Câu trả lời gây chú ý tại Quốc hội
Trong phiên điều trần ngân sách hôm thứ Tư, bà Takaichi được hỏi về lịch làm việc của thủ tướng, sau khi một báo cáo gần đây cho rằng các thủ tướng Nhật Bản mất quá nhiều thời gian cho thủ tục lập pháp. Bà nhân cơ hội nói rằng rất khó tìm thời gian ngồi xuống suy nghĩ chiến lược về hướng đi của đất nước, khi ngoài công việc, bà còn phải lo nhiều việc cá nhân.
“Tôi có thể đang dành thêm ba hoặc bốn giờ cho những việc này.” — Sanae Takaichi
Theo báo cáo của NXJI Research, lãnh đạo Nhật Bản có thể mất tới bảy giờ mỗi ngày trả lời chất vấn của các nghị sĩ và dự trung bình khoảng 72 ngày họp Quốc hội mỗi năm, so với 50 ngày ở Anh và 13 ngày ở Đức. Bà Takaichi, người tự nhận là nghiện công việc và chỉ ngủ “từ 0 đến 3 giờ” mỗi đêm, còn khiến các nghị sĩ bật cười khi kể đội ngũ trợ lý toàn nam giới chưa quen với một nữ thủ tướng.
Khen và chê
Một số người ủng hộ ca ngợi phát biểu của bà Takaichi, cho rằng bà đã giúp xã hội chú ý đến nỗ lực thêm mà phụ nữ phải bỏ ra để thành công trong công việc, cùng vai trò của họ trong việc quán xuyến gia đình. Nhà văn bảo thủ Kotoe Hashimoto đặt câu hỏi ngược lại với những người chỉ trích trên mạng xã hội X.
“Họ muốn bà ấy đến Quốc hội với gương mặt không trang điểm sao?” — Kotoe Hashimoto
Ngược lại, nhiều nghị sĩ và nhà bình luận cho rằng bà Takaichi đang cổ xúy định kiến về phụ nữ. Nữ thượng nghị sĩ đối lập Yoshiko Kira nhận định thủ tướng đang củng cố chuẩn mực giới và làm suy yếu nỗ lực cải thiện quyền phụ nữ, khi nói về các kỳ vọng ngoại hình như thể đó là “lẽ tự nhiên” không thể thay đổi.
Gánh nặng vô hình của phụ nữ Nhật Bản
Phát biểu của bà Takaichi chạm tới một thực tế quen thuộc trong xã hội Nhật Bản. Những con số và chuẩn mực đáng chú ý gồm:
- Phụ nữ Nhật Bản đảm nhận hơn ba phần tư công việc nhà, theo một số ước tính.
- Nhiều người lao động Nhật Bản thường xuyên phải làm thêm giờ, có thể tới 22 giờ mỗi tháng.
- Chỉ khoảng 2% hộ gia đình thuê người giúp việc, theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp.
- Chuẩn mực “midashinami” đòi hỏi vẻ ngoài chỉn chu nơi công cộng: trang điểm vừa phải, đi giày cao gót, tránh váy ngắn và áo hở cổ.
Thống đốc Tokyo Yuriko Koike từng nhiều lần xin lỗi vì quên tô son khi họp báo, còn một nữ dẫn chương trình của đài NHK gây xôn xao khi lên sóng đưa tin động đất với kính và gương mặt dường như không trang điểm. Một số doanh nghiệp đã thay đổi, như Japan Airlines cho phép tiếp viên đi giày thể thao thay vì giày cao gót.
Tiếng nói từ đường phố Tokyo
Bên ngoài một ga tàu điện ngầm ở Tokyo, phụ nữ bày tỏ những quan điểm trái chiều. Cô Rina Sumi, 22 tuổi, làm bán thời gian tại một quán cà phê, cho rằng phát biểu của thủ tướng không còn phù hợp với thời đại.
“Sao lại nhắc đến giới tính như thể đó là một cái cớ?” — Rina Sumi
Trong khi đó, cô Mika Okado, 27 tuổi, một y tá dành khoảng một giờ mỗi ngày để chuẩn bị, kể cả làm hộp cơm bento, lại ngưỡng mộ sự thẳng thắn của thủ tướng. Theo cô, việc bà nói mà không tính toán từng lời lại mang đến cảm giác rất con người.
