Ngày 7/10, khuôn khổ của mọi cuộc tranh luận
Ba năm sau, thất bại an ninh lớn nhất trong lịch sử Israel đang đe dọa chấm dứt sự nghiệp của vị thủ tướng tại vị lâu nhất. “Ngày 7/10 giống như một khuôn khổ cho toàn bộ cuộc tranh luận chính trị đang diễn ra”, bà Tamar Hermann, chuyên gia về dư luận tại Viện Dân chủ Israel, nhận định. “Theo một cách nào đó, tất cả chúng ta đều đang sống trong hậu chấn thương”.
Sau hàng loạt vụ từ chức của các quan chức an ninh hàng đầu, ông Netanyahu là nhân vật cấp cao duy nhất từ thời điểm 7/10 vẫn còn tại vị. Điều đó biến cuộc bầu cử ngày 27/10 thành một cuộc trưng cầu ý dân về năng lực lãnh đạo của ông. Nếu thất bại, sự nghiệp của chính trị gia sắp bước sang tuổi 77 nhiều khả năng sẽ khép lại.
Hai câu chuyện đối lập về cùng một thảm kịch
Đối thủ chính của ông Netanyahu là Gadi Eisenkot, cựu Tổng Tham mưu trưởng có con trai và cháu trai hy sinh trong các trận chiến ở Gaza. Phe đối lập cam kết thành lập chính phủ “sửa chữa và tái thiết”, bắt đầu bằng một ủy ban điều tra chính thức về ngày 7/10, đồng thời chấm dứt việc miễn nghĩa vụ quân sự cho nam giới Do Thái chính thống cực đoan.
Cuộc bầu cử định mệnh nhất trong lịch sử Nhà nước Israel là cuộc lựa chọn giữa né tránh và nhập ngũ, giữa nhận trách nhiệm và trốn tránh trách nhiệm.
Ông Netanyahu thì bác bỏ yêu cầu lập ủy ban điều tra và tìm cách chuyển trách nhiệm sang giới an ninh. Ông gần đây cáo buộc cựu Giám đốc Shin Bet Ronen Bar che giấu thông tin trước cuộc tấn công; ông Bar tuyên bố sẽ kiện vì tội phỉ báng. Ông Netanyahu cũng phủ nhận các bản tin cho rằng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Ai Cập từng cảnh báo ông. Tại Liên Hợp Quốc, ông nói kẻ thù từng mong Israel sụp đổ, nhưng Israel đã “đứng dậy và chiến đấu như những chú sư tử”.
Nạn nhân bước vào chính trường
Nhiều người trực tiếp chịu ảnh hưởng từ ngày 7/10 nay có tên trong danh sách ứng cử của các đảng, ở cả hai phe:
- Danh sách của đảng Yashar do ông Eisenkot lãnh đạo có hai phụ huynh mất con trong ngày 7/10.
- Đảng Likud của ông Netanyahu cũng có hai phụ huynh mất con, trong đó có mẹ của một cảnh sát hy sinh mà hài cốt là phần cuối cùng được trao trả, cùng một ứng viên mất cả hai chân khi phục vụ ở Gaza.
- Lãnh đạo đảng Dân chủ Yair Golan, một tướng về hưu, từng mặc lại quân phục lao xuống biên giới chiến đấu ngày hôm đó; đảng trung dung Together có tướng Noam Tibon, người đã chiến đấu để giải cứu gia đình con trai mình.
Ban tổ chức buổi lễ tưởng niệm lớn ở Tel Aviv, trong đó có thân nhân các nạn nhân, nói họ giữ chính trị đứng ngoài sự kiện, nhưng không giấu sự giận dữ với giới lãnh đạo.
“Chúng tôi sẽ không để bất kỳ ai trốn tránh trách nhiệm”, ông Yonatan Shamriz, người có anh trai bị bắt làm con tin và bị binh sĩ Israel bắn nhầm sau khi trốn thoát, nói.
Những điều vắng bóng trong cuộc tranh luận
Gần như vắng bóng trong diễn ngôn công khai ở Israel là thảm cảnh ở Gaza và số phận của người Palestine. Các nhà lãnh đạo Israel ít nói về con số thương vong chưa từng có, cuộc khủng hoảng nhân đạo hay việc tái thiết, mà chủ yếu tập trung vào nỗi đau của chính đất nước mình.
Hầu như không có ai nhắc tới đàm phán hòa bình, và ngay cả các đối thủ của ông Netanyahu phần lớn cũng phản đối việc thành lập nhà nước Palestine bên cạnh Israel, giải pháp mà cộng đồng quốc tế ưu tiên. Khi hai nhà làm phim Israel công bố một phim tài liệu về thường dân thiệt mạng ở Gaza hồi tháng trước, lãnh đạo các đảng trên toàn phổ chính trị, kể cả ông Eisenkot, đã cáo buộc họ phản quốc.
Cuộc đua sát nút, quan điểm đã đông cứng
Các cuộc thăm dò cho thấy cuộc đua giữa ông Netanyahu và ông Eisenkot rất sát nút, kết quả khó đoán. Theo Viện Dân chủ Israel, hơn 60% người Israel coi thái độ của họ đối với ngày 7/10 là yếu tố trọng tâm khi bỏ phiếu, con số lên tới 68% trong cộng đồng người Do Thái; còn cử tri Arab quan tâm nhất tới làn sóng tội phạm trong cộng đồng của họ.
Tuy nhiên, theo bà Hermann, điều đó không hẳn là tin xấu với ông Netanyahu, bởi ba năm qua đã khiến quan điểm của cả hai phe thêm đông cứng. Việc ai cũng cho rằng ngày 7/10 quan trọng, bà nói, “không có nghĩa là họ sẽ đi tới cùng một kết luận”.














