Thế giới kỳ vọng đổi hướng và giữ quan hệ sau bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ

Các phản ứng xuất hiện sau chiến thắng được ghi nhận là giúp đảng Dân chủ giành cả Hạ viện và Thượng viện. Lãnh đạo nước ngoài lập tức phản ứng. Tuy nhiên, những phát biểu không tạo thành lập trường chung. Có người hoan nghênh khả năng đổi hướng, có bên ưu tiên giữ hợp tác.

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa cho rằng kết quả sẽ mở ra thời kỳ mới trong quan hệ quốc tế và nói người Mỹ đã lên tiếng. Đây là kỳ vọng, chưa kèm cam kết từ Washington. Bầu cử thay đổi triển vọng trao đổi, còn nguồn lực và thực hiện vẫn cần xác định.

Thể chế cũng giới hạn thay đổi tức thời. Theo Thượng viện Mỹ, Quốc hội mới thường bắt đầu ngày 3 tháng 1 năm sau, trừ khi luật quy định khác. Kết quả tháng 11 hướng tới cơ quan lập pháp năm 2027, không thay người ngay trong ngày. Trump vẫn là tổng thống; đối tác cần làm việc với chính quyền và chuẩn bị quan hệ với đa số mới.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez phản ứng đậm màu sắc chính trị. Trên X, ông diễn giải lá phiếu là phản đối những chính sách ông gắn với khó khăn kinh tế, thù ghét, phân biệt giới, phủ nhận khí hậu và đặc quyền. Ông liên hệ Brazil rồi dự đoán điều tương tự ở Tây Ban Nha. Nhận định ấy chưa chứng minh mọi cử tri Mỹ cùng động cơ.

Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre chú trọng sự gần gũi chính sách. Ông nói với Reuters rằng cử tri phát tín hiệu đổi hướng và xuất hiện những tiếng nói gần Na Uy hơn về khí hậu, môi trường, đối ngoại, viện trợ phát triển. Phát biểu thể hiện kỳ vọng có thêm đối tác phù hợp, chưa có nghĩa chính sách khí hậu hay viện trợ Mỹ đã đổi.

Phó chủ tịch Nghị viện châu Âu Christel Schaldemose thấy khả năng có lợi cho Ukraine, chuyển đổi xanh và quan hệ quốc tế. Nhưng bà yêu cầu châu Âu tiếp tục củng cố khả năng tự đứng vững. Lạc quan về Washington vì thế không loại bỏ nhu cầu tự chuẩn bị. Đây là phản ứng của bà, không phải chính sách vừa được toàn EU thông qua hoặc viện trợ đã có ngân sách.

Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara nhấn mạnh liên minh Nhật Mỹ vẫn là nền tảng đối ngoại và an ninh, bất kể kết quả. Ông coi liên minh mạnh là cần thiết cho lợi ích quốc gia và ổn định quốc tế.

Thông điệp đặt quan hệ vượt khỏi đa số Quốc hội, nhưng không công bố thỏa thuận an ninh mới hay xóa mọi bất đồng tương lai.

Cơ quan đối ngoại Đài Loan nhấn mạnh tiếp cận không đảng phái và thiện chí rộng rãi. Tuyên bố đề cập an ninh, thương mại, công nghệ, giáo dục, cùng quan hệ với Quốc hội, hành pháp và chính quyền địa phương Mỹ. Nhiều kênh giúp duy trì đối thoại khi nhân sự đổi. Tuy nhiên, đây không phải bảo đảm mới của Mỹ hay bằng chứng mọi cơ quan đồng thuận về mọi vấn đề.

Người phát ngôn chính phủ Hy Lạp Pavlos Marinakis nói trên SKAI rằng Mỹ tiếp tục là đồng minh chiến lược, các dự án và thỏa thuận lớn vẫn duy trì. Ông kỳ vọng ủy ban quan trọng có người giữ quan hệ tốt với Athens. Tuy nhiên, dự đoán nhân sự chưa phải bổ nhiệm, và lời bảo đảm không định đoạt mọi lựa chọn sau này.

Theo hãng tin nhà nước RIA, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov đề nghị chờ kết quả cuối cùng, nhận xét lãnh đạo Dân chủ có thái độ tiêu cực với Nga. Ông nói đường hướng về Ukraine và đối ngoại không phụ thuộc biến động chính trị nước khác. Đó là lập trường Moscow, chưa chứng minh bầu cử không tác động môi trường đối ngoại mà Nga đối diện.

Phản ứng Nga khác kỳ vọng châu Âu về Ukraine, nhưng chưa tạo thành chương trình mới. Quốc hội Mỹ có ảnh hưởng qua ngân sách và giám sát, như Thượng viện giải thích. Quyết định còn liên quan chính quyền và thương lượng giữa nghị sĩ. Đa số cũng khác mức hai phần ba ở cả hai viện để vượt phủ quyết tổng thống; số phiếu vẫn quan trọng bên cạnh mong muốn chính trị.

Thương mại và năng lượng cần cách đọc tương tự. Ưu tiên nghị viện có thể đổi thảo luận, doanh nghiệp đánh giá tác động tới chi phí và đầu tư. Nhưng những phản ứng này không công bố thỏa thuận thuế quan, năng lượng hay bảo đảm giá giảm. Chính trị có thể đổi kỳ vọng trước điều kiện cung ứng. Suy ra kết quả kinh tế chắc chắn từ lời hoan nghênh sẽ vượt bằng chứng.

Phát biểu còn hướng tới công chúng trong nước. Sánchez liên hệ Tây Ban Nha; Nhật Bản trấn an về liên minh; Na Uy chỉ ra lĩnh vực có thể gần gũi hơn. Đây là khác biệt quan sát được, không phải bằng chứng về động cơ bí mật. Một chính phủ có thể đón nhận thay đổi ở lĩnh vực này và bảo vệ tính liên tục ở lĩnh vực khác.

Duy trì liên hệ nhiều cơ quan Mỹ sẽ tiếp tục có ý nghĩa. Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả làm việc với các ủy ban lập pháp, ngân sách và giám sát là hoạt động thường xuyên. Đa số thay đổi có thể đổi người thực hiện, trong khi hành pháp vẫn tồn tại. Phản ứng ban đầu cho thấy các bên cân nhắc tương quan ấy; kết quả sẽ rõ qua thương lượng và nguồn lực.