếu nại về trí nhớ nghiêm trọng – những giai đoạn sớm của bệnh. Đây là bước tiến quan trọng so với phương pháp truyền thống gồm đánh giá nhận thức và chụp ảnh não, vốn tốn nhiều thời gian và chi phí, không kể khả năng bỏ sót các triệu chứng sớm.

Song hành với liệu pháp điều trị mới

Cùng với công nghệ sàng lọc, Hong Kong mới đây đã cho phép sử dụng lecanemab, một liệu pháp chống amyloid đầu tiên được chứng nhận giúp làm chậm tiến trình suy giảm nhận thức ở giai đoạn đầu của Alzheimer. Thuốc này hoạt động bằng cách hướng đến và loại bỏ các mảng protein amyloid tích tụ trong não, vốn được xem là nguyên nhân căn bản gây tổn thương thần kinh.

Advertisement300 × 250

Maggie Lee Nga-yee, Giám đốc Điều hành Hiệp hội Bệnh Alzheimer Hong Kong, nhận định những tiến bộ trong phát hiện và điều trị đã kích thích sự quan tâm và thông tin của người dân, giúp nhiều người cao tuổi tìm đến các chương trình sàng lọc và tư vấn điều trị sớm hơn.

Cần nỗ lực lớn hơn từ chính quyền và xã hội

Doreen Kong Yuk-foon, cựu nghị sĩ và người đấu tranh cho chính sách về mất trí nhớ, nhấn mạnh chính quyền Hong Kong cần cập nhật hệ thống hỗ trợ toàn diện phù hợp với tiến độ y học hiện đại. Chiến dịch Xây dựng Cộng đồng Thân thiện với Người Mất Trí của Sở Phúc lợi Xã hội từ năm 2018 đến 2023 đã đào tạo hơn 10.000 người dân về cách chăm sóc bệnh nhân.

Kong đề xuất khởi động thêm một chiến dịch giáo dục cộng đồng nhằm tăng cường nhận thức và nâng cao tỷ lệ sàng lọc, đồng thời học hỏi mô hình của Singapore với các khu dân cư chuyên biệt thân thiện với người mất trí, nhằm chuẩn bị cho áp lực xã hội ngày càng tăng do già hóa dân số.

Câu chuyện người bệnh Alzheimer và ý nghĩa của thời gian quý giá

Một trường hợp điển hình là bà Mary Chan, 65 tuổi, người đã sống trong nỗi lo căn bệnh Alzheimer di truyền trong gia đình nhiều năm. Khi nhận ra dấu hiệu suy giảm trí nhớ trong cuộc sống thường ngày, bà đã chủ động tìm kiếm chẩn đoán và được phát hiện mắc Alzheimer giai đoạn đầu. Sau gần một thập kỷ sống với sự lo sợ cho tương lai, nhận được chẩn đoán giúp bà giảm bớt gánh nặng tâm lý và lập kế hoạch quản lý bệnh hiệu quả hơn.

Con gái bà Chan chia sẻ: “Alzheimer không phải căn bệnh dễ chữa như cúm, nên mỗi khoảnh khắc kéo dài được bên gia đình đều là những giờ vàng quý giá.” Giờ đây, với các công nghệ và phương pháp điều trị mới, người bệnh có triển vọng duy trì chất lượng cuộc sống và sự gắn kết gia đình lâu dài hơn.

Song song với các chương trình sàng lọc miễn phí dành cho người trên 40 tuổi, và các phương pháp xét nghiệm dựa trên mẫu máu hay ảnh võng mạc, Hong Kong đang từng bước nâng cao khả năng phát hiện và chăm sóc bệnh nhân ngay từ giai đoạn sớm. Điều này không chỉ bảo vệ người bệnh mà còn giảm áp lực lên các cơ sở y tế và đặt nền móng cho các chính sách hỗ trợ hiệu quả trong tương lai.