Tehran không giấu niềm hả hê
Cuộc bầu cử giữa kỳ là đòn giáng mạnh vào ông Trump và Đảng Cộng hòa: Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội và thắng cả ở những bang vốn là thành trì của đối thủ như Texas, South Carolina và Kansas. Chính quyền Tehran không giấu niềm vui. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố những tính toán của Washington đã thất bại và các giả định đã sụp đổ.
Theo bài phân tích, đây là thông điệp tuyên truyền thô bạo của một chế độ quen sản xuất các nội dung chống Mỹ. Nhưng lần này, Cộng hòa Hồi giáo có lý do để ăn mừng: quân đội có thể đã bị tàn phá và kinh tế rơi vào vòng xoáy nguy hiểm, song chiến lược sống sót qua cuộc chiến với Mỹ của họ đang có tác dụng.
Người Mỹ đã nói KHÔNG VỚI CHIẾN TRANH, và chúng tôi tán thành thông điệp này.
Chiến lược được chuẩn bị suốt hai thập kỷ
Sau khi Mỹ phát động chiến tranh ở Afghanistan và Iraq sau sự kiện 11/9/2001, Iran – bị Tổng thống George W. Bush xếp vào “trục ma quỷ” – dự đoán mình sẽ là mục tiêu tiếp theo.
Tehran tìm cách đẩy Mỹ khỏi khu vực bằng cách hậu thuẫn các lực lượng dân quân, đồng thời chuẩn bị cho các đợt ném bom; theo báo cáo năm 2009 của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran đã bí mật xây dựng cơ sở ngầm Fordow từ bảy năm trước đó. Chiến lược của Iran dựa trên giả định sẽ chịu tổn thất lớn nhưng có thể trụ lâu hơn đối thủ, với các trụ cột:
- Cơ cấu chỉ huy phi tập trung, cho phép mỗi tỉnh trong số 31 tỉnh tự tiếp tục chiến đấu, cùng việc chỉ định sẵn nhiều người kế nhiệm cho các chỉ huy cấp cao.
- Gây sức ép lên các quốc gia vùng Vịnh, những nước khi bị tấn công sẽ thúc giục Washington chấm dứt giao tranh.
- Tác động tới cử tri Mỹ thông qua thương vong của binh sĩ và đặc biệt là “nỗi đau ví tiền” của người nộp thuế.
Theo bài phân tích, cuộc chiến năm 2026 đã diễn ra đúng như kịch bản ấy.
Eo biển Hormuz – đòn bẩy kinh tế
Ngày 28/2, Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích bất ngờ nhằm vào Iran; theo bài viết, ngay trong những giờ đầu, Israel đã loại bỏ Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và hàng chục chỉ huy cấp cao. Dù bị tổn thất nặng nề, Iran vẫn thực hiện kế hoạch của mình: tấn công bằng UAV và tên lửa vào gần như mọi quốc gia Arab trong khu vực, trong đó UAE hứng chịu nhiều nhất, còn Saudi Arabia trở thành mục tiêu chính sau khi ông Trump bất ngờ dừng chiến dịch chung hồi tháng 4. Iran cũng thực hiện 115 đợt tấn công vào 26 căn cứ hoặc địa điểm có khí tài Mỹ; tính đến cuối tháng 10, 23 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và 865 người bị thương.
Tuy nhiên, yếu tố tác động mạnh nhất tới dư luận Mỹ là eo biển Hormuz – nơi trước chiến tranh có khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua. Iran gần như đóng cửa tuyến hàng hải này trong phần lớn tám tháng qua, đẩy giá nhiên liệu và phân bón tăng cao. Các quan chức Iran thừa nhận cố ý kéo dài đàm phán để làm suy yếu ông Trump trước bầu cử. Khoảng 60% cử tri Mỹ cho rằng hành động quân sự với Iran là “quyết định sai lầm”, và Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận cuộc chiến là lý do đảng thua, đồng thời cho rằng quan hệ với Israel là một trong bốn nguyên nhân hàng đầu.
Israel – mối đe dọa chưa được hóa giải
Dù gây được sức ép lên các nước vùng Vịnh và công chúng Mỹ, Iran vẫn chưa thoát khỏi mối đe dọa quân sự. Ông Trump thừa nhận nhận định của ông Vance “phần lớn là đúng”, nhưng vẫn cho rằng chiến tranh là câu trả lời lâu dài duy nhất. Quan trọng hơn, Tehran chưa tìm được cách làm suy yếu quyết tâm của người dân Israel, vốn ít chịu tác động kinh tế hơn các nước Arab. Theo các khảo sát được dẫn trong bài viết:
- Sau một tháng giao tranh, hơn ba phần tư người Israel gốc Do Thái muốn tiếp tục cuộc chiến.
- Khoảng 68% cử tri tin rằng Israel sẽ phải quay lại chiến tranh với Iran trong vòng một năm tới.
- Khoảng 40% ủng hộ một cuộc tấn công phủ đầu, và mọi ứng viên tiềm năng cho các vị trí cấp cao trong chính phủ tiếp theo đều coi Iran là mối đe dọa hàng đầu.
Iran dường như nhận thức rõ mối nguy từ Israel và đã tránh tấn công nước này kể từ đầu tháng 6. Theo bài phân tích, sức ép lên công chúng Mỹ có thể là cách Tehran kiềm chế Israel: nếu thông điệp rằng vấn đề Hormuz không thể giải quyết vì sự cứng rắn của Israel lan rộng trong dư luận Mỹ, khả năng ông Trump ngăn cản một chiến dịch của Israel sẽ tăng lên.
Không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
