Thách thức từ du lịch quá tải tại Vlkolinec

Vlkolinec, ngôi làng nhỏ thuộc trung tâm Slovakia, đang đối mặt với sự phản ứng gay gắt từ người dân địa phương về những ảnh hưởng của hoạt động du lịch gia tăng sau khi làng được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO năm 1993. Dù làng đã được công nhận là Khu bảo tồn Kiến trúc Dân gian từ năm 1977, sự công nhận của UNESCO đã làm tăng mạnh lượng khách tham quan, gây áp lực lên cộng đồng cư dân còn lại ở đây.

Ông Anton Sabucha, 68 tuổi, một người dân lâu năm của Vlkolinec, chia sẻ rằng sự xuất hiện của khách du lịch đôi khi làm ảnh hưởng tới cuộc sống riêng tư của người dân. Ông kể rằng ngày nay chỉ còn khoảng 17 người sinh sống quanh năm, giảm so với số dân khoảng 200 người trước đây. Những du khách không tôn trọng quy định đã đi vào khu vườn cá nhân, giẫm đạp lên hoa và chụp ảnh dù có biển báo cấm khiến người dân cảm thấy bức xúc.

Mất mát trong đời sống làng truyền thống

Sau nhiều năm, cuộc sống truyền thống và cảnh quan tự nhiên của làng cũng đang dần biến mất. Các khu đồng cỏ xung quanh không còn được cắt tỉa thường xuyên, những tầng đất canh tác cổ truyền bị cây cỏ mọc lấn chiếm. Dù thu nhập từ du lịch đạt khoảng 400 euro mỗi hộ gia đình mỗi năm, con số này chỉ đủ để mua đốt mùa đông và không giúp hồi sinh đời sống nông nghiệp truyền thống vốn từng gắn bó mật thiết với cư dân.

Ông Sabucha nhấn mạnh rằng, với khách du lịch, những ngôi nhà gỗ chỉ là điểm tham quan, nhưng đối với cư dân là nơi chốn có linh hồn với từng người từng gia đình đã từng sinh sống.

Quan điểm khác về vai trò của UNESCO

Người quản lý du lịch của thị trấn Ruzomberok, ông Miro Parobek, cho rằng UNESCO không phải là nguyên nhân chính gây ra các vấn đề hiện nay. Thay vào đó, vấn đề cần được giải quyết bằng việc quản lý du lịch hiệu quả hơn nhằm cân bằng giữa việc bảo tồn kiến trúc truyền thống và duy trì cuộc sống cho người dân địa phương.

Advertisement300 × 250

Chính quyền đã giảm quy mô các lễ hội lớn cổ truyền, chuyển sang tổ chức các sự kiện văn hóa nhỏ hơn và thành lập nhóm làm việc phối hợp với cư dân nhằm phản hồi ý kiến của họ. Ngoài ra, các gia đình cũng được hỗ trợ tài chính để trùng tu các di tích lịch sử và có dịch vụ xe đưa đón đến trung tâm thị trấn dành cho người cao tuổi.

Dự án phát triển bền vững hướng tới cân bằng lợi ích

Ruzomberok đang tìm kiếm nguồn tài trợ từ Na Uy cho các dự án nhằm giảm áp lực lên ngôi làng, gồm bãi đỗ xe và điểm chuyển tiếp ở chân núi, nâng cấp đường đi bộ và hệ thống thoát nước, phục hồi các kho thóc và bậc thang truyền thống cũng như chuyển đổi ngôi trường cũ thành trung tâm văn hóa cộng đồng. Dự án cũng hướng tới tăng cơ hội việc làm cho cư dân trong vai trò hướng dẫn viên và người giữ gìn di sản.

Khó khăn trong việc rút khỏi danh sách UNESCO

Dù một số ít người dân như ông Sabucha mong muốn Vlkolinec rút khỏi danh sách Di sản thế giới UNESCO để giảm áp lực du lịch, thực tế việc này gần như không thể xảy ra. Từ khi UNESCO thành lập chương trình này vào năm 1978, mới chỉ có ba địa điểm bị xóa tên vì các nguyên nhân như phá hủy do xây dựng hay phát triển quy mô lớn dẫn tới mất đi giá trị di sản. Chưa từng có tiền lệ một cộng đồng chủ động yêu cầu xóa khỏi danh sách và được chấp thuận.

Vì vậy, khả năng Vlkolinec trở thành địa điểm đầu tiên bị xóa khỏi danh sách theo mong muốn của cư dân rất thấp, nhất là khi các giải pháp quản lý và bảo tồn đang được xúc tiến.