Sau thất bại giữa kỳ tại Mỹ, Donald Trump đối diện giới hạn quyền lực còn Đảng Dân chủ phải chứng minh năng lực cầm quyền

Bầu cử giữa kỳ thường là phép thử đối với đảng đang nắm Nhà Trắng, nhưng quy mô thất bại của phe Cộng hòa lần này vượt khỏi những cuộc đua cạnh tranh truyền thống. Theo Reuters, Đảng Dân chủ giành ít nhất 54 ghế Thượng viện và nắm lại Hạ viện, trong khi một số cuộc đua vẫn chưa ngã ngũ vào ngày 4/11. Những chiến thắng tại các địa bàn vốn nghiêng về Cộng hòa cho thấy bản đồ chính trị có thể dịch chuyển nhanh khi mối lo đời sống trở thành chủ đề chính.

Cuộc bầu cử không chỉ đo sự ưa thích dành cho từng ứng viên. Nó còn phản ánh cách người dân đánh giá hiệu quả quản lý của chính quyền liên bang. Đối với Trump, người từng giành được sự ủng hộ từ các nhóm cử tri bất mãn với giới tinh hoa, tổn thất đáng chú ý nhất là sự suy yếu của lời hứa mang lại ổn định và thịnh vượng.

Khảo sát cử tri của Associated Press cho thấy lạm phát, giá hàng hóa, chiến tranh Iran và sự giám sát quyền lực có ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn ở hòm phiếu. Những người ủng hộ thuế quan lập luận rằng hàng rào thương mại bảo vệ sản xuất trong nước, nhưng người phản đối nhấn mạnh chi phí nhập khẩu và sức mua của gia đình. Cuộc chiến tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá nhiên liệu trở thành một trải nghiệm kinh tế hằng ngày.

Trong bài bình luận gốc, Jenkins quy phần lớn thất bại cho các quyết định do chính Trump đưa ra, từ chính sách nhập cư quyết liệt, xung đột thuế quan đến mở rộng chiến sự với Iran. Đây là nhận định chính trị của tác giả, không phải kết luận duy nhất của dữ liệu bầu cử. Các cuộc khảo sát còn chỉ ra nỗi lo về tham nhũng, y tế và việc Quốc hội chưa kiểm soát đầy đủ quyền hành pháp.

Dữ liệu AP cũng chứa một nghịch lý: nhiều người bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ nhưng không có đánh giá tích cực về chính đảng này. Sự phản đối tổng thống có thể tạo liên minh bầu cử rộng, song liên minh ấy không tự động đồng thuận về thuế, nhập cư, chính sách đối ngoại hay mức chi tiêu công.

Một thắng lợi chống lại đối thủ vì vậy dễ bị hiểu nhầm là sự tán thành mọi đề xuất của bên chiến thắng.

Jenkins cảnh báo Đảng Dân chủ không thể mãi định nghĩa bản thân bằng khẩu hiệu đối lập với Trump. Quan điểm đó có điểm gặp với khảo sát AP, dù giải pháp mà tác giả ưa chuộng mang sắc thái bảo thủ. Muốn duy trì lợi thế đến năm 2028, đảng này cần thuyết phục cử tri bằng các chính sách đo được kết quả, thay vì chỉ khai thác những tranh cãi của Nhà Trắng.

“Người dân Mỹ đang kêu gọi một sự thay đổi mang tính chuyển biến sâu sắc.” — Hakeem Jeffries

Khi tiếp quản hai viện vào tháng 1/2027, phe Dân chủ có thể mở điều trần, yêu cầu tài liệu, giám sát ngân sách, và tác động đến việc phê chuẩn nhân sự cấp cao. Các công cụ ấy làm tăng chi phí chính trị của những quyết định gây tranh cãi. Tuy vậy, tổng thống vẫn có quyền phủ quyết dự luật; nhiều quyền hạn về ngoại thương và điều hành đã được luật trao cho hành pháp. Kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa kiểm soát Nhà Trắng.

Nếu hai bên chỉ dùng quyền lực để phủ nhận lẫn nhau, nguy cơ bế tắc sẽ khiến sự thất vọng của cử tri kéo dài. Ngược lại, những thỏa thuận có giới hạn về chi phí y tế, hạ tầng, giám sát chi tiêu hoặc ổn định thị trường có thể là cách kiểm chứng năng lực quản trị. Đó là bài kiểm tra khó hơn một chiến dịch vận động thắng cử.

Phe Cộng hòa phải cân nhắc liệu tiếp tục đặt toàn bộ thương hiệu chính trị vào Donald Trump hay xây dựng một chương trình có sức sống sau nhiệm kỳ của ông. Một số người ủng hộ vẫn tin thuế quan và chính sách cứng rắn cần thiết về lâu dài; những người khác cho rằng cái giá kinh tế và ngoại giao đã làm co hẹp liên minh bầu cử. Cuộc tranh luận ấy sẽ định hình cuộc đua năm 2028.

Ở phía bên kia, sự khác biệt giữa cánh cấp tiến và những người theo đường lối ôn hòa sẽ nổi bật hơn khi đảng phải biến khẩu hiệu thành quyết sách. Cử tri có thể muốn thay đổi mà không muốn một cuộc đối đầu ý thức hệ mới. Bài học chung của đêm bầu cử là sự tín nhiệm luôn có điều kiện: chính sách cần được đánh giá không chỉ bằng mục đích tuyên bố, mà bằng tác động thực tế lên đời sống.