Gạt bỏ những ồn ào
Khi được người dẫn chương trình Shannon Bream hỏi về những bình luận gần đây của Tổng thống khen ngợi ông và chỉ trích các thẩm phán bảo thủ khác, ông Alito cho biết ông chủ ý phớt lờ những phát biểu như vậy, khẳng định tòa án là thiết chế phải xét xử bất kể sự tán thành hay phản đối của giới chính trị.
“Tôi gạt tất cả những điều đó ra khỏi tâm trí. Tôi tin các đồng nghiệp của tôi cũng gạt tất cả những điều đó ra khỏi tâm trí.” — Thẩm phán Samuel Alito trên chương trình Fox News Sunday
Ông Alito nói thêm rằng ông lo ngại về sự leo thang của ngôn từ công kích nói chung và về những gì người ở vị trí quan trọng nói về Tòa án Tối cao cũng như từng thẩm phán. Ông cảnh báo tác động lâu dài lên vị thế của tòa, cho rằng sẽ rất có hại nếu tòa án không còn giữ được một mức độ tin tưởng nhất định trong lòng người dân Mỹ.
Lời khen và đòn công kích của Trump
Phát biểu của ông Alito phản hồi một hiện tượng bất thường, khi Tổng thống lúc khen lúc công kích các thành viên của tòa án mà chính ông góp phần định hình. Những ví dụ gần đây gồm:
- Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí TIME, ông Trump nói hối tiếc vì đã đề cử các thẩm phán Amy Coney Barrett, Neil Gorsuch và Brett Kavanaugh, cả ba đều được bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu của ông.
- Sau khi tòa chặn kế hoạch bỏ phiếu qua thư của ông tháng trước, ông Trump viết trên Truth Social, không nêu tên, rằng một số thẩm phán chỉ còn là “cái vỏ” của chính họ trước đây và cáo buộc tòa đưa ra những phán quyết “tồi tệ đến sốc”.
- Trong cùng bài đăng, ông ca ngợi ông Alito và ông Clarence Thomas là “huyền thoại” vì đã phản đối phán quyết, và đầu năm nay từng khen ông Alito vì viết phán quyết mang tính bước ngoặt hạn chế một điều khoản trung tâm của Đạo luật Quyền Bầu cử.
“Tôi làm được gì đây? Tôi đã đưa họ vào. Họ bỏ phiếu chống tôi quá thường xuyên.” — Donald Trump, trong cuộc phỏng vấn với tạp chí TIME
Người chỉ trích cho rằng những bình luận như vậy cho thấy Tổng thống kỳ vọng sự trung thành từ các thẩm phán do ông bổ nhiệm, kỳ vọng trái với nguyên tắc độc lập tư pháp. Người ủng hộ lập luận rằng Tổng thống, như mọi công dân, có quyền chỉ trích những phán quyết ông cho là sai. Dù thế nào, những phát ngôn này đặt các thẩm phán vào thế khó xử, được khen hay bị chê tùy theo cách họ phán quyết trong các vụ liên quan đến chính quyền.
Đe dọa và an ninh
Lời cảnh báo của ông Alito về ngôn từ công kích lặp lại mối lo ngại mà các thẩm phán khác từng nêu. Hồi tháng 7, các Thẩm phán Barrett và Elena Kagan nói với các nhà lập pháp rằng tòa cần thêm kinh phí để bảo vệ các thành viên và gia đình trước tình trạng đe dọa gia tăng dai dẳng. Năm 2022, một người đàn ông có vũ khí bị bắt gần nhà Thẩm phán Kavanaugh sau khi bản dự thảo phán quyết về phá thai bị rò rỉ.
“Tôi đã lường trước rằng nó sẽ khiến rất nhiều người tức giận, những người đã và vẫn tin mạnh mẽ rằng cần có quyền phá thai theo hiến pháp. Vì vậy, tôi hiểu điều đó.” — Samuel Alito, về phản ứng với phán quyết Dobbs
Ông Alito nói ông không ngạc nhiên trước phản ứng dữ dội với phán quyết năm 2022 lật ngược Roe kiện Wade, nhưng không lường trước những hình thức cụ thể của phản ứng, nhất là những hình thức cực đoan nhất. Trong một cuộc phỏng vấn riêng với CBS News tuần này, ông nói phán quyết đó đòi hỏi sự can đảm và ông từng cân nhắc nghỉ hưu khi kết thúc nhiệm kỳ xét xử vừa qua.
Vị thế của tòa án
Việc ông Alito xuất hiện trên truyền thông, điều hiếm thấy với một thẩm phán đương nhiệm, diễn ra khi ông chuẩn bị ra mắt hồi ký và khi tòa án chịu sự soi xét gay gắt. Các cuộc thăm dò cho thấy niềm tin của công chúng vào Tòa án Tối cao ở gần mức thấp kỷ lục, với người Mỹ chia rẽ theo đảng phái về các phán quyết liên quan phá thai, quyền bầu cử và quyền lực tổng thống.
Thông điệp của vị thẩm phán là các thẩm phán phải xét xử không sợ hãi, không thiên vị, còn các nhà lãnh đạo cần thận trọng khi nói về tòa án. Chưa rõ giới chính trị có lắng nghe lời kêu gọi đó hay không. Nhưng nguyên tắc mà ông mô tả, rằng tòa án phụ thuộc vào niềm tin của công chúng để vận hành, đúng bất kể ai ngồi ghế thẩm phán hay ai ở Nhà Trắng.

















