Phát hiện hóa thạch với nội tạng mềm được bảo tồn lâu đời nhất của bò sát

Một nhóm nhà khoa học do Trung Quốc dẫn đầu đã nghiên cứu một hóa thạch 240 triệu năm tuổi thuộc loài Austronaga minuta từ kỷ Triassic sớm, được xem là hóa thạch bò sát có dạ dày, gan, ruột và các mô mềm bên trong được bảo tồn cổ nhất từng được ghi nhận. Khám phá này được công bố trong tạp chí khoa học có bình duyệt Science Advances ngày 22/6/2023.

Hóa thạch này bao gồm bộ xương hoàn chỉnh với nhiều đặc điểm hình thể chuyên biệt cho thấy loài bò sát này sống trong môi trường nước, đưa ra bằng chứng cho thấy sự xâm nhập biển của các loài archosaur sớm hơn và đa dạng hơn so với suy đoán trước đây.

Đặc điểm thích nghi sống dưới nước và bằng chứng thức ăn từ mô mềm

Theo báo cáo, hóa thạch thuộc nhóm stem-archosaur - nhóm bò sát tiến hóa cổ, có các đặc điểm thích nghi sống dưới nước gồm hiện tượng hyperphalangy, tức sự gia tăng số lượng xương ngón tay, ngón chân giúp tạo nên vây bơi chuyên dụng. Các dấu hiệu này chưa từng được phát hiện trước đây ở các loài stem-archosaur.

Đặc biệt, phân tích các mô mềm còn lưu giữ trong khoang bụng tiết lộ sự tồn tại của vảy cá chưa được tiêu hóa, cho thấy Austronaga minuta săn mồi chủ yếu là cá nhỏ trong môi trường sống của nó.

Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và bối cảnh đại tuyệt chủng kỷ Permi

Nhóm nghiên cứu gồm các chuyên gia từ Viện Địa chất và Cổ sinh vật học Động vật Có Xương sống - Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Bảo tàng Quốc gia Scotland, Bảo tàng Field Chicago, Đại học Hohenheim và Đại học Zurich đã cùng hợp tác phân tích mẫu hóa thạch này.

Sự kiện đại tuyệt chủng cuối kỷ Permi, khoảng 252 triệu năm trước, là một biến cố lớn khiến hầu hết các loài sinh vật trên Trái Đất biến mất.

Advertisement300 × 250

Nó cũng mở đường cho sự tái tổ chức các hệ sinh thái và sự xâm nhập các môi trường biển của nhiều dòng dõi bò sát trong kỷ Triassic, đồng thời cũng ghi nhận sự thống trị hệ sinh thái cạn bởi các loài archosauromorph.

Ý nghĩa về tiến hóa và sinh thái học của phát hiện

Từ lâu, các nhà khoa học tin rằng có sự phân chia rõ rệt giữa hệ sinh thái cạn và biển, trong đó các loài archosauromorph sống dưới nước được xem là hiếm và chưa được nghiên cứu kỹ. Tuy nhiên các phát hiện gần đây, trong đó có hóa thạch kéo dài cổ Dinocephalosaurus từ Trung Quốc, đã thay đổi nhận thức này, cho thấy nhóm bò sát này có sự đa dạng và xâm nhập biển sớm hơn.

Hóa thạch Austronaga minuta được tìm thấy trong các trầm tích biển ở huyện Luoping, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cùng với nhiều loài cá, động vật không xương sống biển và các loài bò sát biển khác, cho thấy môi trường sống của nó là vùng biển cổ đại.

Phân tích mô mềm và giải phẫu học

Nhờ các kỹ thuật phân tích như tia cực tím và kính hiển vi điện tử quét, nhóm nghiên cứu xác nhận những mô mềm được bảo tồn thuộc ruột, dạ dày, gan, da và cơ. Ruột của Austronaga ngắn và cuộn lỏng lẻo, đặc điểm cho thấy hệ tiêu hóa nhanh, khác với các loài ăn thực vật có ruột kéo dài.

Các đặc điểm hình thể khác bao gồm vị trí lỗ mũi, sự tách rời giữa xương cùng và xương chậu, cũng như răng giống loài săn cá đều cho thấy Austranaga được thích nghi để sống trong môi trường nước. Theo nhóm nghiên cứu, bộ chi trước của nó được dùng để tạo lực đẩy khi bơi.

Động lực tiến hóa và mối liên hệ gần gũi với Dinocephalosaurus

Mặc dù cơ thể có nhiều đặc điểm phù hợp với môi trường nước, hệ thống tiêu hóa của Austronaga chưa có nhiều đặc biệt hóa. Nó được xem là có họ hàng gần gũi với loài Dinocephalosaurus cũng sinh sống trong kỷ Triassic, tạo thành nhóm tanysaurs - một nhóm cung cấp cơ hội nghiên cứu quá trình chuyển đổi từ sống trên cạn sang thói quen sống dưới nước của bò sát Triassic.

Phát hiện này thay đổi hiểu biết về sinh thái các archosauromorph cổ đại, làm rõ sự xâm nhập hệ sinh thái biển của các loài stem archosaur diễn ra sớm và rộng khắp hơn so với nhận định trước đây.

Nhóm nghiên cứu cho biết: “Việc phát hiện Austronaga tái định hình nhận thức của chúng ta về sinh thái ban đầu của các archosauromorph, chứng tỏ sự xâm nhập môi trường biển của các stem archosaur diễn ra sớm hơn và đa dạng hơn rất nhiều.”