Ngày biểu tình lớn nhất trong một tháng sóng gió
Từ Paris, nơi hơn 100.000 người tuần hành ôn hòa, đến Marseille, Lyon, Bordeaux, Lille hay Limoges, đường phố Pháp ngày thứ Bảy rợp biểu ngữ phản đối giá cả leo thang và dịch vụ công xuống cấp. Đây là lần đầu tiên phong trào của học sinh, vốn đã lan ra hàng trăm trường học, hòa vào một làn sóng xã hội thu hút người dân thuộc nhiều thế hệ.
Kể từ khi các cuộc biểu tình của học sinh bắt đầu vào tháng trước, hàng trăm người đã bị thương trong các vụ đụng độ ngày càng leo thang với cảnh sát chống bạo động, nhiều người trong số đó là thanh thiếu niên, và hàng nghìn người bị bắt, phần lớn là trẻ vị thành niên. Những con số của ngày 17/10 cho thấy quy mô chưa từng có:
- Hơn 500.000 người tham gia 110 cuộc tuần hành theo Bộ Nội vụ; công đoàn CGT ước tính 800.000 người.
- Khoảng 400 người bị bắt trên toàn quốc tính đến tối, phần lớn là người trưởng thành, theo Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez.
- Nhiều biểu tượng nhà nước bị tấn công, từ tòa thị chính đến dinh thự của tỉnh trưởng.
Khi các biểu tượng của nền Cộng hòa bị nhắm tới
Tại Marseille, thành phố lớn thứ hai nước Pháp, một nhóm người đã xông vào tòa thị chính và xô đổ tượng bán thân Marianne, biểu tượng của nền Cộng hòa, trước khi bị cảnh sát giải tán; một đồn cảnh sát thành phố cũng bị phá hoại. Ở Limoges, thành phố nổi tiếng với đồ sứ, tòa thị chính bị phóng hỏa và video đã được xác minh cho thấy tháp chuông đổ sập trong biển lửa. Tại Bordeaux, dinh thự chính thức của tỉnh trưởng bị hư hại; ở Lille, cửa và nhiều cửa sổ tòa thị chính bị đập vỡ.
Ở Paris, vài trăm kẻ quá khích, phần lớn mặc đồ đen, đeo mặt nạ và kính bảo hộ, đối đầu với cảnh sát tại quảng trường République; ô tô bị đốt, cửa hàng bị đập phá. Thị trưởng Paris Emmanuel Grégoire cho biết thiệt hại sẽ là “khổng lồ” khi “cả những con phố đã bị tàn phá một cách có hệ thống”. Phó thị trưởng Lille Charlotte Brun nhận định những hành vi này đi ngược với thông điệp chính của ngày biểu tình.
*“Đó là ngôi nhà chung của mọi công dân.” — Charlotte Brun*
Chính phủ và phe cánh tả cấp tiến đổ lỗi cho nhau
Thủ tướng Sébastien Lecornu cáo buộc “các nhóm cực tả” đứng sau bạo lực, cho rằng họ muốn dùng các vụ việc này như màn “khởi động” trước cuộc bầu cử tổng thống, đồng thời ca ngợi cảnh sát đã đối mặt với bạo lực “cường độ cực cao”. Tổng thống Macron kêu gọi đoàn kết chống lại những kẻ gieo rắc hỗn loạn, cam kết thủ phạm sẽ bị truy tố và trừng phạt.
*“Chúng tôi sẽ không bị đe dọa. Không ai được áp đặt chương trình chính trị của mình bằng bạo lực.” — Sébastien Lecornu*
Lãnh đạo đảng Nước Pháp Bất khuất (LFI) Jean-Luc Mélenchon, đảng bị chính phủ cáo buộc kích động biểu tình, bác bỏ cáo buộc này. Ông đăng ảnh các cuộc tuần hành ôn hòa trên cả nước và chỉ trích chính phủ ra lệnh bắn hơi cay “không ngừng nghỉ” vào người biểu tình ở Paris. Về phần mình, Bộ trưởng Nuñez cho biết đến cuối chiều, cảnh sát chủ yếu phải đối phó với những “kẻ phạm pháp cơ hội” cướp phá cửa hàng.
*“Sự đối đầu dường như chính là mục tiêu của chiến lược ‘duy trì trật tự’ này.” — Jean-Luc Mélenchon*
Đa số ôn hòa và những tiếng nói bị lấn át
Đằng sau những hình ảnh khói lửa được phát đi phát lại trên truyền hình, phần lớn các cuộc tuần hành kết thúc trong hòa bình. Ở Paris, người tham gia hát, nhảy múa và giơ cao những tấm biển hài hước. Nhiếp ảnh gia Solène Millon, 35 tuổi, cho biết không khí rất tuyệt và những kẻ phá hoại chỉ là thiểu số.
*“Những gì chúng ta thấy trên tivi, với những người đập phá, chỉ là thiểu số.” — Solène Millon*
Nhiều người đến với cuộc tuần hành vì những lý do rất đời thường: hóa đơn tăng, dịch vụ công xuống cấp, lớp học thiếu giáo viên. Với họ, bạo lực không chỉ gây thiệt hại vật chất mà còn làm lu mờ chính những yêu sách chính đáng mà họ muốn gửi tới chính quyền.
Bước tiếp theo là gì?
Các cuộc biểu tình diễn ra khi chính phủ đang tìm cách thông qua một ngân sách thắt lưng buộc bụng cho năm 2027, với các biện pháp như đóng băng lương khu vực công và tăng thuế, giữa lúc lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp chịu áp lực. Chính phủ thừa nhận một số yêu cầu của học sinh là chính đáng; Thủ tướng Lecornu hứa công bố các biện pháp cụ thể vào cuối tháng 10, còn Quốc hội sẽ thảo luận ngân sách giáo dục vào ngày 12/11.
Tuy nhiên, phong trào không có người lãnh đạo hay yêu sách thống nhất. Bà Estelle Grandidier, 41 tuổi, nhân viên một tổ chức phi lợi nhuận, gọi đây là sự “hội tụ của các cuộc đấu tranh”, nhưng thừa nhận ai đến cũng mang theo yêu cầu riêng của mình.
*“Vậy câu hỏi đặt ra là: bước tiếp theo là gì?” — Estelle Grandidier*
